Δεκαπενταύγουστος: Γιατί τον λέμε «Πάσχα του καλοκαιριού» αφού γιορτάζουμε την Κοίμηση της Θεοτόκου;

Η 15η Αυγούστου είναι συνδεδεμένη με μία από τις μεγαλύτερες γιορτές της Ορθοδοξίας – Γιατί όμως μια ημέρα που αναφέρεται στην Κοίμηση της Παναγίας συνοδεύεται από πανηγύρια και αποκαλείται «Πάσχα του καλοκαιριού»;

Κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου η Ελλάδα αλλάζει εικόνα, με χιλιάδες άνθρωποι ταξιδεύουν στα χωριά και στα νησιά, εκκλησίες γεμίζουν πιστούς, εικόνες της Παναγίας γίνονται επίκεντρο μεγάλων προσκυνημάτων και μετά τη Θεία Λειτουργία ξεκινούν σε πολλές περιοχές παραδοσιακά πανηγύρια που διαρκούν μέχρι αργά.

Κι όμως, η γιορτή είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου.

Γιατί λοιπόν μια ημέρα που παραπέμπει στην ολοκλήρωση της επίγειας ζωής της Παναγίας έχει τόσο έντονα εορταστικό χαρακτήρα;

Και γιατί έχει επικρατήσει να αποκαλείται «Πάσχα του καλοκαιριού»;

Τι σημαίνει «Κοίμηση»

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ιωάννα Γάκα: «Δεν υπολόγιζε κανέναν», λέει η θεία της για την 56χρονη γιατρό

Η ίδια η λέξη αποτελεί το πρώτο στοιχείο που εξηγεί τον χαρακτήρα της γιορτής.

Στην Ορθόδοξη παράδοση χρησιμοποιείται ο όρος «Κοίμηση», δηλαδή «ύπνος», για την αναχώρηση της Θεοτόκου από την επίγεια ζωή.

Η εορτή της Κοίμησης τιμάται κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου και αποτελεί τη σημαντικότερη από τις μεγάλες εορτές που είναι αφιερωμένες στην Παναγία.

Επομένως, το επίκεντρο δεν βρίσκεται μόνο στον θάνατο αλλά, σύμφωνα με τη χριστιανική πίστη, στη μετάβαση από την επίγεια στην αιώνια ζωή.

Γιατί λοιπόν «Πάσχα του καλοκαιριού»;

Η έκφραση δεν σημαίνει ότι ο Δεκαπενταύγουστος είναι ένα δεύτερο Πάσχα με την κυριολεκτική ή λειτουργική έννοια.

Χρησιμοποιείται για να αποδώσει τη μεγάλη σημασία και τον πανηγυρικό χαρακτήρα της ημέρας για τους πιστούς.

Η ίδια η Κοίμηση της Θεοτόκου αναφέρεται συχνά στην ορθόδοξη παράδοση ως «Pascha of the Summer», ακριβώς λόγω της ιδιαίτερης θέσης που κατέχει στον ετήσιο κύκλο των εορτών.

Όπως το Πάσχα συνδέεται με τη νίκη της ζωής επί του θανάτου, έτσι και η Κοίμηση αντιμετωπίζεται μέσα από την προσδοκία της αιώνιας ζωής και όχι ως ημέρα απελπισίας.

Προηγείται νηστεία δύο εβδομάδων

Υπάρχει ακόμη μία ομοιότητα που ενισχύει τον χαρακτηρισμό.

Πριν από τον Δεκαπενταύγουστο προηγείται η νηστεία της Παναγίας, από την 1η έως τη 14η Αυγούστου.

Πρόκειται για περίοδο προετοιμασίας πριν από τη μεγάλη εορτή, ενώ στις εκκλησίες τελούνται οι Παρακλήσεις προς την Παναγία.

Η περίοδος αυτή έχει έντονο πνευματικό χαρακτήρα και κορυφώνεται στις 15 Αυγούστου.

Γιατί γίνονται πανηγύρια αφού πρόκειται για Κοίμηση;

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη απορία.

Στην ορθόδοξη θεολογία η Κοίμηση της Θεοτόκου δεν αντιμετωπίζεται ως ένα γεγονός οριστικού αποχωρισμού.

Η ημέρα έχει επομένως πανηγυρικό χαρακτήρα.

Μετά τη Θεία Λειτουργία, σε πολλά χωριά και νησιά ακολουθούν λιτανείες, κοινά τραπέζια, μουσική και παραδοσιακοί χοροί.

Η 15η Αυγούστου αποτελεί άλλωστε μία από τις σημαντικότερες ημέρες θρησκευτικών πανηγυριών στα ελληνικά νησιά.

Μια ημέρα που «ζωντανεύουν» ξανά τα χωριά

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, κοινωνική διάσταση.

Ο Δεκαπενταύγουστος βρίσκεται στην καρδιά των καλοκαιρινών διακοπών.

Άνθρωποι που έχουν φύγει από τα χωριά τους για την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, το εξωτερικό ή άλλες περιοχές επιστρέφουν για λίγες ημέρες στον τόπο καταγωγής τους.

Οικογένειες συναντιούνται ξανά και χωριά που τον χειμώνα έχουν ελάχιστους κατοίκους μπορεί ξαφνικά να γεμίσουν κόσμο.

Γι’ αυτό ο Δεκαπενταύγουστος ξεπερνά σε πολλές περιοχές τα όρια μιας αποκλειστικά θρησκευτικής γιορτής και γίνεται ταυτόχρονα μια μεγάλη κοινωνική συνάντηση.

Ο Δεκαπενταύγουστος στην Κρήτη

Στην Κρήτη η ημέρα έχει ιδιαίτερα έντονο χαρακτήρα.

Εκκλησίες, μοναστήρια και ξωκλήσια αφιερωμένα στην Παναγία γιορτάζουν σε ολόκληρο το νησί, ενώ σε πολλά χωριά το θρησκευτικό μέρος ακολουθείται από παραδοσιακό γλέντι.

Οι προετοιμασίες μπορεί να ξεκινούν ημέρες νωρίτερα, καθώς ο Δεκαπενταύγουστος αποτελεί για πολλές κοινότητες μία από τις μεγαλύτερες συναντήσεις ολόκληρου του χρόνου.

Η γιορτή πίσω από την Κοίμηση

Η φράση «Πάσχα του καλοκαιριού» κρύβει τελικά ολόκληρη τη σημασία της ημέρας.

Ο Δεκαπενταύγουστος δεν αντιμετωπίζεται ως μια ημέρα απλού πένθους για την Παναγία, αλλά ως μία από τις κορυφαίες εορτές της Ορθοδοξίας, συνδεδεμένη με την πίστη στην αιώνια ζωή.

Και κάπως έτσι, κάθε 15 Αυγούστου, οι καμπάνες χτυπούν, τα χωριά γεμίζουν ξανά κόσμο και μία γιορτή με βαθιές θρησκευτικές ρίζες μετατρέπεται ταυτόχρονα σε μία από τις μεγαλύτερες συναντήσεις του ελληνικού καλοκαιριού.