Ο καθηγητής Νίκος Τζανάκης προειδοποιεί για τα σοβαρά προβλήματα σε αναπνευστικό, καρδιακό και ανοσοποιητικό σύστημα, ακόμη και σε υγιείς, λόγω της έκθεσης στα σωματίδια της σκόνης

«Η κατάσταση έχει αυξηθεί τελευταία και μπορεί να προκαλέσει παρόξυνση χρόνιων νοσημάτων αλλά και προβλήματα σε υγιείς», τονίζει ο καθηγητής Πνευμονολογίας Νίκος Τζανάκης, μιλώντας στο Cretaone 102,3 και στη δημοσιογράφο Αντιγόνη Ανδρεάκη.

Από την Κρήτη μέχρι τη Σουηδία, τα αιωρούμενα σωματίδια από τη Σαχάρα διεισδύουν βαθιά στους πνεύμονες, πυροδοτούν φλεγμονές και επηρεάζουν ακόμα και τους υγιείς — τι δείχνουν οι επιστημονικές μελέτες.

Απειλή για ευάλωτες ομάδες

Η αφρικανική σκόνη περιέχει αιωρούμενα σωματίδια που διεισδύουν βαθιά στους πνεύμονες, πυροδοτώντας φλεγμονώδεις αντιδράσεις.

«Είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για άτομα με βρογχικό άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, ηλικιωμένους και παιδιά», εξηγεί ο καθηγητής. Οι φλεγμονώδεις μηχανισμοί μπορεί να προκαλέσουν οξείες επιδεινώσεις και, σε ακραίες περιπτώσεις, αναπνευστική ανεπάρκεια.

Κίνδυνος και για υγιείς

Η έκθεση δεν περιορίζεται μόνο σε ευάλωτους. Σύμφωνα με μελέτες της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, τα σωματίδια μπορεί να μειώσουν την αποτελεσματικότητα του ανοσοποιητικού, καθιστώντας ακόμα και υγιείς πιο ευάλωτους σε ιώσεις και αναπνευστικές λοιμώξεις.

Επιστημονικά δεδομένα και μελέτες

Σύμφωνα με τον καθηγητή Τζανάκη, οι ημέρες υψηλής συγκέντρωσης σκόνης οδηγούν σε αύξηση κατά 10-12% των παροξύνσεων του βρογχικού άσθματος σε παιδιά, ενώ οι ηλικιωμένοι και όσοι έχουν καρδιοαναπνευστικά προβλήματα παρουσιάζουν οξείες επιδείξεις της κατάστασής τους, μερικές φορές φτάνοντας μέχρι και σε αναπνευστική ανεπάρκεια.

Η έρευνα της Ιατρικής Σχολής και του εργαστηρίου Χημείας του Πανεπιστημίου Κρήτης, που δημοσιεύτηκε σε διεθνές ιατρικό περιοδικό, δείχνει ότι η έκθεση σε σωματίδια μεταφερόμενα από την Αφρική δεν περιορίζεται τοπικά: μπορεί να επηρεάσει την Κρήτη, αλλά και άλλες περιοχές της Ευρώπης, καθώς η σκόνη ταξιδεύει σε υψηλά ύψη και επικάθεται σε μεγάλες αποστάσεις.

«Ακόμα και οι υγιείς εκτίθενται σε φλεγμονώδεις μηχανισμούς που μειώνουν την άμυνα των ανώτερων και κατώτερων αναπνευστικών οδών», εξηγεί ο καθηγητής. Αυτό σημαίνει ότι η γενικότερη αντίσταση σε ιώσεις μπορεί να μειώνεται, με αποτέλεσμα η έκθεση σε σκόνη να λειτουργεί σαν επιβαρυντικός παράγοντας για όλο τον πληθυσμό.

Κλιματική αλλαγή και συχνότερα επεισόδια

Ο καθηγητής Τζανάκης τονίζει ότι η κλιματική αλλαγή επιτείνει το φαινόμενο. Με τις μεγαλύτερες περιόδους ξηρασίας και τις ασταθείς καιρικές συνθήκες, οι ποσότητες σκόνης που μεταφέρονται αυξάνονται, δημιουργώντας πιο συχνά και έντονα επεισόδια.

Τα δεδομένα δείχνουν ότι στο Ηράκλειο, για παράδειγμα, παρατηρούνται 3–4 επεισόδια τον χρόνο που ξεπερνούν τα όρια επικινδυνότητας των αιωρούμενων σωματιδίων, με συνέπεια την αύξηση επισκέψεων σε τμήματα επειγόντων περιστατικών.

Πού αλλού εντοπίζεται η αφρικανική σκόνη;

Η αφρικανική σκόνη δεν περιορίζεται μόνο στη Μεσόγειο. Οι επιστήμονες καταγράφουν συχνά αύξηση σωματιδίων σε Βόρεια Ιταλία, τη νότια Γαλλία, την Ισπανία και ακόμα και τη Σουηδία, ενώ πάνω από τις Άλπεις και άλλες ορεινές περιοχές της Ευρώπης οι τιμές συχνά ξεπερνούν τα όρια των τοπικών σωματιδίων. Τα σωματίδια ταξιδεύουν χιλιάδες χιλιόμετρα, προκαλώντας διεθνείς επιπτώσεις στη δημόσια υγεία και όχι μόνο τοπικές, όπως συνήθως πιστεύεται.

Πώς να προστατευτούμε;

Κατά τις ημέρες υψηλής συγκέντρωσης σκόνης:

• Περιορίζουμε τις δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους.
• Ευάλωτες ομάδες: παιδιά, ηλικιωμένοι και άτομα με αναπνευστικά προβλήματα πρέπει να λαμβάνουν μέτρα προστασίας.
• Χρήση φίλτρων αέρα και μασκών, καθώς και παραμονή σε καλά αεριζόμενους εσωτερικούς χώρους