Έρχεται το φαινόμενο «Γκοτζίλα» ή «σούπερ Ελ Νίνιο» – Φέρνει νέο ρεκόρ θερμοκρασίας και έντονες βροχοπτώσεις

Ρεκόρ θερμοκρασίας και ισχυρές βροχοπτώσεις φέρνει το κλιματικό φαινόμενο «Γκοτζίλα» ή αλλιώς «σούπερ Ελ Νίνιο», το οποίο έρχεται λιγότερο από δύο χρόνια μετά το τελευταίο και χτυπά τις ανατολικές ακτές της Αμερικής. Αυτό συμβαίνει όταν ο συνήθως ψυχρός και ξηρός ανατολικός Ειρηνικός γίνεται θερμότερος και πιο υγρός, μετατοπίζοντας τα μοτίβα των βροχοπτώσεων στον τροπικό Ειρηνικό και προκαλώντας άλλες επιπτώσεις πολύ πέρα από αυτόν. Συνήθως εμφανίζεται κάθε τρία έως επτά χρόνια, αλλά είναι πολύ απρόβλεπτο. Το τελευταίο ήταν το 2023-24.

Δημοσίευμα του Guardian πήρε συνέντευξη από τον καθηγητή Mat Collins, κλιματολόγο στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ, συγγραφέα μερικών από τις σημαντικότερες κλιματικές εκθέσεις στον κόσμο και ειδικό στη δυναμική της Νότιας Ταλάντωσης Ελ Νίνιο και αποκαλύπτει τις επιπτώσεις του φαινομένου.

ΕΡ.: Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να περιγραφεί η σχέση μεταξύ του Ελ Νίνιο και της ανθρωπογενούς παγκόσμιας θέρμανσης;

ΑΠ.: Ο ευκολότερος τρόπος να το σκεφτεί κανείς είναι ότι πρόκειται για δύο ξεχωριστά πράγματα που επικαλύπτονται. Έτσι, αν έχετε ήδη συνθήκες ξηρασίας ως αποτέλεσμα της παγκόσμιας θέρμανσης, τότε ένα Ελ Νίνιο πρόκειται να τις επιδεινώσει. Το δυσκολότερο ερώτημα είναι πώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Με τα μοντέλα μας, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε προσομοιώσεις εκατοντάδων ετών για να το εξακριβώσουμε, αλλά μας λείπουν τα δεδομένα για να το κάνουμε αυτό από το αρχείο παρατηρήσεων, αν και ορισμένες ανακατασκευές του Βυποδηλώνουν ότι η σημερινή συχνότητα του Ελ Νίνιο είναι αρκετά ασυνήθιστη.

ΕΡ.: Πόσο ισχυρό είναι το φετινό Ελ Νίνιο; Κάποιοι το αποκαλούν «Γκοτζίλα» ή «σούπερ Ελ Νίνιο»…

ΑΠ.: Έχει ήδη καταρρίψει ρεκόρ και θα μπορούσε να βρίσκεται σε τροχιά να γίνει το ισχυρότερο των τελευταίων χιλίων ετών. Η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στην περιοχή του Ελ Νίνιο στον Ειρηνικό έχει ήδη φτάσει το προηγούμενο υψηλό του 2015, στους 3°C πάνω από τον μέσο όρο, κάτι που είναι σχεδόν αδιανόητο. Και ακόμα δεν έχει κορυφωθεί, οπότε δεν θα ξέρουμε πόσο ακόμα θα ανέβει μέχρι το τέλος του έτους. Αλλά η μέτρηση του μεγέθους σε σύγκριση με τα προηγούμενα Ελ Νίνιο είναι δύσκολη, επειδή η γραμμή βάσης των θερμοκρασιών της επιφάνειας της θάλασσας στον ανατολικό τροπικό Ειρηνικό ανεβαίνει σταθερά λόγω της παγκόσμιας θέρμανσης. Έτσι, συμβαίνουν δύο πράγματα – η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή και η φυσική μεταβλητότητα του Ελ Νίνιο – και δεν είναι εύκολο να πούμε πόσο συμβάλλει το καθένα στις θερμοκρασίες ρεκόρ των ωκεανών. Αλλά μαζί, κάνουν τα ακραία φαινόμενα πιο πιθανά. Αυτή τη στιγμή, οι θερμοκρασίες στον ανατολικό Ειρηνικό βρίσκονται σε τροχιά να είναι 4°C πάνω από τον μέσο όρο, κάτι που ξεπερνά κατά πολύ οτιδήποτε έχει παρατηρηθεί στο παρελθόν. Εάν αυτή η τάση συνεχιστεί, θα μπορούσαμε να δούμε ένα απίστευτο επεισόδιο Ελ Νίνιο.

ΕΡ.: Ποιες περιοχές του κόσμου θα επηρεαστούν περισσότερο;

ΑΠ.: Γύρω από την κορύφωση του Ελ Νίνιο, είναι πιθανό να υπάρξουν περισσότερες δασικές πυρκαγιές στην Ινδονησία και ξηρασία στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου. Οι μουσώνες της Ινδίας έχουν ήδη εξασθενήσει λόγω του Ελ Νίνιο. Οι θερμοκρασίες είναι πιθανό να είναι υψηλότερες γύρω από τη λεκάνη του Ειρηνικού και μέχρι το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι μετεωρολόγοι υποστηρίζουν ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα δει ένα πιο υγρό φθινόπωρο και χειμώνα και ενδεχομένως μια πιο ξηρή, ψυχρή άνοιξη. Δεν είμαι σίγουρος γι’ αυτό, επειδή ο καιρός στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι απλώς τόσο μεταβλητός.

ΕΡ.: Οι πρόσφατες υψηλές θερμοκρασίες στο Ηνωμένο Βασίλειο και οι δασικές πυρκαγιές στην Ευρώπη, τον Καναδά και τις ΗΠΑ επιδεινώθηκαν επίσης από το Ελ Νίνιο;

ΑΠ.: Δεν το νομίζω, επειδή ήρθαν τόσο σύντομα μετά την έναρξη του Ελ Νίνιο και συνήθως υπάρχει μια καθυστέρηση. Αυτές οι συνθήκες είναι πιο πιθανό να αποτελούν σημάδι της παγκόσμιας θέρμανσης, σε συνδυασμό με αντικυκλωνικά μοτίβα κυκλοφορίας που προκαλούν τη σταθεροποίηση (ή το «κόλλημα») των καιρικών συστημάτων για μεγάλες περιόδους. Επιπλέον, η κλιματική αλλαγή κάνει τη ζέστη-ρεκόρ πιο πιθανή.

ΕΡ.: Αρκετές επιστημονικές δημοσιεύσεις, συμπεριλαμβανομένων των δικών σας, υποδηλώνουν ότι υπάρχει η πιθανότητα η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή να κάνει τα Ελ Νίνιο πιο συχνά και έντονα. Δεν είναι απογοητευτικό το γεγονός ότι δεν υπάρχει ακόμη καμία αδιάσειστη απόδειξη που να μπορεί να το αποδείξει αυτό με 100% βεβαιότητα;

ΑΠ.: Έτσι είναι η επιστήμη. Μια δημοσίευση που βγάλαμε υπέδειξε ότι το σήμα θα εμφανιστεί πρώτα όσον αφορά τα μοτίβα των βροχοπτώσεων. Επομένως, πιστεύω ότι μπορεί να έχουμε μια σαφέστερη εικόνα την επόμενη δεκαετία. Ο James Hansen, ίσως ο πιο επιδραστικός κλιματολόγος στον κόσμο τα τελευταία 50 χρόνια, υποστηρίζει ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή βρίσκεται πιθανότατα πίσω από την ασυνήθιστη ένταση αυτού του Ελ Νίνιο.

ΕΡ.: Ποια είναι η δική σας άποψη;

ΑΠ.: Είναι μια εύλογη υπόθεση, αλλά δύσκολο να αποδειχθεί.

ΕΡ.: Οι θερμότερες θερμοκρασίες στην επιφάνεια του Ειρηνικού Ωκεανού θα εγγυηθούν πιο σφοδρά Ελ Νίνιο;

ΑΠ.: Η κλιματική αλλαγή καθιστά πιο πιθανό τα Ελ Νίνιο να είναι πιο σφοδρή, αλλά αυτό δεν είναι ακόμα βέβαιο. Αυτό συμβαίνει επειδή η επίδραση ενός Ελ Νίνιο εξαρτάται από τη διαφορά θερμοκρασίας με άλλους ωκεανούς, όπως ο Ατλαντικός και ο Ινδικός. Οι βροχοπτώσεις πηγαίνουν εκεί όπου βρίσκεται το θερμότερο νερό. Εάν αυτή η θερμότητα κατανεμηθεί, τότε θα κατανεμηθούν και οι βροχοπτώσεις. Εάν αυτή η θερμότητα συγκεντρωθεί σε έναν ωκεανό, τότε οι βροχοπτώσεις θα μετατοπιστούν ώστε να είναι πιο έντονες σε εκείνη τη λεκάνη.

ΕΡ.: Μπορεί το φετινό τεράστιο Ελ Νίνιο να είναι ένα σημάδι ότι οι ωκεανοί του πλανήτη – για να χρησιμοποιήσουμε έναν μη επιστημονικό όρο – «ξερνούν» θερμότητα στην ατμόσφαιρα επειδή φτάνουν στο όριο της ικανότητάς τους να απορροφούν την παραπάνω ενέργεια;

ΑΠ.: Λοιπόν, αυτό είναι κατά κάποιο τρόπο αυτό που συμβαίνει κατά τη διάρκεια ενός Ελ Νίνιο, το οποίο είναι μια μεταφορά θερμότητας από τον ωκεανό στην ατμόσφαιρα. Αλλά είναι απλώς μέρος ενός κύκλου. Δεν είναι σαν ο ωκεανός να έχει φτάσει σε κάποιο όριο και μετά να μην μπορεί να συγκρατήσει άλλη. Υποθέτω ότι υπάρχει ακόμα άφθονο κρύο νερό στον κόσμο που μπορούμε να θερμάνουμε, οπότε δεν ξέρω αν υπάρχει φυσικό όριο.

ΕΡ.: Ποια είναι η διαίσθησή σας για το αν τα Ελ Νίνιο πρόκειται να γίνουν πιο ισχυρά στο μέλλον;

ΑΠ.: Σίγουρα πιστεύω ότι οι επιπτώσεις θα είναι μεγαλύτερες και αν πρέπει να πιστέψουμε τα μοντέλα μας, τότε η απόκριση των βροχοπτώσεων θα είναι επίσης μεγαλύτερη. Θα υπάρξουν μεγαλύτερα και με μεγαλύτερο αντίκτυπο Ελ Νίνιο τις επόμενες δεκαετίες.

ΕΡ.: Πώς μπορούμε να μειώσουμε τους κινδύνους;

ΑΠ.: Η γνώση μπορεί να βοηθήσει. Αν γυρίσουμε πίσω στο Ελ Νίνιο του 1982-83, οι άνθρωποι πραγματικά δεν γνώριζαν τι συνέβαινε. Τότε, ένας από τους συναδέλφους μου έλαβε ένα μήνυμα από κάποιον σε ένα πλοίο στον ανατολικό Ειρηνικό που έλεγε ότι η θερμοκρασία του νερού ήταν εκτός κλίμακας. Δεν είχε ξαναδεί κάτι τέτοιο. Κανείς δεν καταλάβαινε τότε. Αλλά τώρα έχουμε ένα σύστημα πρόβλεψης που μπορεί να προβλέψει με σιγουριά αυτά τα πράγματα έξι έως εννέα μήνες νωρίτερα. Επομένως, μπορείτε να προετοιμαστείτε. Μπορείτε να πείτε στους αγρότες στη Λατινική Αμερική να φυτέψουν διαφορετικές καλλιέργειες. Μπορείτε να προειδοποιήσετε τις κυβερνήσεις στη Νοτιοανατολική Ασία να σκεφτούν τις υποδομές τους και να ενισχύσουν την άμυνα κατά των δασικών πυρκαγιών.

Τελικά, η κύρια απόκριση θα πρέπει να είναι η μείωση των αερίων του θερμοκηπίου, αλλά ίσως υπάρχουν επίσης επιλογές για παράξενη και θαυμαστή γεωμηχανική – για παράδειγμα, η αλλαγή των ιδιοτήτων των συννέφων στον ανατολικό Ειρηνικό που μπορεί να επηρεάσει την κλίμακα και τον συγχρονισμό των επεισοδίων Ελ Νίνιο. Μια δημοσίευση υποδηλώνει ότι θα μπορούσατε να τερματίσετε ένα μεγάλο επεισόδιο δημιουργώντας πολλά σύννεφα, τα οποία θα έψυχαν την επιφάνεια του ωκεανού στον ανατολικό Ειρηνικό.

ΕΡ.: Θα βοηθούσε μια τέτοια γεωμηχανική ή θα μπορούσε να κάνει τα πράγματα χειρότερα;

ΑΠ.: Δεν είναι ακόμα σαφές, επειδή η θερμότητα προέρχεται από τα βάθη του ωκεανού. Επομένως, ακόμα κι αν καταφέρετε να αποτρέψετε ένα επεισόδιο τη μία χρονιά, μπορεί να επιστρέψει την επόμενη.

ΕΡ.: Σε συναισθηματικό επίπεδο, πώς αισθάνεστε στην προοπτική ακόμα πιο ισχυρών Ελ Νίνιο στο μέλλον;

ΑΠ.: Είναι ανησυχητικό. Το Ελ Νίνιο προκαλεί τεράστιες διαταραχές στη γεωργία και την παγκόσμια οικονομία. Αυτό είναι πολύ κακό για τους ανθρώπους, ιδιαίτερα στις φτωχότερες χώρες που υποφέρουν ήδη από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και τώρα δέχονται ένα επεισόδιο Ελ Νίνιο επιπλέον αυτής. Ευτυχώς, έχουμε καλές προβλέψεις τώρα και είναι σημαντικό να διατηρήσουμε αυτή τη δυνατότητα, για παράδειγμα συλλέγοντας δεδομένα σε πραγματικό χρόνο από τον Ειρηνικό Ωκεανό. Έτσι μπορούμε να είμαστε προειδοποιημένοι».