Δεκαπενταύγουστος: Γιατί κάποτε οι πιστοί κοιμόντουσαν έξω από τις εκκλησίες; Το ξεχασμένο έθιμο

Στρώματα, κουβέρτες και ολόκληρες οικογένειες γύρω από ναούς και μοναστήρια – Για κάποιους πιστούς η προετοιμασία για τη μεγάλη γιορτή της Παναγίας δεν κρατούσε λίγες ώρες, αλλά μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και διανυκτέρευση έξω από το προσκύνημα

Σήμερα είναι εύκολο να επισκεφθεί κανείς ένα μοναστήρι.

Μπαίνει στο αυτοκίνητο, διανύει μερικά χιλιόμετρα, προσκυνά και επιστρέφει στο σπίτι του την ίδια ημέρα.

Παλαιότερα όμως μια τέτοια επίσκεψη μπορούσε να αποτελεί ολόκληρο ταξίδι.

Οι δρόμοι ήταν λιγότεροι, οι μετακινήσεις δυσκολότερες και πολλά προσκυνήματα βρίσκονταν σε απομονωμένες περιοχές.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ιεράπετρα: Απεγκλωβίστηκαν 4 άτομα στην Αγία Φωτιά

Έτσι, τις ημέρες πριν από τον Δεκαπενταύγουστο, πιστοί σε διάφορες περιοχές συνήθιζαν να διανυκτερεύουν κοντά στις εκκλησίες ή στα μοναστήρια της Παναγίας.

Η διαδρομή μπορούσε να διαρκέσει ώρες

Πριν από το αυτοκίνητο, μια απόσταση που σήμερα καλύπτεται σε μισή ώρα μπορούσε να απαιτεί πολύ μεγαλύτερη προσπάθεια.

Άνθρωποι περπατούσαν ή μετακινούνταν με ζώα.

Αν το προσκύνημα βρισκόταν μακριά από το χωριό, η επιστροφή μέσα στη νύχτα δεν ήταν πάντα εύκολη ή ασφαλής.

Η παραμονή στον χώρο αποτελούσε επομένως και πρακτική λύση.

Δεν ήταν όμως μόνο θέμα απόστασης

Για πολλούς πιστούς η διανυκτέρευση αποτελούσε μέρος της ίδιας της θρησκευτικής εμπειρίας.

Η παραμονή κοντά στην εκκλησία μπορούσε να συνδέεται με τάμα, προσευχή ή προσωπική ευγνωμοσύνη.

Κάποιοι ήθελαν να βρίσκονται εκεί από την παραμονή ώστε να συμμετέχουν στις ακολουθίες και στη Θεία Λειτουργία της επόμενης ημέρας.

Η αναμονή αποκτούσε έτσι ιδιαίτερο πνευματικό χαρακτήρα.

Οι αυλές μετατρέπονταν σε προσωρινά καταλύματα

Όπου το επέτρεπαν οι συνθήκες, οι πιστοί άπλωναν κουβέρτες ή πρόχειρα στρώματα σε αυλές, γύρω από τον ναό ή σε χώρους που διέθετε το μοναστήρι.

Οι οικογένειες έφερναν μαζί τους τρόφιμα και όσα χρειάζονταν για τη νύχτα.

Η εικόνα ήταν πολύ διαφορετική από τη σημερινή οργανωμένη επίσκεψη.

Για λίγες ώρες δημιουργούνταν μια μικρή κοινότητα ανθρώπων που είχαν έρθει για τον ίδιο σκοπό.

Τα τάματα είχαν μεγάλη σημασία

Η Παναγία κατέχει ιδιαίτερη θέση στη λαϊκή θρησκευτικότητα.

Σε δύσκολες στιγμές πολλοί άνθρωποι έκαναν τάματα ζητώντας βοήθεια για μια ασθένεια, ένα οικογενειακό πρόβλημα ή κάποια μεγάλη δυσκολία.

Η επίσκεψη σε ένα προσκύνημα και η παραμονή εκεί μπορούσαν να αποτελούν εκπλήρωση αυτής της υπόσχεσης.

Η ταλαιπωρία του ταξιδιού δεν θεωρούνταν απαραίτητα εμπόδιο.

Για κάποιους ήταν μέρος του ίδιου του τάματος.

Η νύχτα γινόταν μέρος της γιορτής

Η διανυκτέρευση είχε και μια κοινωνική πλευρά.

Άνθρωποι που έφταναν από διαφορετικά χωριά γνωρίζονταν, συζητούσαν και μοιράζονταν φαγητό.

Μικρά παιδιά έβλεπαν συγγενείς που ίσως συναντούσαν μόνο λίγες φορές τον χρόνο.

Παλιοί φίλοι έρχονταν ξανά κοντά.

Κάπως έτσι, ένα θρησκευτικό προσκύνημα γινόταν παράλληλα μεγάλη κοινωνική συνάντηση.

Γιατί σχεδόν εξαφανίστηκε;

Η απάντηση βρίσκεται κυρίως στην αλλαγή της καθημερινότητας.

Οι δρόμοι βελτιώθηκαν.

Τα αυτοκίνητα έκαναν τις αποστάσεις πολύ μικρότερες.

Ένας πιστός μπορεί πλέον να παρακολουθήσει μια ακολουθία και να επιστρέψει στο σπίτι του μέσα σε λίγες ώρες.

Παράλληλα, οι σύγχρονες επαγγελματικές και οικογενειακές υποχρεώσεις κάνουν δυσκολότερη την πολυήμερη παραμονή.

Έτσι, εκεί που κάποτε η διανυκτέρευση ήταν συνηθισμένο κομμάτι ενός προσκυνήματος, σήμερα συναντάται πολύ πιο περιορισμένα.

Μια εικόνα ενός άλλου Δεκαπενταύγουστου

Το ξεχασμένο αυτό έθιμο δείχνει πόσο διαφορετικά μπορούσαν να βιώνουν οι προηγούμενες γενιές τις μεγάλες θρησκευτικές γιορτές.

Ο Δεκαπενταύγουστος δεν ήταν απαραίτητα μια επίσκεψη στην εκκλησία για μία ώρα.

Μπορούσε να είναι ταξίδι.

Αναμονή.

Διανυκτέρευση.

Τάμα.

Και μια ολόκληρη νύχτα κάτω από τον αυγουστιάτικο ουρανό, περιμένοντας να χτυπήσουν οι καμπάνες της μεγάλης γιορτής.