Απάτες στην εστίαση: Πώς στήνονταν οι «εταιρείες-φαντάσματα» και πώς τις εντοπίζει πλέον η τεχνολογία

Ο πρόεδρος του Συλλόγου Φοροτεχνικών Ελλάδος, Δημήτρης Χριστοφοράκης, μιλά στο CretaOne 102,3 και την Αντιγόνη Ανδρεάκη για το κύκλωμα που αποκαλύφθηκε στη Θεσσαλονίκη, τον ρόλο των ψηφιακών εργαλείων και του αλγορίθμου, αλλά και τις αλλαγές που ζητούν οι φοροτεχνικοί για να περιοριστούν οι φορολογικές απάτες

Εταιρείες που εμφανίζονταν να λειτουργούν κανονικά, με διαφορετικούς ιδιοκτήτες στα χαρτιά, αλλά με τους ίδιους πραγματικούς ανθρώπους πίσω από τη δραστηριότητά τους. Ένα σχήμα που, σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά για τις υποθέσεις απάτης στην εστίαση, αξιοποιούσε ευάλωτα πρόσωπα ως διαχειριστές, συσσώρευε οφειλές και στη συνέχεια περνούσε σε νέα εταιρικά σχήματα, με διαφορετικό ΑΦΜ.

Τον τρόπο λειτουργίας αυτών των κυκλωμάτων περιέγραψε ο πρόεδρος του Συλλόγου Φοροτεχνικών Ελλάδος, Δημήτρης Χριστοφοράκης, μιλώντας στο CretaOne 102,3 και την Αντιγόνη Ανδρεάκη. Όπως επισήμανε ο κ. Χριστοφοράκης, οι συγκεκριμένες υποθέσεις αναδεικνύουν τόσο τα κενά στο πλαίσιο ίδρυσης και λειτουργίας των επιχειρήσεων όσο και την ανάγκη ουσιαστικότερης αξιοποίησης των ψηφιακών δυνατοτήτων της φορολογικής διοίκησης.

Ο ίδιος εκτιμά ότι αντίστοιχες περιπτώσεις ενδέχεται να υπάρχουν και αλλού, ενώ ξεκαθαρίζει ότι οι υποθέσεις βρίσκονται ακόμη σε προκαταρκτικό στάδιο και δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη η ενοχή των εμπλεκομένων.

Πώς λειτουργούσε το κύκλωμα με τις εταιρείες και τα διαφορετικά ΑΦΜ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Χανιά: Συναγερμός στην Πυροσβεστική για φωτιά σε κουζίνα στον Βάμο

Σύμφωνα με την περιγραφή του Δημήτρη Χριστοφοράκη, το βασικό σχήμα στηριζόταν στη δημιουργία εταιρειών που εμφανίζονταν να έχουν διαφορετικούς ιδιοκτήτες, ενώ πίσω από αυτές βρίσκονταν τα ίδια πρόσωπα.

«Άνοιγε μία εταιρεία. Η εταιρεία αυτή, από τη στιγμή που άνοιγε, υπέβαλε τις δηλώσεις κανονικά. Λειτουργούσε κανονικά. Είχε όμως διαχειριστή, όπως λέμε, έναν άνθρωπο, ο οποίος δεν ήταν ο ιδιοκτήτης της εταιρείας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Όπως εξήγησε ο κ. Χριστοφοράκης, σε ορισμένες περιπτώσεις επιλέγονταν πρόσωπα ευάλωτα οικονομικά ή για άλλους λόγους, τα οποία εμφανίζονταν ως διαχειριστές και αναλάμβαναν τις υποχρεώσεις της επιχείρησης. Όταν η εταιρεία έφτανε στο σημείο να κινδυνεύει με μπλοκάρισμα του ΑΦΜ της λόγω οφειλών, έκλεινε και στη θέση της δημιουργούνταν νέα εταιρεία.

«Βρισκόταν ένας άλλος άνθρωπος, άνοιγε μία άλλη εταιρεία, με τα ίδια στοιχεία, την ίδια δραστηριότητα, στον ίδιο χώρο. Ένα νέο ΑΦΜ, λοιπόν, που κι αυτό έκανε τον κύκλο του. Με αυτόν τον τρόπο φτιάχτηκε μια πυραμίδα με οφειλές», περιέγραψε.

Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί για τις υποθέσεις, οι πραγματικοί δικαιούχοι φέρονται να παρέμεναν οι ίδιοι, παρά τις διαδοχικές αλλαγές στα εταιρικά σχήματα.

Ο πρόεδρος των φοροτεχνικών υπογράμμισε, πάντως, ότι οι έρευνες βρίσκονται σε προκαταρκτικό στάδιο και χρειάζεται να ολοκληρωθούν τόσο η δικαστική όσο και η φορολογική διερεύνηση, προκειμένου να αποτυπωθεί το πραγματικό μέγεθος της υπόθεσης.

Ο αλγόριθμος, η τεχνητή νοημοσύνη και τα ψηφιακά εργαλεία

Η ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης έχει αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να ελεγχθούν οι οικονομικές δραστηριότητες. Η διασύνδεση στοιχείων και η δυνατότητα ταχύτερης επεξεργασίας μεγάλου όγκου δεδομένων επιτρέπουν στις ελεγκτικές αρχές να εντοπίζουν μοτίβα που στο παρελθόν απαιτούσαν πολύ περισσότερο χρόνο για να εξεταστούν.

Ο Δημήτρης Χριστοφοράκης αναφέρθηκε στη δυνατότητα των ψηφιακών εργαλείων να επιταχύνουν τη συλλογή και την επεξεργασία στοιχείων, επισημαίνοντας ότι μια διαδικασία που παλαιότερα μπορούσε να απαιτήσει έως και δύο χρόνια για τη συγκέντρωση αρχείων και τη σύνταξη ενός κατηγορητηρίου, πλέον μπορεί να ολοκληρωθεί σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα.

«Κάτι αντίστοιχο ισχύει και εδώ. Μια υπόθεση, με αυτά τα ψηφιακά εργαλεία, μπορεί να απαιτεί πλέον πατήματα δύο κουμπιών», ανέφερε, περιγράφοντας τη διαφορά στην ταχύτητα επεξεργασίας των δεδομένων.

Η τεχνητή νοημοσύνη και οι αλγόριθμοι μπορούν να συμβάλουν στην ανάλυση των οικονομικών δεδομένων και στον εντοπισμό ασυνήθιστων συμπεριφορών. Ωστόσο, όπως προκύπτει από την παρέμβασή του, η τεχνολογία δεν λειτουργεί από μόνη της. Χρειάζεται διασταύρωση πληροφοριών, αξιολόγηση των ευρημάτων και ανθρώπινη παρέμβαση από τις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές.

«Η ψηφιοποίηση έχει βοηθήσει. Έχουν γίνει βήματα, έγιναν άλματα. Υπάρχουν όμως και υποθέσεις που χρειάζονται τον παράγοντα άνθρωπο», σημείωσε.

Ο ίδιος έθεσε και το ζήτημα της αξιοποίησης των διαθέσιμων εργαλείων από τις υπηρεσίες, καθώς, όπως ανέφερε, αρκετές από τις υποθέσεις που αποκαλύφθηκαν προέκυψαν έπειτα από καταγγελίες και όχι αποκλειστικά μέσα από την αυτόματη ανάλυση των ψηφιακών δεδομένων.

Γιατί η τεχνολογία δεν αρκεί από μόνη της

Παρά την πρόοδο της ψηφιοποίησης, ο πρόεδρος των φοροτεχνικών επισήμανε ότι υπάρχουν μορφές παράνομης οικονομικής δραστηριότητας που δεν μπορούν να εντοπιστούν μόνο μέσα από τα ηλεκτρονικά συστήματα.

«Το μαύρο χρήμα δεν το πιάνει κανένα ψηφιακό εργαλείο. Οι μαύρες συναλλαγές δεν μπορούν να ανιχνευθούν», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η τεχνολογία πρέπει να συνδυάζεται με ελέγχους και συντονισμό των αρμόδιων υπηρεσιών.

Η αποκάλυψη των κυκλωμάτων, κατά τον ίδιο, απαιτεί συνεργασία ανάμεσα στις ελεγκτικές αρχές και αξιοποίηση των πληροφοριών που φτάνουν από την αγορά. Οι καταγγελίες, τα δεδομένα των επιχειρήσεων και οι έλεγχοι πρέπει να λειτουργούν συμπληρωματικά, ώστε να μην εξαρτάται ο εντοπισμός τέτοιων πρακτικών μόνο από την τύχη ή από την κινητοποίηση τρίτων.

Οι αλλαγές που ζητούν οι φοροτεχνικοί για την ίδρυση νέων επιχειρήσεων

Με αφορμή τις υποθέσεις που αποκαλύφθηκαν, ο Δημήτρης Χριστοφοράκης έθεσε ως βασική προτεραιότητα την αλλαγή του πλαισίου ίδρυσης και παρακολούθησης των επιχειρήσεων.

Όπως ανέφερε, θα πρέπει να εξετάζεται το οικονομικό προφίλ του προσώπου που αναλαμβάνει τη δημιουργία μιας εταιρείας, καθώς και η δυνατότητά του να δικαιολογήσει το αρχικό κεφάλαιο και τον τρόπο χρηματοδότησης της δραστηριότητας.

«Ήρθε η ώρα να αλλάξει το νομοθετικό πλαίσιο έναρξης λειτουργίας κάθε εταιρείας. Θα πρέπει να εξετάζεται το οικονομικό προφίλ», υπογράμμισε.

Έφερε, μάλιστα, ως παράδειγμα την περίπτωση μιας ηλικιωμένης γυναίκας που εμφανίζεται να ιδρύει επιχείρηση με αντικείμενο τη λειτουργία νυχτερινού κέντρου, επισημαίνοντας ότι τέτοιες περιπτώσεις θα πρέπει να ενεργοποιούν ελέγχους και να εξετάζονται ως προς την πραγματική δυνατότητα και τον ρόλο του προσώπου που εμφανίζεται ως ιδιοκτήτης.

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι οι έλεγχοι δεν θα πρέπει να οδηγούν σε αποκλεισμό ανθρώπων από την επιχειρηματική δραστηριότητα εξαιτίας της ηλικίας τους ή επειδή έχουν οικονομικές εκκρεμότητες. Το ζητούμενο, όπως είπε, είναι να μπορούν να τεκμηριώσουν την προέλευση των χρημάτων και την πραγματική συμμετοχή τους στην επιχείρηση.

Παράλληλα, πρότεινε οι νέες επιχειρήσεις να παρακολουθούνται από τους πρώτους μήνες λειτουργίας τους και όχι έπειτα από μεγάλο χρονικό διάστημα.

«Δεν γίνεται μια εταιρεία να ανοίγει και από τον πρώτο μήνα να μη δημιουργεί οικονομικές υποχρεώσεις, να μη γίνονται καταβολές και να φτάνουμε έναν χρόνο μετά για να διαπιστώσουμε τι συμβαίνει», σημείωσε.

Υπογραφή λογιστή από την πρώτη ημέρα και σαφείς ευθύνες

Στις προτάσεις που έθεσε ο πρόεδρος των φοροτεχνικών περιλαμβάνεται και η θεσμοθέτηση σαφούς πλαισίου ευθυνών για τους λογιστές – φοροτεχνικούς, αλλά και η υποχρεωτική υπογραφή των δηλώσεων φορολογικού και ασφαλιστικού αντικειμένου από την πρώτη ημέρα λειτουργίας μιας επιχείρησης.

Όπως εξήγησε, σήμερα ο λογιστής δεν υπογράφει υποχρεωτικά όλες τις δηλώσεις μιας νέας εταιρείας από την έναρξη της δραστηριότητάς της. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπογραφή του απαιτείται αρκετούς μήνες αργότερα.

«Θα πρέπει όλες οι δηλώσεις φορολογικού αλλά και ασφαλιστικού αντικειμένου να υπογράφονται από λογιστή φοροτεχνικό που θα έχει κάθε επιχείρηση», ανέφερε.

Πρόσθεσε ότι η ΑΑΔΕ θα πρέπει να διαθέτει αντίστοιχη διαδικασία ελέγχου και ταυτοποίησης του πελάτη με αυτή που ήδη εφαρμόζουν οι λογιστές, ώστε να είναι σαφές ποιος βρίσκεται πίσω από κάθε επιχείρηση.

«Το Know Your Client που έχουμε ως υποχρέωση εμείς οι λογιστές, θα πρέπει να το έχει και η ΑΑΔΕ πλέον», τόνισε.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η έγκαιρη παρακολούθηση των δηλώσεων και των υποχρεώσεων θα μπορούσε να ενεργοποιεί νωρίτερα τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, όταν διαπιστώνονται επαναλαμβανόμενες παραλείψεις ή αδικαιολόγητη συσσώρευση οφειλών.

Τι πρέπει να προσέχουν οι πολίτες και οι επιχειρηματίες

Ο Δημήτρης Χριστοφοράκης στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη να μπορούν οι πολίτες και οι επιχειρηματίες να τεκμηριώνουν την προέλευση των χρημάτων που χρησιμοποιούν, αλλά και τις οικονομικές συναλλαγές τους.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις επαναλαμβανόμενες χρηματικές μεταφορές που δεν μπορούν να δικαιολογηθούν από τα δηλωμένα εισοδήματα ή από την οικονομική κατάσταση του προσώπου που τις πραγματοποιεί.

Όπως εξήγησε, οι επαναλαμβανόμενες καταβολές χρημάτων από γονείς προς παιδιά, για παράδειγμα, αποτελούν συνηθισμένη πρακτική όταν πρόκειται για την κάλυψη καθημερινών αναγκών ενός φοιτητή. Αυτό που έχει σημασία είναι να υπάρχει πραγματική αιτιολόγηση και δυνατότητα τεκμηρίωσης της προέλευσης των χρημάτων.

«Το μέτρο είναι οι συνεχόμενες αδικαιολόγητες καταβολές. Το να σας βάζει ο γονιός στο παιδί του, που είναι φοιτητής, 500 ευρώ τον μήνα για να πληρώσει το ενοίκιό του, είναι μια συνήθεια οικονομικής συμπεριφοράς», ανέφερε.

Στην περίπτωση, όμως, που μεταφέρονται μεγάλα ή επαναλαμβανόμενα ποσά χωρίς να υπάρχει σαφής αιτιολόγηση, ο πολίτης θα πρέπει να μπορεί να αποδείξει από πού προέρχονται.

«Θα χτυπήσει και θα πρέπει να το αιτιολογήσω. Αν μπορώ να το αιτιολογήσω, όλα καλά. Αν δεν μπορώ, τι να κάνω τώρα;» είπε χαρακτηριστικά.