28η Οκτωβρίου 1940: Τι άκουσαν οι Έλληνες από το ραδιόφωνο όταν ξέσπασε ο πόλεμος

Οι σειρήνες, τα εμβατήρια και η φωνή του Κώστα Σταυρόπουλου από τον Ραδιοφωνικό Σταθμό Αθηνών – Το πρώτο πολεμικό ανακοινωθέν που ενημέρωσε μια ολόκληρη χώρα ότι η Ελλάδα βρισκόταν πλέον σε πόλεμο

Ξημερώματα Δευτέρας, 28 Οκτωβρίου 1940. Για χιλιάδες Έλληνες η ημέρα ξεκίνησε με έναν ήχο εντελώς διαφορετικό από εκείνον μιας συνηθισμένης πρωινής ώρας.

Οι σειρήνες της αντιαεροπορικής άμυνας ηχούσαν στις πόλεις, οι καμπάνες χτυπούσαν σε πολλές περιοχές της χώρας και από τα ραδιόφωνα άρχισαν να ακούγονται εμβατήρια και έκτακτες ανακοινώσεις.

Μέσα σε λίγες ώρες η είδηση είχε φτάσει παντού: η Ιταλία είχε επιτεθεί στην Ελλάδα και ο πόλεμος είχε αρχίσει.

Η φωνή που ανακοίνωσε τον πόλεμο

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

e-ΕΦΚΑ-ΔΥΠΑ: Ποιοι πάνε «ταμείο» μέχρι την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου

Το ραδιόφωνο αποτέλεσε ένα από τα βασικότερα μέσα με τα οποία οι πολίτες πληροφορήθηκαν τι είχε συμβεί στα ελληνοαλβανικά σύνορα.

Από τον Ραδιοφωνικό Σταθμό Αθηνών μεταδόθηκε το υπ’ αριθμόν 1 ανακοινωθέν του Ελληνικού Γενικού Στρατηγείου. Εκφωνητής ήταν ο Κώστας Σταυρόπουλος, μία φωνή που έμελλε να συνδεθεί με ορισμένες από τις δραματικότερες στιγμές της χώρας κατά τη διάρκεια του πολέμου.

«Εδώ Ραδιοφωνικός Σταθμός Αθηνών. Μεταδίδομεν το πρώτον ανακοινωθέν του Ελληνικού Γενικού Στρατηγείου. Αι ιταλικαί στρατιωτικαί δυνάμεις προσβάλλουν…»

Το μήνυμα ήταν σύντομο. Ανέφερε ότι από τις 5:30 το πρωί οι ιταλικές δυνάμεις είχαν επιτεθεί στα ελληνικά τμήματα που βρίσκονταν στην ελληνοαλβανική μεθόριο και ότι οι ελληνικές δυνάμεις υπερασπίζονταν το έδαφος της χώρας.

Δεν υπήρχαν εικόνες, ζωντανές συνδέσεις ή συνεχής ροή ειδήσεων όπως σήμερα. Υπήρχε μόνο μια φωνή μέσα από ένα ραδιόφωνο και λίγες προτάσεις που αρκούσαν για να γίνει αντιληπτό ότι η καθημερινότητα είχε μόλις αλλάξει.

Οι σειρήνες και τα έκτακτα φύλλα των εφημερίδων

Το ραδιόφωνο δεν ήταν το μόνο μέσο από το οποίο εξαπλώθηκε η είδηση.

Από τις πρώτες πρωινές ώρες οι εφημερίδες άρχισαν να κυκλοφορούν με έκτακτες εκδόσεις. Ήδη από τις 6 το πρωί οι Αθηναίοι μπορούσαν να διαβάσουν στους μεγάλους τίτλους ότι η Ιταλία είχε κηρύξει τον πόλεμο κατά της Ελλάδας και ότι είχε διαταχθεί γενική επιστράτευση.

Οι πληροφορίες περνούσαν γρήγορα από στόμα σε στόμα. Γύρω από τα ραδιόφωνα συγκεντρώνονταν οικογένειες, γείτονες και φίλοι, περιμένοντας το επόμενο ανακοινωθέν.

Για τον ελληνικό πληθυσμό, το ραδιόφωνο μετατρεπόταν πλέον από μέσο ενημέρωσης και ψυχαγωγίας σε έναν από τους σημαντικότερους συνδέσμους με όσα συνέβαιναν στο μέτωπο.

Από τις ανακοινώσεις στα εμβατήρια

Το πρόγραμμα του ραδιοφώνου εκείνες τις ώρες δεν θύμιζε σε τίποτα μια συνηθισμένη ημέρα.

Μαρτυρίες από την εποχή περιγράφουν συνεχείς μεταδόσεις εμβατηρίων και δημοτικών τραγουδιών, οι οποίες διακόπτονταν από πολεμικές ανακοινώσεις και ενημερώσεις για τις εξελίξεις.

Στη συνέχεια ακολούθησαν τα διαγγέλματα της πολιτικής και πολιτειακής ηγεσίας. Η Ελληνική Ραδιοφωνία έχει διασώσει στο ιστορικό της αρχείο τις φωνές και τις μεταδόσεις εκείνης της περιόδου, μεταξύ αυτών τα διαγγέλματα του Ιωάννη Μεταξά και του βασιλιά Γεωργίου Β’.

Καθώς ο πόλεμος συνεχιζόταν, οι φωνές των εκφωνητών, τα πολεμικά ανακοινωθέντα και αργότερα τα τραγούδια της Σοφίας Βέμπο θα γίνονταν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας.

Μια είδηση που άλλαξε τη ζωή μέσα σε λίγες ώρες

Πίσω από τις επίσημες ανακοινώσεις, όμως, άρχιζε παράλληλα μια τεράστια κινητοποίηση.

Η επιστράτευση έφερνε χιλιάδες άνδρες στους δρόμους με προορισμό τις μονάδες τους. Στα σπίτια οι οικογένειες προετοίμαζαν βιαστικά όσους έφευγαν για το μέτωπο, ενώ στους δρόμους της Αθήνας και άλλων πόλεων δημιουργούνταν εικόνες που έμελλε να μείνουν στην ιστορία.

Εκείνο το πρωινό, η Ελλάδα πέρασε μέσα σε ελάχιστες ώρες από την αγωνία των διεθνών εξελίξεων στην πραγματικότητα του πολέμου.

Και για πολλούς ανθρώπους η στιγμή κατά την οποία συνειδητοποίησαν τι είχε συμβεί δεν ήρθε βλέποντας μια εικόνα.

Ήρθε ακούγοντας μια φωνή από ένα ραδιόφωνο.

Μια φωνή που ανακοίνωνε ότι στα σύνορα οι πρώτες μάχες είχαν ήδη αρχίσει.