Η Κρήτη δεν έχει μόνο παραλίες, φαράγγια και αρχαιολογικούς χώρους

Κάτω από τα βουνά της κρύβεται ένας ολόκληρος υπόγειος κόσμος, όπου για χιλιάδες χρόνια οι άνθρωποι λάτρεψαν θεούς, αναζήτησαν καταφύγιο, έθαψαν νεκρούς, έζησαν, προσευχήθηκαν και πολέμησαν.

Από τη σπηλιά που συνδέθηκε με τη γέννηση του Δία μέχρι τα σπήλαια που έγιναν τόποι τραγικών γεγονότων κατά την Τουρκοκρατία, αυτές είναι οκτώ από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις.

 Δικταίο Άντρο – Η σπηλιά που συνδέθηκε με τον Δία

Στο Οροπέδιο Λασιθίου, πάνω από το Ψυχρό, βρίσκεται το περίφημο Δικταίο Άντρο, σε υψόμετρο περίπου 1.025 μέτρων.

Σύμφωνα με τη μυθολογική παράδοση, εδώ κατέφυγε η Ρέα για να γεννήσει τον Δία, προστατεύοντάς τον από τον Κρόνο. Οι Κουρήτες φέρονται να χτυπούσαν τις ασπίδες τους ώστε να καλύπτουν το κλάμα του βρέφους.

Η ιστορική σημασία του σπηλαίου, ωστόσο, δεν στηρίζεται μόνο στον μύθο. Αρχαιολογικές έρευνες έχουν αποκαλύψει πλήθος αναθημάτων και άλλα ευρήματα, επιβεβαιώνοντας τη χρήση του ως σημαντικού χώρου λατρείας από τη Μινωική εποχή και για πολλούς αιώνες αργότερα.

Μάλιστα, η ακριβής ταύτιση του σπηλαίου με το μυθολογικό Δικταίο Άντρο έχει αποτελέσει αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης.

Το ενδιαφέρον: Δεν πρόκειται απλώς για «τη σπηλιά του Δία», αλλά για έναν πραγματικό αρχαιολογικό χώρο με μακρά ιστορία λατρείας.

 Ιδαίο Άντρο – Η άλλη σπηλιά του Δία

Στον Ψηλορείτη, στο οροπέδιο της Νίδας, βρίσκεται το Ιδαίο Άντρο, ένα από τα σημαντικότερα ιερά σπήλαια της αρχαίας Κρήτης.

Και εδώ συναντάμε τον Δία.

Οι αρχαίες παραδόσεις δεν είναι απολύτως ομόφωνες για το ποιο από τα δύο σπήλαια συνδέεται με τη γέννηση ή την ανατροφή του θεού. Μια εκδοχή θέλει τον Δία να γεννιέται στο Δικταίο Άντρο και να μεταφέρεται στη συνέχεια στο Ιδαίο Άντρο, όπου ανατρέφεται υπό την προστασία των Κουρητών.

Το σπήλαιο υπήρξε σημαντικό λατρευτικό κέντρο και συνδέθηκε με τελετουργίες και αφιερώματα.

Το ενδιαφέρον: Δύο διαφορετικές σπηλιές της Κρήτης διεκδικούν μέσα από την αρχαία παράδοση μια θέση στην ιστορία του Κρηταγενή Δία.

 Σπήλαιο Μελιδονίου – Η τραγωδία των 370 ανθρώπων

Εδώ η ιστορία αφήνει τον μύθο και περνά σε ένα από τα πιο τραγικά γεγονότα της Κρήτης.

Το Σπήλαιο Μελιδονίου, γνωστό και ως Γεροντόσπηλιος, χρησιμοποιήθηκε ήδη από την προϊστορική εποχή και αργότερα αποτέλεσε χώρο λατρείας. Αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν χρήση του από τη Νεολιθική περίοδο μέχρι και τους ρωμαϊκούς χρόνους.

Το 1834, κατά την Τουρκοκρατία, περίπου 370 κάτοικοι του Μελιδονίου κατέφυγαν στο σπήλαιο για να προστατευθούν.

Οι πολιορκητές έβαλαν φωτιά στην είσοδο και οι άνθρωποι που είχαν βρει καταφύγιο μέσα στο σπήλαιο πέθαναν από ασφυξία.

Σήμερα, τα οστά τους φυλάσσονται σε μνημειακό οστεοφυλάκιο στον πρώτο θάλαμο του σπηλαίου.

Το ενδιαφέρον: Ένας χώρος που κάποτε ήταν ιερό της αρχαιότητας έγινε αιώνες αργότερα καταφύγιο σε μια από τις τραγικότερες στιγμές της κρητικής ιστορίας.

 Σπήλαιο Ειλειθυίας – Η θεά των τοκετών

Μόλις λίγα χιλιόμετρα ανατολικά του Ηρακλείου, κοντά στην Αμνισό, βρίσκεται ένα σπήλαιο με μια ιδιαίτερη σύνδεση με την αρχαία θρησκεία.

Το Σπήλαιο της Ειλειθυίας ήταν αφιερωμένο στην Ειλειθυία, τη θεά που συνδεόταν με τον τοκετό.

Η χρήση του ξεκινά από την προϊστορική εποχή και συνεχίζεται για αιώνες. Αρχαιολογικά ευρήματα μαρτυρούν δραστηριότητα από τη Νεολιθική και τη Μινωική περίοδο μέχρι τους ρωμαϊκούς χρόνους, ενώ έχουν εντοπιστεί και ίχνη παλαιοχριστιανικής λατρείας.

Σύμφωνα με την παράδοση που μεταφέρει ο Όμηρος, η Ειλειθυία συνδέεται με το συγκεκριμένο σπήλαιο.

Το ενδιαφέρον: Ένα σπήλαιο μόλις έξω από το σημερινό Ηράκλειο αποτέλεσε για αιώνες έναν από τους σημαντικότερους τόπους λατρείας που σχετίζονταν με τη γέννηση.

 Σπήλαιο Αγίας Σοφίας – Ένα ταξίδι χιλιάδων χρόνων

Στο φαράγγι των Τοπολίων, στα Χανιά, βρίσκεται το Σπήλαιο της Αγίας Σοφίας.

Στην είσοδό του υπάρχει μικρός ναός αφιερωμένος στην Αγία Σοφία, ενώ το ίδιο το σπήλαιο έχει σημαντικό αρχαιολογικό ενδιαφέρον.

Έχουν εντοπιστεί ευρήματα από πολλές διαφορετικές περιόδους: από τη Νεολιθική εποχή μέχρι τους Μινωικούς, Κλασικούς, Ελληνιστικούς και Ρωμαϊκούς χρόνους. Μεταξύ των ευρημάτων είναι και πήλινο ειδώλιο που χρονολογείται στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ.

Το ενδιαφέρον: Δεν χρειάζεται να γνωρίζει κανείς όλες τις λεπτομέρειες της αρχαιολογίας για να καταλάβει τη σημασία του. Το ίδιο σημείο έχει δεχθεί ανθρώπινη παρουσία σε διαφορετικές εποχές για χιλιάδες χρόνια.

 Αρκουδιώτισσα – Η σπηλιά που είχε ιερή χρήση πριν από τον χριστιανισμό

Στο Ακρωτήρι Χανίων, στη διαδρομή προς το Καθολικό και τη Μονή Γουβερνέτου, βρίσκεται η Αρκουδιώτισσα.

Σήμερα στον χώρο υπάρχει ναός μέσα στο σπήλαιο, όμως η ιστορία του είναι πολύ παλαιότερη.

Το Υπουργείο Πολιτισμού αναφέρει ότι το σπήλαιο είχε χρησιμοποιηθεί ήδη κατά την αρχαιότητα ως λατρευτικός χώρος.

Η περιοχή γύρω από το Καθολικό είναι επίσης συνδεδεμένη με την ασκητική παράδοση και τη ζωή του Αγίου Ιωάννη του Ερημίτη.

Το ενδιαφέρον: Ένα σπήλαιο όπου συνυπάρχουν διαφορετικά στρώματα θρησκευτικής ιστορίας – από την αρχαιότητα μέχρι τη χριστιανική παράδοση.

 Σπήλαιο Μιλάτου – Όταν η σπηλιά έγινε καταφύγιο

Στο Λασίθι βρίσκεται το Σπήλαιο της Μιλάτου, ένα ακόμη σπήλαιο που συνδέθηκε με δραματικά γεγονότα της Τουρκοκρατίας.

Η Περιφέρεια Κρήτης κατατάσσει τη Μιλάτο μαζί με το Μελιδόνι, την Κρυονερίδα και το Τηγάνι στη Γραμβούσα στα σπήλαια όπου γράφτηκαν αιματηρές σελίδες της νεότερης κρητικής ιστορίας.

Το σπήλαιο χρησιμοποιήθηκε ως καταφύγιο από κατοίκους της περιοχής σε περίοδο συγκρούσεων, με αποτέλεσμα να συνδεθεί με μια από τις τραγικές ιστορίες της Κρήτης κατά την οθωμανική περίοδο.

Το ενδιαφέρον: Για τους ανθρώπους της εποχής, η σπηλιά δεν ήταν αξιοθέατο. Ήταν το τελευταίο καταφύγιο.

 Σπήλαιο Σφεντόνη – Ένας υπόγειος κόσμος στον Ψηλορείτη

Στα Ζωνιανά Ρεθύμνου βρίσκεται το Σπήλαιο Σφεντόνη, ένα από τα πιο εντυπωσιακά επισκέψιμα σπήλαια της Κρήτης.

Το σπήλαιο εκτείνεται σε περίπου 3.500 τετραγωνικά μέτρα και διαθέτει πολλές αίθουσες με σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Σήμερα οι επισκέπτες μπορούν να δουν επτά από τις συνολικά 14 αίθουσές του.

Η ιστορία του όμως δεν περιορίζεται στους φυσικούς σχηματισμούς. Η ίδια η Περιφέρεια Κρήτης αναφέρει ότι στο σπήλαιο υπάρχουν αρχαιολογικά ευρήματα και παραδόσεις που συνδέονται με την ιστορία και τους μύθους

#ΑΝΘΡΩΠΟΙ

Προσθέστε το cretaone.gr ως προτιμώμενη πηγή στο Google