Ερχεται νέα καταιγίδα ακρίβειας – Πίεση από ενέργεια, πρώτες ύλες και ακριβότερο χρήμα

Οι αυξήσεις στα γαλακτοκομικά έφτασαν ήδη στο ράφι – Πάνω από 300 κωδικοί παίρνουν σειρά για ανατιμήσεις έως το τέλος του μήνα – Γκριζάρει η πρωτοβουλία των μειωμένων τιμών – Ρεύμα, καύσιμα, ενοίκια, ασφάλειες, υπηρεσίες, ταξίδια και δάνεια ακριβαίνουν τον μήνα των νοικοκυριών

Μεγαλώνει μέρα με τη μέρα η λίστα των προμηθευτών που κοινοποιούν νέους τιμοκαταλόγους στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ, προαναγγέλλοντας ένα νέο κύμα ανατιμήσεων που έχει αρχίσει να περνά στο ράφι. Σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν προαναγγελθεί ήδη αυξήσεις σε πάνω από 300 κωδικούς βασικών προϊόντων καθημερινής κατανάλωσης έως το τέλος του μήνα, ενώ από την 1η Οκτωβρίου, σχεδόν συντονισμένα, οι περισσότερες γαλακτοβιομηχανίες πέρασαν τις νέες αυξήσεις στα ράφια και στα ψυγεία των σούπερ μάρκετ. Περίπου 100 κωδικοί γαλακτοκομικών και τυροκομικών προϊόντων ανατιμήθηκαν από 7% έως 12%.

Οι περίπου 300 κωδικοί δεν αποτελούν κλειστό κατάλογο. Νέες εταιρείες προστίθενται σχεδόν καθημερινά, ενώ αρκετοί προμηθευτές που αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος δεν έχουν ακόμη αποφασίσει πότε θα το μεταφέρουν στους τιμοκαταλόγους τους. Εάν ήταν αποκλειστικά θέμα κόστους, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι αρκετές από αυτές τις αυξήσεις θα είχαν ήδη περάσει στο ράφι. Αυτό που κρατά σήμερα μέρος των προμηθευτών είναι κυρίως το… ημερολόγιο. Η αύξηση τιμής ενεργοποιεί την τρίμηνη απαγόρευση προωθητικών ενεργειών για το συγκεκριμένο προϊόν. Οποιος αυξήσει τον Οκτώβριο ή τον Νοέμβριο κινδυνεύει να μπει στην ισχυρότερη καταναλωτική περίοδο του έτους χωρίς τη δυνατότητα προσφορών, την ώρα που ένας ανταγωνιστής που δεν θα έχει αυξήσει την τιμή του θα μπορεί να τις χρησιμοποιήσει. «Ολοι δοκιμάζουν τις αντοχές τους περιμένοντας την εορταστική περίοδο», λέει χαρακτηριστικά κορυφαίο στέλεχος της αγοράς του οργανωμένου λιανεμπορίου. Οι προμηθευτές μετρούν πόσο ακόμη κόστος μπορούν να απορροφήσουν και αποφασίζουν εάν θα κινηθούν κυρίως από τον Νοέμβριο ή θα προσπαθήσουν να φτάσουν έως το τέλος των γιορτών. Στη δεύτερη περίπτωση οι αυξήσεις μεταφέρονται στην αρχή του 2027, όταν ανοίγει ούτως ή άλλως ο παραδοσιακός νέος κύκλος τιμοκαταλόγων.

Το ράφι, όμως, είναι μόνο ένα μέρος της εικόνας. Το νέο κύμα έρχεται έπειτα από τέσσερα χρόνια διαδοχικών ανατιμήσεων κι ενώ το κόστος αυξάνεται ξανά σε διαφορετικά σημεία της οικονομίας. Ενέργεια, πρώτες ύλες, μεταφορές και χρηματοδότηση πιέζουν την παραγωγή. Ενοίκια, ρεύμα, θέρμανση, καύσιμα, ασφάλειες, υπηρεσίες, ταξίδια και δόσεις δανείων πιέζουν ταυτόχρονα το νοικοκυριό. Αυτό είναι που κάνει διαφορετική τη σημερινή συγκυρία: η επόμενη ανατίμηση δεν έρχεται μόνη της.

Η βιομηχανία

Η πίεση που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις αποτυπώνεται στους επίσημους δείκτες. Τον Αύγουστο οι τιμές παραγωγού στη βιομηχανία ήταν αυξημένες κατά 14,9% σε σχέση με έναν χρόνο πριν, με την ενέργεια στο +28,5% και τα ενδιάμεσα αγαθά στο +7,9%. Τον Ιούλιο ο δείκτης τιμών εισαγωγών στη βιομηχανία αυξήθηκε κατά 10%. Η ενέργεια ήταν ακριβότερη κατά 30,5% και τα ενδιάμεσα αγαθά κατά 5,8%, ενώ τα προϊόντα διύλισης πετρελαίου κατέγραφαν αύξηση 45%, το αργό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο 27% και τα βασικά μέταλλα 15,9%. Υπάρχουν όμως και αντίρροπες κινήσεις: στις εισαγωγές της βιομηχανίας τροφίμων ο δείκτης υποχωρούσε κατά 2,1%. Η ενέργεια έχει επιστρέψει δυναμικά στην εξίσωση. Η μέση χονδρεμπορική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος διαμορφώθηκε τον Σεπτέμβριο στα 157,92 ευρώ ανά μεγαβατώρα από 133,40 ευρώ τον Αύγουστο, αύξηση 18,4% σε έναν μήνα. Το πετρέλαιο επιβαρύνει τις μεταφορές, αλλά και τις πλαστικές συσκευασίες, ενώ το ενεργειακό κόστος επηρεάζει και το χαρτί.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Θλίψη στο Ηράκλειο για την Ελευθερία που «έφυγε» μόλις στα 37 της χρόνια

Η πίεση ξεκινά ακόμη νωρίτερα. Τον Ιούλιο οι εισροές στη γεωργία και την κτηνοτροφία ήταν αυξημένες κατά 4,7%, με την ενέργεια και τα λιπαντικά στο +12,4% και τα λιπάσματα στο +11,3%. Στα γαλακτοκομικά, η τιμή παραγωγού στο αγελαδινό γάλα είχε ανέβει στα 0,58 ευρώ το λίτρο από 0,55 ευρώ έναν χρόνο πριν, ενώ στο πρόβειο γάλα είχε αυξηθεί από 1,38 ευρώ το κιλό τον Ιούλιο του 2025 σε 1,57 ευρώ φέτος.

Πάνω σε αυτά προστίθεται το ακριβότερο χρήμα. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αύξησε τον Σεπτέμβριο κατά 25 μονάδες βάσης τα βασικά επιτόκια, ανεβάζοντας το κόστος χρηματοδότησης επιχειρήσεων που χρειάζονται τραπεζικό δανεισμό για κεφάλαιο κίνησης, αποθέματα και επενδύσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αύξηση κόστους μεταφέρεται αυτομάτως και ισόποσα στον καταναλωτή. Τα περιθώρια απορρόφησης διαφέρουν, μεσολαβεί ο ανταγωνισμός και οι αλυσίδες από την πλευρά τους υποστηρίζουν ότι πιέζουν τους προμηθευτές και χρησιμοποιούν προσφορές για να συγκρατούν τις τελικές τιμές. Το ερώτημα είναι πόσο από το νέο κόστος μπορεί να κρατήσει κάθε κρίκος προτού φτάσει στον επόμενο.

Ο ακριβός μήνας

Την ερχόμενη εβδομάδα αναμένονται τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον πληθωρισμό του Σεπτεμβρίου. Τον Αύγουστο είχε διαμορφωθεί στο 3,8%, αλλά πίσω από τον μέσο όρο υπήρχαν πολύ μεγαλύτερες μεταβολές: η στέγαση ήταν ακριβότερη κατά 9,7%, οι μεταφορές κατά 7,7% και τα ξενοδοχεία, καφέ και εστιατόρια κατά 6%.
Από τον Δεκέμβριο του 2025 έως τον Αύγουστο του 2026 ο δείκτης της στέγασης αυξήθηκε κατά 10,3% και τα ενοίκια κύριας κατοικίας κατά 3,4%. Για το νοικοκυριό η ενεργειακή πίεση φτάνει απευθείας στον λογαριασμό: η ευρύτερη κατηγορία ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου και λοιπών καυσίμων αυξήθηκε στο ίδιο διάστημα κατά 17,6%, ενώ στο φυσικό αέριο η μεταβολή έφτανε περίπου το 45%.

Στα καύσιμα, από τον Δεκέμβριο έως τον Αύγουστο η βενζίνη αυξήθηκε κατά 15,4% και το πετρέλαιο κίνησης κατά 30%, ενώ στις 29 Σεπτεμβρίου η μέση σταθμισμένη τιμή τους είχε φτάσει αντίστοιχα στα 2,207 και 2,214 ευρώ το λίτρο. Ρεύμα και καύσιμα έχουν διπλή επίδραση: επιβαρύνουν απευθείας το νοικοκυριό και ταυτόχρονα αυξάνουν το κόστος παραγωγής και μεταφοράς όσων αγοράζει.

Η πίεση έχει περάσει και στις υπηρεσίες. Από τον Δεκέμβριο έως τον Αύγουστο οι επισκευές και η συντήρηση κατοικίας αυξήθηκαν κατά 3,7%, η συντήρηση αυτοκινήτου κατά περίπου 3%, τα εστιατόρια και οι καφετέριες κατά 3,3% και οι καντίνες κατά 5,7%. Στην ιδιωτική ασφάλιση υγείας ο δείκτης της ΕΛΣΤΑΤ έκανε άλμα περίπου 7% μεταξύ Δεκεμβρίου και Ιανουαρίου και παρέμεινε στα νέα υψηλότερα επίπεδα στους επόμενους διαθέσιμους μήνες.
Στα ταξίδια οι μεταβολές ήταν ακόμη μεγαλύτερες, αν και επηρεάζονται έντονα από την εποχικότητα. Από τον Δεκέμβριο έως τον Αύγουστο ο δείκτης των αεροπορικών μεταφορών αυξήθηκε κατά 36,3% και των ξενοδοχείων κατά 34,3%.

Στα τρόφιμα η γενική εικόνα κρύβει μεγάλες αποκλίσεις. Αλλαντικά, σοκολάτες, ψάρια, πουλερικά και αυγά κινήθηκαν ανοδικά, ενώ ελαιόλαδο, φρούτα, ζυμαρικά και χοιρινό χαμηλότερα. Η χονδρική αγορά, όμως, δείχνει πόσο έχει μετακινηθεί το επίπεδο τιμών σε ορισμένα βασικά προϊόντα.
Στις 30 Σεπτεμβρίου τα εγχώρια αρνιά είχαν επικρατούσα χονδρική τιμή 12,50 ευρώ το κιλό στην Κεντρική Αγορά Αθηνών. Με ενδεικτική βάση τον μέσο όρο των καταγεγραμμένων ευρών, η τιμή είναι περίπου 14% υψηλότερη από πέρυσι και σχεδόν 39% από το 2024. Στα κατσίκια η επικρατούσα τιμή των 12 ευρώ είναι περίπου 50% υψηλότερη από τον μέσο όρο του εύρους του 2024, ενώ στο μοσχάρι η αντίστοιχη διαφορά προσεγγίζει το 27%. Το χοιρινό αποτελεί την αντίθετη περίπτωση, με χαμηλότερη τιμή από πέρυσι και το 2024.

Μεγάλες αυξήσεις καταγράφονται και σε συγκεκριμένα λαχανικά. Στις 29 Σεπτεμβρίου η ντομάτα ήταν στη χονδρική 62,5% ακριβότερη από πέρυσι, η εγχώρια πατάτα 40%, η χονδρή πιπεριά 75% και η μελιτζάνα φλάσκα 150%. Την ίδια στιγμή, αρκετά φρούτα και ορισμένα λαχανικά ήταν φθηνότερα.

Οι δαπάνες

Ο πληθωρισμός είναι ο μέσος όρος. Ο οικογενειακός προϋπολογισμός, όμως, δεν πληρώνει μέσους όρους. Το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία που κοινοποίησε η ΕΛΣΤΑΤ την περασμένη εβδομάδα, το μέσο νοικοκυριό δαπανούσε για αγορές αγαθών και υπηρεσιών 1.820,20 ευρώ τον μήνα, από 1.579,81 ευρώ το 2022. Σε τρία χρόνια η μέση ονομαστική μηνιαία δαπάνη αυξήθηκε κατά περίπου 240 ευρώ ή περισσότερο από 15%. Τρόφιμα, στέγαση και μεταφορές απορροφούν μαζί το 48,7% της μέσης δαπάνης, ενώ για ένα ζευγάρι με δύο παιδιά έως 16 ετών η μέση μηνιαία δαπάνη είχε φτάσει στα 2.726,21 ευρώ.

Απέναντι σε αυτό το κόστος βρίσκονται τα εισοδήματα. Τον Μάρτιο του 2026, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία από τον ΕΦΚΑ, ο μέσος μεικτός μισθός πλήρους απασχόλησης ήταν 1.397,49 ευρώ, στη μερική απασχόληση 554,42 ευρώ και στο σύνολο των ασφαλισμένων 1.233,96 ευρώ. Τα μεγέθη δεν είναι ευθέως συγκρίσιμα -ο μισθός αφορά εργαζόμενο και η δαπάνη νοικοκυριό-, αποτυπώνουν όμως το στενό περιθώριο που απομένει όταν πολλές βασικές δαπάνες αυξάνονται ταυτόχρονα.
Στον ίδιο λογαριασμό προστίθεται και το ακριβότερο χρήμα. Τον Ιούλιο το μέσο επιτόκιο των νέων στεγαστικών δανείων με κυμαινόμενο επιτόκιο ήταν 3,53%, στα υφιστάμενα στεγαστικά άνω των πέντε ετών 3,72% και στα καταναλωτικά και λοιπά δάνεια προς ιδιώτες 8,50%. Για τον δανειολήπτη η δόση αποτελεί μία ακόμη πάγια μηνιαία υποχρέωση.

Στην άλλη πλευρά της οικονομίας, οι εισηγμένες εταιρείες οδεύουν φέτος προς χρηματικές διανομές άνω των 6 δισ. ευρώ. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ανατιμήσεις μετατρέπονται αυτομάτως σε εταιρικά κέρδη – πρόκειται για διαφορετικούς κλάδους και μέρος των διανομών είναι έκτακτο ή αφορά προηγούμενες χρήσεις. Δείχνει, όμως, ότι τα περιθώρια απορρόφησης του κόστους δεν είναι ίδια σε ολόκληρη την οικονομία.

Η άμυνα

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον δοκιμάζεται και η προσπάθεια συγκράτησης των τιμών. Στα τέλη Ιουνίου, μετά τη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου με τη βιομηχανία και τα σούπερ μάρκετ, ανακοινώθηκε συμφωνία για σταθερές τιμές χωρίς αυξήσεις κατά τους δύο θερινούς μήνες και μειώσεις από τον Σεπτέμβριο. Στα τέλη Αυγούστου ενεργοποιήθηκε η νέα πρωτοβουλία με 1.740 προϊόντα και μέση μείωση τιμής 9,5%. Η πρωτοβουλία σχεδιάστηκε ως ανάχωμα στις τιμές του ραφιού. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, όμως, άρχισαν να φτάνουν στις αλυσίδες οι πρώτοι νέοι τιμοκατάλογοι. Ακόμη και η διάρκεια της πρωτοβουλίας αποτελεί αντικείμενο διαφορετικής ανάγνωσης. Πηγές από τη βιομηχανία και το λιανεμπόριο υποστηρίζουν ότι η δέσμευση αφορούσε μειωμένες τιμές τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, θέση που έχει παρουσιάσει δημόσια και ο πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωρόπουλος. Το υπουργείο Ανάπτυξης υποστηρίζει ότι η πρωτοβουλία έχει ορίζοντα έως το τέλος του έτους. Σύμφωνα με πληροφορίες από την αγορά, πάντως, οι δεσμεύσεις για διατήρηση μειωμένων τιμών τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο παραμένουν μέχρι στιγμής περιορισμένες.

Παράλληλα, η κυβερνητική παρέμβαση επεκτείνεται και σε άλλα μέτωπα. Από τις 30 Σεπτεμβρίου η επιδότηση του πετρελαίου κίνησης στην αντλία αυξήθηκε από 10 σε 15 λεπτά το λίτρο, ενώ έχει προαναγγελθεί νέα παρέμβαση για το πετρέλαιο θέρμανσης πριν από την έναρξη της διάθεσής του στις 15 Οκτωβρίου, με στόχο η τιμή εκκίνησης να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο. Η πρωτοβουλία μειωμένων τιμών παρεμβαίνει σε ένα συγκεκριμένο μέρος του οικογενειακού λογαριασμού, το ράφι. Η νέα πίεση, όμως, έχει πλέον πολύ περισσότερα μέτωπα, από την ενέργεια και τη στέγαση έως τις υπηρεσίες και τη χρηματοδότηση.

Ο Ιανουάριος

Μετά τις γιορτές ανοίγει ο νέος ετήσιος κύκλος τιμοκαταλόγων. Ετσι, στις αρχές του 2027 μπορεί να συμπέσουν οι νέες τιμές της χρονιάς, ανατιμήσεις που επιχειρήσεις θα έχουν μεταθέσει για μετά την εορταστική περίοδο και η επιστροφή στην κανονική τιμή προϊόντων για τα οποία δεν θα συνεχιστούν οι σημερινές μειώσεις. Ο Ιανουάριος δεν θα ξεκινήσει από λευκό χαρτί. Θα έχουν προηγηθεί τέσσερα χρόνια διαδοχικών αυξήσεων και οι νέες ανατιμήσεις που άρχισαν να περνούν από την 1η Οκτωβρίου.