Αστρονομικό ρεκόρ: Εντοπίστηκε η πιο μακρινή ταχεία ραδιοέκλαμψη (FRB) που ταξίδεψε για πάνω από 10 δισ. χρόνια

Mυστηριώδης παλμός ραδιοσημάτων από τα πρώτα στάδια του Σύμπαντος προσφέρει στους επιστήμονες ένα ισχυρό εργαλείο για τη χαρτογράφηση της αόρατης κοσμικής ύλης

Ομάδα αστρονόμων εντόπισε μια έκρηξη ραδιοκυμάτων που ταξίδεψε για περισσότερα από 10 δισεκατομμύρια χρόνια προτού φτάσει στη Γη. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι πρόκειται για την πιο μακρινή ταχεία ραδιοέκλαμψη (FRB) που έχει καταγραφεί ποτέ.

Τα ταχείας έκρηξης ραδιοκύματα FRB είναι μια κατηγορία ισχυρών παλμών ραδιοσημάτων η ύπαρξη των οποίων καλύπτεται από μυστήριο. Αυτοί οι παλμοί προέρχονται από πολύ μακρινές αποστάσεις του Σύμπαντος έχουν διάρκεια χιλιοστά του δευτερολέπτου και στη συνέχεια εξαφανίζονται. Πρόκειται για εκρήξεις ενέργειας που είναι φωτεινότερες από ολόκληρους γαλαξίες και μπορούν να εκπέμψουν τόση ενέργεια σε χιλιοστά του δευτερολέπτου όση εκπέμπει ο Ήλιος σε λίγες ημέρες.

Αυτοί οι μυστηριώδεις παλμοί ανακαλύφθηκαν για πρώτη φορά το 2007 και έκτοτε προβληματίζουν τους επιστήμονες, ενώ ορισμένοι έχουν διατυπώσει ακόμη και την υπόθεση ότι θα μπορούσαν να έχουν εξωγήινη προέλευση. Σε νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Science» οι ερευνητές εντόπισαν μια FRB που προήλθε από μια εποχή κατά την οποία το Σύμπαν είχε ηλικία μόλις περίπου 3 δισεκατομμυρίων ετών. Αυτό σημαίνει ότι το σήμα ταξίδεψε μέσα από «περίπου το 80% της κοσμικής ιστορίας».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Παπαδόπουλος: Έρχονται ακόμη 3-4 σεισμοί άνω των 7 Ρίχτερ έως το τέλος του 2026

Η έκλαμψη, που ονομάστηκε FRB 20240304B, θεωρείται η πιο μακρινή που έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα, καθώς η απόστασή της υπερδιπλασιάζει το προηγούμενο ρεκόρ.

Πανάρχαια

Οι επιστήμονες ανίχνευσαν την έκλαμψη με τη χρήση του ραδιοτηλεσκοπίου MeerKAT στη Νότια Αφρική και στη συνέχεια εντόπισαν το γαλαξία από τον οποίο προήλθε αξιοποιώντας το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb.

Ο Δρ. Θέμια Ναναγιάκαρα από το Πανεπιστήμιο του Σίδνει, ένας από τους επικεφαλής ερευνητές της μελέτης, δήλωσε ότι όταν δημιουργήθηκε η έκλαμψη, «δεν υπήρχε ούτε η Γη ούτε ο Ήλιος». Τα δεδομένα από το James Webb έδειξαν ότι η έκλαμψη προήλθε από έναν «νεαρό, πολύ μικρό γαλαξία στον οποίο σχηματίζονται άστρα με εξαιρετικά γρήγορο ρυθμό και ο οποίος περιέχει πολύ λίγα βαρέα στοιχεία».

Υπάρχουν αρκετές θεωρίες σχετικά με την προέλευση των FRB. Μία από αυτές υποστηρίζει ότι προέρχονται από μάγναστρα δηλαδή αστέρες νετρονίων με εξαιρετικά ισχυρό μαγνητικό πεδίο. «Όποιος κι αν είναι ο μηχανισμός που προκαλεί αυτή τη ραδιοέκλαμψη, θα πρέπει να εξηγεί το γεγονός ότι μπορεί να παράγεται σε πολύ νεαρούς γαλαξίες με εξαιρετικά μικρή περιεκτικότητα σε βαρέα στοιχεία» αναφέρει ο Ναναγιάκαρα.

Από το 2007 έχουν εντοπιστεί περισσότερες από δέκα χιλιάδες FRB. Ορισμένες επαναλαμβάνονται συνεχώς, είπε ο Ναναγιάκαρα, ενώ «κάποιες επαναλαμβάνονται για κάποιο διάστημα και στη συνέχεια σταματούν και υπάρχουν επίσης FRB που εμφανίζονται μόνο μία φορά και δεν τις βλέπουμε ποτέ ξανά».

Μένει να διαπιστωθεί αν αυτή η νέα μακρινή έκλαμψη ήταν ένα μεμονωμένο συμβάν ή αν θα εκπέμψει ξανά σήματα. «Το ενδιαφέρον με τις FRB είναι ότι δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε τι τις προκαλεί για να πραγματοποιήσουμε ορισμένες από τις επιστημονικές έρευνες που κάνουμε σήμερα» εξηγεί ο Ναναγιάκαρα.

Η συγκεκριμένη έκλαμψη «ταξιδεύει εδώ και χρονικό διάστημα που αντιστοιχεί στο 80% της ηλικίας του Σύμπαντος» ανέφερε, προσθέτοντας ότι ο εντοπισμός περισσότερων μακρινών FRB θα επέτρεπε στους επιστήμονες να χαρτογραφήσουν την αόρατη ύλη στο μακρινό Σύμπαν.

Η χρησιμότητα

Ο καθηγητής Μάθιου Μπέιλς, από το Πανεπιστήμιο Swinburne στην Αυστραλία, ένας από τους αστροφυσικούς που ανακάλυψαν πρώτοι τις FRB, χαρακτήρισε τη νέα μελέτη «επιβεβαίωση του πόσο ισχυρό εργαλείο αποτελούν οι FRB για τη διερεύνηση του Σύμπαντος».

Ο Μπέιλς τις περιέγραψε ως «έναν πολύ θεμελιώδη τρόπο για να υπολογίσουμε πόσα άτομα υπάρχουν στο Σύμπαν». Οι FRB επηρεάζονται από τα σωματίδια μέσα από τα οποία διέρχονται, γεγονός που επιτρέπει στους επιστήμονες να υπολογίζουν την ποσότητα της ύλης που δεν μπορεί να παρατηρηθεί με οπτικά τηλεσκόπια.

Η δρ Σάρα Γουέμπ, επίσης αστροφυσικός στο Πανεπιστήμιο Swinburne, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, δήλωσε: «Μπορείτε ουσιαστικά να τις χρησιμοποιήσετε ως μέσο μέτρησης της ύλης κατά μήκος της διαδρομής τους, υπολογίζοντας πόση ύλη χρειάστηκε να διασχίσουν για να φτάσουν στη Γη. Η ανακάλυψη υποδηλώνει ότι οι FRB ενδέχεται να ήταν πολύ συνηθισμένες στο πρώιμο Σύμπαν».

Πηγή: Naftemporiki.gr