Από την «πρωτιά» της παιδικής παχυσαρκίας στη μάχη της πρόληψης η Ελλάδα

Πέρα από τις πολιτικές τοποθετήσεις, παρουσιάστηκαν και στοιχεία που δείχνουν το εύρος των παρεμβάσεων που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια

Για χρόνια, η χώρα μας αναφερόταν στις ευρωπαϊκές εκθέσεις ως μία από τις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας. Το θέμα εμφανιζόταν συνήθως μέσα από αριθμούς, στατιστικές και ανησυχητικές προβλέψεις για τη δημόσια υγεία του μέλλοντος. Σήμερα, όμως, η συζήτηση αλλάζει κατεύθυνση. Όχι μόνο επειδή η παιδική παχυσαρκία αντιμετωπίζεται πλέον πιο οργανωμένα, αλλά επειδή για πρώτη φορά η πρόληψη μπαίνει στο επίκεντρο μιας συνολικής πολιτικής συζήτησης που ξεπερνά τα όρια της διατροφής.

Αυτό ήταν και το βασικό συμπέρασμα της διεθνούς εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, με τη συμμετοχή κυβερνητικών στελεχών, επιστημόνων, πανεπιστημιακών και διεθνών οργανισμών από την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η αίσθηση που κυριάρχησε δεν ήταν εκείνη μιας τυπικής ημερίδας δημόσιας υγείας, αλλά μιας ευρύτερης συζήτησης για το πώς μεγαλώνουν σήμερα τα παιδιά.

Δεν είναι μόνο θέμα διατροφής

Οι παρεμβάσεις που ξεχώρισαν είχαν ένα κοινό στοιχείο: κανείς δεν μίλησε αποκλειστικά για κιλά. Η συζήτηση μεταφέρθηκε στο περιβάλλον μέσα στο οποίο ζουν οι νέοι άνθρωποι — στις οθόνες, στη μειωμένη φυσική δραστηριότητα, στην ψυχική πίεση, στις ανισότητες που επηρεάζουν ακόμη και την πρόσβαση σε υγιεινό φαγητό.

Στελέχη διεθνών οργανισμών και επιστήμονες επέμειναν ιδιαίτερα στην ανάγκη να εγκαταλειφθεί η λογική της “ατομικής ευθύνης”. Όπως σημειώθηκε αρκετές φορές, ένα παιδί δεν επιλέγει μόνο του ούτε το σχολικό του περιβάλλον ούτε τις διατροφικές συνήθειες του σπιτιού ούτε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι ψηφιακές πλατφόρμες που απευθύνονται καθημερινά σε αυτό.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Μεγάλη αστυνομική επιχείρηση της ΕΛ.ΑΣ. στο Δήμο Αρχανών – Αστερουσίων

Η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη περιέγραψε αυτή τη μετάβαση ως μια προσπάθεια η χώρα να αφήσει πίσω της τις αρνητικές πρωτιές και να επενδύσει σε πολιτικές πρόληψης με επίκεντρο το παιδί. Από την πλευρά της UNICEF, ο εκπρόσωπος στην Ελλάδα Ghassan Khalil μίλησε για ένα ζήτημα που αφορά πρωτίστως τα δικαιώματα των παιδιών και όχι μόνο τη δημόσια υγεία.

Οι αριθμοί πίσω από την προσπάθεια

Πέρα από τις πολιτικές τοποθετήσεις, παρουσιάστηκαν και στοιχεία που δείχνουν το εύρος των παρεμβάσεων που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια. Δεκάδες χιλιάδες παιδιά συμμετείχαν σε δράσεις διατροφικής εκπαίδευσης, ενώ χιλιάδες οικογένειες είχαν πρόσβαση σε δωρεάν συμβουλευτική και σχολικά προγράμματα. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στη φυσική δραστηριότητα, με εκατοντάδες χιλιάδες δωρεάν ώρες άθλησης μέσα από προγράμματα που συνδέουν τον αθλητισμό με την πρόληψη. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί από τους ομιλητές στάθηκαν στην ανάγκη τα παιδιά να επιστρέψουν σε μια πιο ενεργή καθημερινότητα, μακριά από τη διαρκή ακινησία της ψηφιακής εποχής.

Το μήνυμα του πρεσβευτή της UNICEF Pau Gasol

Από τις στιγμές που προκάλεσαν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον ήταν το μήνυμα του Pau Gasol, πρεσβευτή της UNICEF για τη διατροφή και την καταπολέμηση της παιδικής παχυσαρκίας. Ο Ισπανός πρώην σταρ του NBA μίλησε για την ανάγκη αλλαγής νοοτροπίας, επιμένοντας ότι η πρόληψη ξεκινά από τις μικρές καθημερινές συνήθειες και από το παράδειγμα που δίνουν οι ενήλικες στα παιδιά.

Ίσως όμως η πιο ουσιαστική παρέμβαση να ήρθε από τους ίδιους τους νέους που συμμετείχαν στη διοργάνωση. Μέσα από τη δική τους διακήρυξη, έθεσαν ένα απλό αλλά κρίσιμο αίτημα: να μη σχεδιάζονται πολιτικές για τα παιδιά χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των παιδιών.

Η επόμενη πρόκληση

Η παιδική παχυσαρκία παραμένει μία από τις πιο σύνθετες προκλήσεις δημόσιας υγείας διεθνώς. Και ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι να μην είναι οι καμπάνιες ή οι εξαγγελίες, αλλά η δυνατότητα να δημιουργηθούν συνθήκες που κάνουν την υγιεινή ζωή πιο εύκολη και πιο προσβάσιμη για όλους.

Το στοίχημα πλέον για την Ελλάδα δεν είναι μόνο να παρουσιάσει δράσεις που ξεχωρίζουν σε διεθνές επίπεδο, αλλά να αποδείξει ότι η πρόληψη μπορεί να αποκτήσει διάρκεια, να περάσει στην καθημερινότητα και τελικά να αλλάξει τη σχέση μιας ολόκληρης γενιάς με την υγεία της.