Εξαφανίσεις παιδιών από δομές φιλοξενίας: Θύματα groοming ή τάσεις φυγής – «Δεν έχω μάθει να με νοιάζονται οι άλλοι και φοβάμαι»

«Πολλές δομές φιλοξενούν περισσότερα παιδιά από όσα μπορούν να υποστηρίξουν»

Δεν έχουν τέλος οι εξαφανίσεις ανήλικων παιδιών από δομές φιλοξενίας σε ολόκληρη την χώρα αφήνοντας πολλά ερωτήματα για το συμβαίνει πραγματικά πίσω από τις πόρτες των παιδικών δομών προστασίας. Ελλείψεις σε υποδομές και ανεπαρκή προσωπικό εντός των δομών, παιδιά που πέφτουν θύματα διαδικτυακής πλάνης, κακά βιώματα από την παιδική πρώιμη ηλικία  οδηγούν πολλά ασυνόδευτα ανήλικα σε συνεχείς τάσεις φυγής, ψάχνοντας την «ελευθερία» που συχνά όμως καταλήγει σε κρυφούς κινδύνους.

Οι εξαφανίσεις ανηλίκων σε όλη την χώρα για το έτος 2025 σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία από το «Χαμόγελο του παιδιού» που δόθηκαν στο Cretaone.gr ήταν περίπου 192 και από αυτές ένα μεγάλο ποσοστό αφορά παιδιά που διαμένουν σε δομές φιλοξενίας.

Τα περισσότερα περιστατικά αφορούν κυρίως εφήβους 13-18 ετών που σύμφωνα με ίδιες πληροφορίες οι συχνότερες αιτίες που εξαφανίζονται είναι οι σχέσεις με την οικογένεια και οι σχέσεις με το άλλο φύλο ενώ αρκετές φορές από τα ίδια αυτά παιδιά υπάρχουν επαναλαμβανόμενες φυγές γεγονός που προκαλεί ένα έντονο αίσθημα ανησυχίας για την κατάληξή τους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ηράκλειο: Τροχαίο ατύχημα στον ΒΟΑΚ – Βυτιοφόρο συγκρούστηκε με ΙΧ (βίντεο)

Το χρονικό διάστημα που οι Αρχές εντοπίζουν ένα παιδί είναι τουλάχιστον ένα 48ωρο ενώ λίγα είναι τα περιστατικά ανηλίκων που δεν έχουν βρεθεί μέχρι και σήμερα. Όπως τονίσει το «Χαμόγελο του Παιδιού» οι συνθήκες που επηρεάζουν τους έφηβους να πραγματοποιήσουν φυγή είναι ένα ζήτημα που σχετίζεται έντονα με την ιδιοσυγκρασία του κάθε παιδιού και τα βιώματά του δηλαδή τι συνθήκες που έχει μεγαλώσει.

Ωστόσο, κατά τις περιόδους που τα σχολεία παραμένουν κλειστά όπως στις διακοπές Χριστουγέννων, Πάσχα ή το καλοκαίρι, παρατηρείται συχνά μια αύξηση των φυγών ανηλίκων. Αυτό το φαινόμενο συνδέεται με μια σειρά από παράγοντες που επηρεάζουν την καθημερινότητα και την ψυχολογία των παιδιών.

Περιπτώσεις εκμετάλλευσης ανηλίκων από “τρίτα πρόσωπα” – Διαδικτυακή αποπλάνηση

Όπως αναφέρει το «Χαμόγελο του Παιδιού» στο Cretaone.gr κάποιες από τις εξαφανίσεις ανήλικων παιδιών και τις περισσότερες φορές κοριτσιών με βάσει δεδομένων θα μπορούσαν να σχετίζονται με το grooming , δηλαδή την «διαδικτυακή αποπλάνηση ανηλίκου», όταν ένας ενήλικας πλησιάζει και χειραγωγεί ένα παιδί ή έφηβο, με σκοπό να κερδίσει την εμπιστοσύνη του και στη συνέχεια να το εκμεταλλευτεί  συνήθως σεξουαλικά και όχι μόνο. « Οι περιπτώσεις αυτές δεν αφορούν μόνο παιδιά και εφήβους που διαμένουν σε κάποιον χώρο φιλοξενίας, αλλά ευρύτερα τα παιδιά και τους εφήβους που βρίσκονται σε μια πιο ευάλωτη θέση από άλλα.

Τα πρόσωπα φροντίδας των παιδιών μπορούν να παρατηρήσουν αλλαγές στην συμπεριφορά τους, συναναστροφή με άτομα που δεν γνωρίζουν , που συνήθως παρουσιάζουν στα παιδιά την δυνατότητα να ζήσουν ελεύθερα και ανεξάρτητα, μια πλασματική λοιπόν εικόνα που πολλές φορές δίνει στα παιδιά τη αίσθηση της «ελευθερίας» χωρίς να αντιλαμβάνονται τους κινδύνους που ελλοχεύουν».

Το cretaone.gr επικοινώνησε με τον Κοινωνικό Λειτουργό και Αναπληρωτή Γραμματέα του Περιφερειακού Συμβουλίου του Π.Τ Αττικής Σ.Κ.Λ.Ε Αναστάσιο Λουκά. Ο κ. Λουκάς επισήμανε πως ο βασικός στόχος των δομών που φιλοξενούν παιδιά είναι να τους παρέχουν ολοκληρωμένη φροντίδα και στήριξη, ώστε να μπορέσουν να σταθούν αυτόνομα στην ενήλικη ζωή τους. Ωστόσο, τα περισσότερα από αυτά τα παιδιά προέρχονται από οικογένειες που αντιμετωπίζουν φτώχεια, κοινωνικό αποκλεισμό ή σοβαρά προβλήματα, γεγονός που επηρεάζει τη συμπεριφορά και την ψυχική τους κατάσταση. «Σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς, όπως η UNICEF και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, η απομάκρυνση των παιδιών από το οικογενειακό περιβάλλον δεν οφείλεται μόνο σε γονική ανεπάρκεια, αλλά κυρίως σε κοινωνικοοικονομικές δυσκολίες»

Ο ίδιος υποστηρίζει πως πολλές δομές δεν διαθέτουν το απαραίτητο εξειδικευμένο προσωπικό, ενώ συχνά φιλοξενούν περισσότερα παιδιά από όσα μπορούν να υποστηρίξουν. «Μονάδες Κοινωνικής Φροντίδας – Παιδικής Προστασίας των Κέντρων Κοινωνικής Πρόνοιας δε φέρουν το κατάλληλο εξειδικευμένο, επιστημονικό και εκπαιδευμένο προσωπικό για την κοινωνική προστασία παιδιών αυτών με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, καθώς δεν υφίσταται Οργανισμός που να προβλέπει θέσεις εξειδικευμένου προσωπικού (νοσηλευτής, ειδικό παιδαγωγικό, εργοθεραπευτής, ψυχίατρος, κλπ), αφού ο σχεδιασμός τους έφερε διαφορετική στόχευση.

Τονίζεται δε ότι οι δομές αυτές καλούνται να φιλοξενήσουν περισσότερα παιδιά από τη δύναμη φιλοξενίας τους, ελλείψει άλλων και κατάλληλων δομών για τις ανάγκες τους, ενώ ταυτόχρονα δύναται να υφίστανται κενές θέσεις σε Μονάδες Ψυχικής Υγείας Ανηλίκων – Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης του Υπουργείου Υγείας»

Συγκλονίζει η μαρτυρία παιδιού

Σύμφωνα με τον κ. Λουκά έρευνες σε εφήβους και ενήλικους έχουν αποδείξει ότι, το 62% που έχουν αναπτύξει αντικοινωνική συμπεριφορά ή ψυχοσυναισθηματικές διαταραχές, έχουν βιώσει τουλάχιστον μία συνθήκη οποιασδήποτε μορφής βίας (CDC, 2020). Τα παιδιά αυτά ως πιο ευάλωτα είναι πολύ πιθανό να εκμεταλλευθούν από «άλλους», να επιθυμούν μια «άλλη» ζωή, να εκτεθούν στη χρήση και σε οποιοδήποτε κίνδυνο, χωρίς τα ίδια να αντιλαμβάνονται. Μαρτυρία παιδιού αναφέρει: «Έχω μάθει να φεύγω όταν ζορίζομαι. Μα δε με νοιάζει από που θα φύγω, αλλά ψάχνω που θα πάω».

«Η μοναδική απάντηση σε αυτό μπορεί να είναι η ανάπτυξη σχέσης εμπιστοσύνης με το προσωπικό των δομών, η ανάπτυξη ενός υγιούς και ασφαλούς δεσμού, που δεν έχουν μάθει, με την παροχή εξατομικευμένων υπηρεσιών στη βάση ενός οργανωμένου σταθερού προγράμματος.

Την Ασφάλεια, που εννοείται ως προς το βαθμό, τον οποίο ένα παιδί είναι απαλλαγμένο από φόβο και ασφαλές από κίνδυνο σωματικής ή ψυχολογική βλάβη στο κοινωνικό και φυσικό του περιβάλλον.

Τη Σταθερότητα στην καθημερινή φυσιολογική ζωή για την ηλικία του, που αντανακλά στο  συναισθηματικό του γίγνεσθαι και επηρεάζει την εξέλιξή του.

Την ανατροφή, ήτοι, το βαθμό στον οποίο τα παιδιά ικανοποιούν το σύνολο των αναγκών τους σωματικά, συναισθηματικά και ψυχικά κατά το αναπτυξιακό στάδιό τους και σε άμεση συσχέτιση με την ευαίσθητη απόκριση των ενηλίκων που έχουν αναλάβει τη φροντίδα τους»

Ο κ. Λουκάς επισήμανε πως τα παιδιά μπορούν να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους μόνο αν μεγαλώσουν σε ένα ασφαλές και σταθερό περιβάλλον, όπου θα νιώθουν ότι κάποιος τα φροντίζει και τα νοιάζεται. Πρέπει πρώτα να μάθουν να εμπιστεύονται τους άλλους και να δέχονται την αγάπη και τη στήριξη, κάτι που πολλά από αυτά δεν έχουν ζήσει.

Συγκεκριμένα: «Όταν τα παιδιά δε θα φιλοξενούνται σε «χαοτικά ιδρύματα» στα οποία προσέρχονται με «χαοτικά συναισθήματα», όταν μετά από κάποιο χρονικό διάστημα οι θετικές διαδραστικές εμπειρίες, οι ίδιες ευκαιρίες που θα τους δοθούν θα είναι περισσότερες από τις τραυματικές εμπειρίες της παιδικής ζωής τους». Ο ίδιος δήλωσε πως είναι σημαντικό να μην μεγαλώνουν σε ιδρύματα που δεν καλύπτουν σωστά τις ανάγκες τους, αλλά σε χώρους που τους προσφέρουν ηρεμία, σταθερότητα και θετικές εμπειρίες, ώστε σιγά-σιγά να ξεπεράσουν όσα δύσκολα έχουν βιώσει. Παράλληλα, πρέπει να ακούμε τα ίδια τα παιδιά και να λαμβάνουμε υπόψη τη γνώμη τους σε ό,τι τα αφορά. «Χρειάζεται επίσης ένα καλύτερα οργανωμένο σύστημα προστασίας, με συνεργασία όλων των αρμόδιων φορέων, αλλά και στήριξη των οικογενειών, γιατί όταν είναι καλά οι γονείς, είναι καλύτερα και τα παιδιά. Αντί για μεγάλα ιδρύματα, μπορούν να δοθούν λύσεις όπως η αναδοχή ή μικρότερες δομές φιλοξενίας που μοιάζουν περισσότερο με οικογενειακό περιβάλλον»

Και δεύτερη μαρτυρία παιδιού: «Δεν έχω μάθει να με νοιάζονται οι άλλοι και φοβάμαι»

Πανελλαδικά ετήσια στατιστικά στοιχεία εξαφανίσεων ανηλίκων 2025

Κατά το διάστημα από 1/1/2025 έως και 31/12/2025, ο Οργανισμός δέχθηκε μέσω της  «Ευρωπαϊκής Γραμμής για τις Εξαφανίσεις 116000» συνολικά 243 αιτήματα για την υποστήριξη στη διαδικασία έρευνας και αναζήτησης 192 εξαφανισθέντων παιδιών.

Η  υπηρεσία αυτή λειτουργεί καθημερινά, σε 24ωρη βάση, παρέχοντας άμεση συμβουλευτική, ψυχοκοινωνική στήριξη και συντονισμό με τις αρμόδιες Αστυνομικές και Εισαγγελικές Αρχές.

Η ανταπόκριση του Οργανισμού στις περιπτώσεις εξαφανίσεων παιδιών υπογραμμίζει τη σημασία της άμεσης κινητοποίησης όλων των διαθέσιμων μηχανισμών και εργαλείων για την προστασία και ασφάλειά τους, διασφαλίζοντας την καλύτερη δυνατή συνεργασία με τις αρμόδιες Αρχές και την κοινωνία.

Παράλληλα, η Ομάδα Έρευνας και Διάσωσης Θανάσης Μακρής του Οργανισμού διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στις επιχειρήσεις αναζήτησης, αξιοποιώντας εξειδικευμένο προσωπικό και εκπαιδευμένους εθελοντές. Οι επιχειρήσεις αυτές υποστηρίζονται από σύγχρονα τεχνολογικά μέσα, όπως ειδικά οχήματα, συστήματα γεωεντοπισμού (GPS), θερμικές κάμερες, τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό και drones που διευκολύνουν την κάλυψη μεγάλων ή δύσβατων περιοχών.

Η χρήση αυτών των μέσων, σε συνδυασμό με τη συνεχή και στενή συνεργασία με τις Αρχές, ενισχύει την αποτελεσματικότητα των ερευνών, με στόχο τον όσο το δυνατόν ταχύτερο και ασφαλέστερο εντοπισμό των παιδιών.

Από το σύνολο των 192 εξαφανισθέντων παιδιών τα:

• 94 αιτήματα (43,12%) αφορούσαν φυγές εφήβων
• 22 αιτήματα (10,09%) σε γονικές αρπαγές
• 15 αιτήματα (6,88%) σε ανησυχητικές εξαφανίσεις ανηλίκων
• 56 αιτήματα (25,69%) σε εξαφανίσεις ασυνόδευτων ανηλίκων
• 5 αιτήματα (2,29%) σε αρπαγές ανηλίκων από τρίτο πρόσωπο

Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία ο μέσος χρόνος εύρεσης των παιδιών ήταν 2 μέρες μετά την εξαφάνιση τους. Η στατιστική απεικόνιση των εξαφανίσεων δείχνει ότι περίπου ανά μιάμιση μέρα το επιστημονικό προσωπικό της Ευρωπαϊκής Γραμμής για τις Εξαφανίσεις 116000 χειριζόταν μια νέα υπόθεση εξαφάνισης παιδιού, γεγονός που υπογραμμίζει τη συνεχή ανάγκη για επαγρύπνηση, άμεση ανταπόκριση και συντονισμένες ενέργειες για την προστασία των ανηλίκων.

Πίνακας (1) διαχωρισμού παιδιών (επί του συνόλου των αιτημάτων) ανά ηλικιακή ομάδα και φύλο:

Με βάση τον πίνακα (1), παρατηρείται ότι κυρίως εξαφανίζονται παιδιά εφηβικής ηλικίας, μμε ποσοστό περίπου 82,81% (159 παιδιά). Από αυτά, τα περισσότερα είναι κορίτσια, με ποσοστό περίπου 49% (82 κορίτσια εφηβικής ηλικίας).

Πίνακας (2) διαχωρισμού παιδιών (επί του συνόλου των αιτημάτων) ανά ηλικιακή ομάδα και φύλο και λόγω εξαφάνιση

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Πίνακα (2), οι κυριότερες αιτίες εξαφάνισης των παιδιών σχετίζονται με τις ενδοοικογενειακές σχέσεις (49%, 119 παιδιά), ενώ ακολουθούν οι σχέσεις με το άλλο φύλο (34,9%, 85 παιδιά) και η πρόθεση επανένωσης με την οικογένεια (9,5%, 23 παιδιά).

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι, από τα 209 παιδιά εφηβικής ηλικίας (13–18 ετών), τα 92 εξαφανίστηκαν λόγω σχέσεων με το άλλο φύλο, ποσοστό που αντιστοιχεί σε περίπου 44% αυτής της ηλικιακής ομάδας.

Αυτή η διαπίστωση αναδεικνύει τη σημασία της πρόληψης μέσω στοχευμένων εκπαιδευτικών παρεμβάσεων και  προγραμμάτων ενδυνάμωσης των εφήβων, με σκοπό την καλλιέργεια των διαπροσωπικών τους δεξιοτήτων, της συναισθηματικής νοημοσύνης και της ικανότητάς τους να διαχειρίζονται με ασφάλεια τις σχέσεις τους και τα κρίσιμα γεγονότα της ζωής τους.

Πίνακας (3) διαχωρισμού εξαφανισθέντων παιδιών (επί του συνόλου των αιτημάτων) ανά εθνικότητα:

Παρά τον συνολικό αριθμό των 243 αιτημάτων αναζήτησης εξαφανισμένων παιδιών, η καταγραφή της καταγωγής αφορά συνολικά 192 αιτήματα. Η διαφορά αυτή προκύπτει λόγω του γεγονότος ότι ορισμένα παιδιά φέρουν περισσότερες από μία καταγωγές, με αποτέλεσμα ο αριθμός των καταγεγραμμένων καταγωγών να υπερβαίνει τον συνολικό αριθμό των αιτημάτων.

Βάσει των παραπάνω πινάκων, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι το προφίλ του εξαφανισμένου παιδιού στην Ελλάδα παραμένει κυρίαρχη φιγούρα η φυγή
κοριτσιού, εφηβικής ηλικίας, ελληνικής καταγωγής. Ωστόσο, οι λόγοι εξαφάνισης είναι ποικίλοι, με την επικρατέστερη να είναι η σχέση με το άλλο φύλο.

Διαχείριση και Υπηρεσίες που παρασχέθηκαν:

Για 9 παιδιά ενεργοποιήθηκε ο μηχανισμός Amber Alert Hellas.

Για 136 παιδιά κοινοποιήθηκε η εξαφάνιση τους στα ΜΜΕ και τα Social Media

Για 1 παιδιά πραγματοποιήθηκε επικοινωνία και συνεργασία με τους Διεθνείς

Συνεργάτες του Οργανισμού, καθώς απαιτούσαν διακρατικούς χειρισμούς

Για 6 παιδιά κινητοποιήθηκε η Ομάδα Έρευνας και Διάσωσης «Θανάσης Μακρής του Οργανισμού «Το Χαμόγελο του Παιδιού» σε συνεργασία με Εθελοντικές  ομάδες.

Τα 73 παιδιά έφυγαν από χώρους παιδικής προστασίας

Από τα 243 αιτήματα για αναζήτηση εξαφανισμένων παιδιών, ο αριθμός των παιδιών που εξαφανίστηκαν είναι 192. Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025 έχουν εντοπιστεί και βρεθεί τα 138 παιδιά. Για 5 αιτήματα δεν ήταν δυνατό να προχωρήσουν οι απαιτούμενες ενέργειες λόγω νομικών ζητημάτων, ενώ τα υπόλοιπα 49 παιδιά εξακολουθούν να αναζητούνται