Πόσο θα πληρώνουν οι καπνιστές

Σημαντικές αυξήσεις στις τιμές των καπνικών προϊόντων φέρνει ο σχεδιασμός της Κομισιόν για αναθεώρηση της φορολογίας στην ΕΕ. Το θέμα επανέρχεται στο προσκήνιο λόγω ειδικής μελέτης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα, συγκαταλέγεται στις χώρες που θα χρειαστούν τη μεγαλύτερη προσαρμογή. Αυτό εκτιμάται ότι θα ωθήσει την τιμή του πακέτου στα δημοφιλή τσιγάρα μέχρι και τα 6,50 ευρώ, από τα επίπεδα των 4,80 ευρώ που βρίσκονται σήμερα.

Η μελέτη που παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (Μάρτιος 2026) αναλύει τις επιπτώσεις στην εσωτερική αγορά των ελάχιστων συντελεστών ΕΦΚ και της ευρείας διαθεσιμότητας εναλλακτικών προϊόντων καπνού, τα οποία επί του παρόντος δεν καλύπτονται από την Οδηγία 2011/64/ΕΕ του Συμβουλίου σχετικά με τη διάρθρωση και τους συντελεστές του ειδικού φόρου κατανάλωσης που εφαρμόζονται στα βιομηχανοποιημένα καπνά.

Η συγκεκριμένη μελέτη παρέχει δεδομένα ανά χώρα και αναλύει τις πιθανές επιπτώσεις της προτεινόμενης αναθεώρησης της Οδηγίας της ΕΕ για τη Φορολογία του Καπνού (TTD). Χρησιμοποιώντας το Μοντέλο Προσομοίωσης Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης Καπνού (Tobacco Excise Tax Simulation Model), επικεντρώνεται σε εννέα κράτη μέλη.

Οι προσομοιώσεις υψηλότερων ελάχιστων συντελεστών ειδικού φόρου κατανάλωσης για τα τσιγάρα, τον λεπτοκομμένο καπνό για στριφτά τσιγάρα, τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δείχνουν:

-Υψηλότερες τιμές
-Μικρότερο χάσμα τιμών μεταξύ των χωρών
-Μειωμένη κατανάλωση
-Υψηλότερα έσοδα
-Μείωση της πρόωρης θνησιμότητας
-Αυτά τα ευρήματα υποστηρίζουν την έγκαιρη και πλήρη εφαρμογή της προτεινόμενης αναθεώρησης της Οδηγίας (TTD), όπως αναφέρεται.

Η αύξηση της φορολογίας από το 2014

Από την εφαρμογή της TTD το 2014, οι φόροι καπνού έχουν αυξηθεί σημαντικά σε όλα τα κράτη μέλη. Τα θεσπισμένα ελάχιστα όρια ειδικού φόρου κατανάλωσης συνέβαλαν σε μια συνολική ανοδική διόρθωση των φορολογικών συντελεστών καπνού εντός της ΕΕ.

Οι διαφορές στη φορολογία καπνικών προϊόντων ανά κράτος

Ωστόσο, το μέγεθος των φορολογικών αυξήσεων δεν ήταν ομοιόμορφο σε όλες τις χώρες. Είναι χαρακτηριστικό ότι ορισμένα κράτη μέλη (π.χ. Βουλγαρία, Ουγγαρία και Ελλάδα) παραμένουν μόνο οριακά πάνω από την ελάχιστη απαίτηση των 90 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα. Αντίθετα, άλλες χώρες της Ε.Ε. έχουν εφαρμόσει σημαντικά υψηλότερα επίπεδα ειδικού φόρου κατανάλωσης. Συγκεκριμένα, η Ιρλανδία, η Γαλλία, η Φινλανδία και οι Κάτω Χώρες έχουν υιοθετήσει φορολογικούς συντελεστές πολύ πάνω από το ελάχιστο όριο, «αντικατοπτρίζοντας πιο φιλόδοξες στρατηγικές ελέγχου του καπνού» όπως σημειώνεται στην έκθεση.

Αυτή η ανομοιογένεια στα επίπεδα φορολογίας μεταφράζεται διαχρονικά σε μεγάλες διαφορές στις τιμές των τσιγάρων μεταξύ των χωρών εντός της ΕΕ. Τα κράτη μέλη με τα υψηλότερα βάρη ειδικών φόρων κατανάλωσης παρουσιάζουν σταθερά τις υψηλότερες τιμές λιανικής πώλησης τσιγάρων, ενώ οι χώρες που παραμένουν κοντά στο ελάχιστο όριο τείνουν να έχουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα τιμών. «Αυτές οι διαφορές φόρων και τιμών δεν αντικατοπτρίζουν μόνο αποκλίνουσες εθνικές στρατηγικές ελέγχου του καπνού, αλλά δημιουργούν επίσης κίνητρα για διασυνοριακές αγορές και υποκατάσταση βάσει τιμής, ιδίως σε γεωγραφικά γειτονικές περιοχές με μεγάλα φορολογικά κενά» τονίζεται στην μελέτη.