10 χωριά της Κρήτης με τα πιο παράξενα ονόματα – Ξέρετε από πού πήραν το όνομά τους;

Από το Ρουσσοσπίτι και τα Ζωνιανά μέχρι το Γαβαλοχώρι και τις Μαργαρίτες – οι ιστορίες πίσω από ορισμένα από τα πιο ιδιαίτερα τοπωνύμια της Κρήτης

Πόσες φορές έχουμε περάσει από ένα κρητικό χωριό και έχουμε αναρωτηθεί: «Μα καλά, γιατί το λένε έτσι;»

Στην Κρήτη, τα ονόματα των χωριών δεν είναι απλώς σημεία στον χάρτη. Πολλά κρύβουν πίσω τους παλιές οικογένειες, χαρακτηριστικά του τόπου, βυζαντινές και ενετικές επιρροές, επαγγέλματα, αλλά και παραδόσεις που μεταφέρθηκαν από γενιά σε γενιά.

Κάποια έχουν σχετικά εύκολη εξήγηση. Άλλα, όμως, έχουν πίσω τους περισσότερες από μία εκδοχές.

Ρουσσοσπίτι – Το «κόκκινο σπίτι» που έδωσε όνομα σε ολόκληρο χωριό

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Γκλέτσος για Μαζωνάκη: «Δεν υπάρχουν κοστολογημένα θαύματα μέσα σε δωμάτια» (Βίντεο)

Λίγα χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο βρίσκεται το Ρουσσοσπίτι, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά τοπωνύμια της Κρήτης.

Η πιο γνωστή εκδοχή συνδέει το όνομα με ένα «ρούσσο» σπίτι, δηλαδή ένα σπίτι με κόκκινο χρώμα, που ξεχώριζε στην περιοχή. Από αυτό φέρεται να πήρε το όνομά του ολόκληρος ο οικισμός.

Υπάρχει όμως και δεύτερη παράδοση: σύμφωνα με αυτήν, στο χωριό εγκαταστάθηκε κάποτε μια γυναίκα από τη Ρωσία, η οποία έχτισε εκεί το σπίτι της. Έτσι, το «Ρουσσοσπίτι» συνδέθηκε με τη «Ρούσσα».

Ο ίδιος ο Δήμος Ρεθύμνου καταγράφει και τις δύο εκδοχές.

Ζωνιανά – Ένα όνομα που συνδέεται ακόμη και με τον Δία

Τα Ζωνιανά είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά χωριά του Ψηλορείτη, αλλά το όνομά τους έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Σύμφωνα με την πιο γνωστή παράδοση, παλαιότερα η περιοχή συνδεόταν με την ονομασία «Ζου ο Λάκκος», ενώ υπάρχει και η εκδοχή ότι το σημερινό όνομα σχετίζεται με την έκφραση «Ζώνε Θεέ», δηλαδή «άκουσέ με, Θεέ μου», με αναφορά στον Δία.

Άλλες πηγές συνδέουν το παλιό όνομα με έναν βοσκό, τον Ζα, ο οποίος φέρεται να ανακάλυψε νερό στην περιοχή.

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι διαφορετικές παραδόσεις δείχνουν πόσο παλιά και πολυσύνθετη είναι η ιστορία του τοπωνυμίου.

Μαργαρίτες – Δεν είναι απαραίτητα το λουλούδι

Το όνομα «Μαργαρίτες» δημιουργεί σχεδόν αυτόματα την εικόνα του γνωστού λουλουδιού.

Κι όμως, η ετυμολογία του χωριού του Ρεθύμνου πιθανότατα κρύβεται αλλού.

Οι Μαργαρίτες εμφανίζονται σε παλαιότερες αναφορές ως «Μαγαρίτες», ενώ μια διαδεδομένη ερμηνεία συνδέει την ονομασία με τη βυζαντινή λέξη «μάγαρα» ή «μαγαρικόν», που σχετίζεται με πήλινα χρηστικά αντικείμενα.

Η σύνδεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν σκεφτεί κανείς ότι οι Μαργαρίτες είναι μέχρι σήμερα γνωστές για την ιδιαίτερη παράδοση της κεραμικής τους.

Αβρακόντες – Ένα όνομα που μπορεί να κρύβει έναν… Κόντε

Στο Οροπέδιο Λασιθίου βρίσκεται ένα χωριό με ένα από τα πιο ασυνήθιστα ονόματα της Κρήτης: οι Αβρακόντες.

Η προέλευση του ονόματος συνδέεται με την ενετική περίοδο. Σε έγγραφο του 1545 αναφέρεται παραχώρηση κτημάτων στο Οροπέδιο σε πρόσφυγα από το Ναύπλιο, τον Πιέτρο Κόντε.

Μια εκδοχή υποστηρίζει ότι το τοπωνύμιο σχετίζεται με κάποιον Αβραάμ Κόντε, ενώ άλλες παραδόσεις δίνουν διαφορετική ερμηνεία.

Το βέβαιο είναι ότι το όνομα καταγράφεται σε παλιές απογραφές του Οροπεδίου, με μορφές όπως «Μετόχιο Αναβρακόντα».

Γαβαλοχώρι – Το «χωριό του Γαβαλά»

Στον Αποκόρωνα Χανίων βρίσκεται το Γαβαλοχώρι, ένα όνομα που μοιάζει να έχει βγει από ιστορικό μυθιστόρημα.

Η ονομασία συνδέεται με τη βυζαντινή οικογένεια των Γαβαλάδων, μία από τις οικογένειες που εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη κατά τη βυζαντινή περίοδο.

Σύμφωνα με την παράδοση, ένας από τους Γαβαλάδες εγκαταστάθηκε στην περιοχή και από το οικογενειακό όνομα προέκυψε το «Γαβαλοχώρι», δηλαδή ουσιαστικά το χωριό του Γαβαλά.

Ο Δήμος Αποκορώνου συνδέει επίσης το όνομα με την οικογένεια των Γαβαλάδων.

Καλύβες – Γιατί ένα ολόκληρο χωριό πήρε το όνομα από καλύβες;

Οι Καλύβες του Αποκόρωνα έχουν ένα όνομα που μοιάζει απλό, αλλά πίσω του υπάρχουν διαφορετικές ιστορίες.

Μία εκδοχή συνδέει την ονομασία με τους Άραβες που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή τον 9ο αιώνα και φέρεται να κατασκεύασαν πρόχειρα καταλύματα.

Μια δεύτερη εκδοχή είναι ακόμη πιο καθημερινή: οι αγρότες της περιοχής έφτιαχναν πρόχειρες καλύβες κοντά στα χωράφια τους, ώστε να μπορούν να μένουν εκεί κατά τις περιόδους των καλλιεργειών.

Το όνομα, πάντως, έμεινε και πέρασε από τις καλύβες στον ολόκληρο οικισμό.

Βενεράτο – Το χωριό με το… ιταλικό όνομα

Το Βενεράτο έχει ένα όνομα που προδίδει την ενετική επιρροή.

Η πιθανότερη ερμηνεία συνδέει το τοπωνύμιο με την ιταλική λέξη «venerato», που σημαίνει «σεβάσμιος».

Μάλιστα, η ονομασία πιθανόν να σχετίζεται με την κοντινή Μονή Παλιανής και στη συνέχεια να πέρασε στον οικισμό.

Υπάρχει πάντως και άλλη πιθανή εξήγηση, σύμφωνα με την οποία το όνομα μπορεί να συνδέεται με οικογένεια Βενέρη ή Βενιέρη.

Αβδού – Ένα όνομα που συνδέθηκε με έναν προφήτη

Το Αβδού, στον Δήμο Χερσονήσου, είναι ακόμη ένα χωριό με όνομα που προκαλεί την απορία.

Μία ευρέως αναφερόμενη εκδοχή συνδέει το τοπωνύμιο με τον προφήτη Αβδιού, καθώς στην περιοχή αναφέρεται παλαιότερος ναός αφιερωμένος σε εκείνον.

Το όνομα, πάντως, είναι πολύ παλιό: εμφανίζεται σε ενετικές καταγραφές ήδη από τον 14ο και τον 16ο αιώνα.

Ωστόσο, η ετυμολογία δεν θεωρείται απολύτως λυμένη, καθώς έχουν διατυπωθεί και διαφορετικές απόψεις για την προέλευση του ονόματος.

Κουτουλουφάρι – Ένα όνομα που δεν μοιάζει καθόλου… ελληνικό

Πάνω από τη Χερσόνησο βρίσκεται το Κουτουλουφάρι, ένα από τα πιο γνωστά παραδοσιακά χωριά της περιοχής.

Το παράξενο όνομα έχει μακρά ιστορία. Σε ενετικές καταγραφές του 16ου αιώνα εμφανίζεται με διαφορετικές μορφές, μεταξύ άλλων ως «Catafari metochio» και «Cutrufari».

Οι παλιές καταγραφές δείχνουν ότι το σημερινό όνομα έχει υποστεί αλλαγές μέσα στους αιώνες, γεγονός που κάνει ακόμη πιο δύσκολη την ασφαλή ετυμολογική του ερμηνεία.

Μοχός – Ένα όνομα που παραμένει… μυστήριο

Ο Μοχός είναι από τα χωριά της Κρήτης που έχουν ένα όνομα τόσο σύντομο όσο και παράξενο.

Και εδώ, όμως, δεν υπάρχει μία απολύτως βέβαιη απάντηση.

Κατά καιρούς έχει υποστηριχθεί ότι το όνομα σχετίζεται με τη λέξη «μυχός», επειδή η περιοχή συνδεόταν παλαιότερα με τη Σταλίδα και τη θάλασσα. Ωστόσο, η συγκεκριμένη ερμηνεία έχει αμφισβητηθεί και λεξικογραφικές πηγές θεωρούν την ετυμολογία του «Μοχού» άγνωστη.

Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο ενδιαφέρον: υπάρχουν κρητικά χωριά των οποίων τα ονόματα εξακολουθούν να κρατούν το μυστικό τους.

Από πού πήραν τελικά τα ονόματά τους;

Από έναν άνθρωπο, μια οικογένεια, ένα κτίσμα, το ίδιο το τοπίο ή μια παράδοση που πέρασε από γενιά σε γενιά.

Τα κρητικά τοπωνύμια είναι ένα μικρό «αρχείο» της ιστορίας του νησιού. Και σε αρκετές περιπτώσεις, η πραγματική προέλευση ενός ονόματος δεν είναι απολύτως βέβαιη, καθώς συνυπάρχουν διαφορετικές τοπικές παραδόσεις και ερμηνείες.

Το σίγουρο είναι ένα: την επόμενη φορά που θα περάσετε από ένα χωριό της Κρήτης με παράξενο όνομα, αξίζει να αναρωτηθείτε γιατί το λένε έτσι. Η απάντηση μπορεί να σας ταξιδέψει ακόμη και εκατοντάδες χρόνια πίσω.