Η προβλεπόμενη μείωση των συντάξεων δεν είναι τυχαία

Σημαντική και μακροχρόνια συρρίκνωση των συντάξεων στη χώρα μας καταγράφουν μελέτες που εξετάζουν την πορεία του ασφαλιστικού συστήματος έως το 2070.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι μελλοντικές συνταξιοδοτικές παροχές στην Ελλάδα αναμένεται να μειωθούν σωρευτικά κατά 17%, εξέλιξη που τοποθετεί τη χώρα στην πρώτη θέση μεταξύ των κρατών της Ευρώπης ως προς τη μείωση συντάξεων την περίοδο 2022-2070.

Η εκτίμηση αυτή προκύπτει από ανάλυση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η οποία συγκρίνει την πορεία των συνταξιοδοτικών δαπανών στα κράτη-μέλη και αναδεικνύει την Ελλάδα ως «πρωταθλήτρια» στη μελλοντική συρρίκνωση παροχών, με την Πορτογαλία να ακολουθεί σε απόσταση.

Οι δύο βασικοί λόγοι της μείωσης

Η προβλεπόμενη μείωση των συντάξεων δεν είναι τυχαία, αλλά συνδέεται άμεσα με δύο θεμελιώδεις αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα:

Πρώτον, τη μείωση των συντελεστών αναπλήρωσης που εφαρμόζονται μετά τους νόμους 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) και 4670/2020.

Σε αντίθεση με το παρελθόν, όπου με 40 έτη ασφάλισης η ανταποδοτική σύνταξη έφτανε το 50% του μισθού, οι σημερινοί συντελεστές οδηγούν σε αισθητά χαμηλότερες αποδοχές κατά τη συνταξιοδότηση.

Δεύτερον, την αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών. Πλέον, η σύνταξη δεν υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, αλλά με βάση ολόκληρο τον εργασιακό βίο του ασφαλισμένου.

Η ρύθμιση αυτή, που εισήχθη με το πρώτο Μνημόνιο και διατηρήθηκε στους επόμενους ασφαλιστικούς νόμους, μειώνει έμμεσα το τελικό ποσό της σύνταξης, ακόμα και σε περιπτώσεις σταθερής μισθολογικής εξέλιξης.

Μείωση δαπανών στην Ελλάδα – αύξηση στην Ευρώπη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σύγκριση των συνολικών συνταξιοδοτικών δαπανών ως ποσοστό του ΑΕΠ. Στην Ελλάδα, η δαπάνη για συντάξεις εκτιμάται ότι θα μειωθεί από 14,5% του ΑΕΠ το 2022 σε 12% έως το 2070.

Την ίδια στιγμή, ο μέσος όρος των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να ακολουθήσει αντίστροφη πορεία, αυξανόμενος από 11,4% σε 11,8% του ΑΕΠ την ίδια περίοδο

Η απόκλιση αυτή εντείνει τους προβληματισμούς για τη βιωσιμότητα αλλά και την επάρκεια των μελλοντικών συντάξεων, καθώς η μείωση δεν αφορά μόνο το ύψος των παροχών, αλλά και τη συνολική συμμετοχή του κράτους στη στήριξη των συνταξιούχων.