Εξετάσεις αίματος: Ποιες πρέπει να κάνουμε προληπτικά και κάθε πότε – Τι εξαρτάται από την ηλικία μας

Η πρόληψη αποτελεί βασικό σύμμαχο της υγείας, όμως δεν χρειάζονται όλοι οι άνθρωποι τις ίδιες εξετάσεις – Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τον κατάλληλο προληπτικό έλεγχο

Πολλοί άνθρωποι συνηθίζουν να κάνουν εξετάσεις αίματος μία φορά τον χρόνο, ακόμη και όταν δεν αντιμετωπίζουν κάποιο συγκεκριμένο πρόβλημα υγείας.

Η πρακτική αυτή είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη, ωστόσο δεν υπάρχει ένα ενιαίο πακέτο εξετάσεων που να είναι απαραίτητο για όλους, ανεξάρτητα από την ηλικία, το ιστορικό και τις καθημερινές τους συνήθειες.

Ο κατάλληλος προληπτικός έλεγχος εξαρτάται από παράγοντες όπως το οικογενειακό ιστορικό, το βάρος, η αρτηριακή πίεση, τα φάρμακα, η ύπαρξη συμπτωμάτων και ο ατομικός κίνδυνος εμφάνισης συγκεκριμένων νοσημάτων.

Γενική αίματος: Τι μπορεί να δείξει

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Οι διακοπές ρεύματος σε περιοχές της Κρήτης αύριο Παρασκευή

Η γενική αίματος είναι μία από τις συχνότερες εργαστηριακές εξετάσεις.

Παρέχει πληροφορίες για τα ερυθρά και τα λευκά αιμοσφαίρια, την αιμοσφαιρίνη και τα αιμοπετάλια.

Μπορεί να συμβάλει στη διερεύνηση καταστάσεων όπως η αναιμία ή ορισμένες διαταραχές των κυττάρων του αίματος.

Ωστόσο, δεν είναι απαραίτητο να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο από όλους τους υγιείς ενήλικες χωρίς συγκεκριμένη ένδειξη.

Σάκχαρο αίματος και διαβήτης

Ο έλεγχος της γλυκόζης ή της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) χρησιμοποιείται για την ανίχνευση διαταραχών του σακχάρου.

Ο προληπτικός έλεγχος έχει ιδιαίτερη σημασία για άτομα με παράγοντες κινδύνου, όπως αυξημένο σωματικό βάρος, οικογενειακό ιστορικό διαβήτη ή ιστορικό διαβήτη κύησης.

Η ηλικία έναρξης και η συχνότητα των εξετάσεων καθορίζονται με βάση τις ισχύουσες ιατρικές συστάσεις και τον προσωπικό κίνδυνο.

Για παράδειγμα, ορισμένες διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν έλεγχο σε ενήλικες ηλικίας 35 έως 70 ετών που έχουν υπέρβαρο ή παχυσαρκία.

Χοληστερίνη και τριγλυκερίδια

Το λιπιδαιμικό προφίλ περιλαμβάνει συνήθως τη συνολική χοληστερόλη, την HDL, την LDL και τα τριγλυκερίδια.

Οι τιμές αυτές βοηθούν στην εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου, μαζί με άλλους παράγοντες όπως η ηλικία, το κάπνισμα, η πίεση και το οικογενειακό ιστορικό.

Δεν χρειάζονται όλοι οι άνθρωποι εξετάσεις χοληστερίνης με την ίδια συχνότητα.

Ένα άτομο με γνωστή καρδιαγγειακή νόσο ή υπό φαρμακευτική αγωγή μπορεί να χρειάζεται συχνότερη παρακολούθηση από έναν υγιή ενήλικα χαμηλού κινδύνου.

Θυρεοειδής: Χρειάζεται κάθε χρόνο έλεγχος;

Η εξέταση TSH χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της λειτουργίας του θυρεοειδούς.

Παρότι συχνά περιλαμβάνεται σε προληπτικά πακέτα, ο τακτικός έλεγχος όλων των ασυμπτωματικών ενηλίκων δεν υποστηρίζεται ομοιόμορφα από τις επιστημονικές οδηγίες.

Η εξέταση μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία όταν υπάρχουν συμπτώματα, οικογενειακό ιστορικό, συγκεκριμένα νοσήματα ή άλλοι παράγοντες κινδύνου.

Βιταμίνη D, Β12 και σίδηρος

Οι εξετάσεις για βιταμίνες και ιχνοστοιχεία είναι επίσης δημοφιλείς, αλλά δεν είναι απαραίτητες για όλους.

Ο έλεγχος της βιταμίνης D δεν συνιστάται γενικά ως καθολική εξέταση ρουτίνας για κάθε υγιή ενήλικα.

Η βιταμίνη Β12 μπορεί να χρειάζεται έλεγχο σε άτομα με συγκεκριμένες διατροφικές συνήθειες, προβλήματα απορρόφησης ή συμπτώματα που υποδηλώνουν ανεπάρκεια.

Αντίστοιχα, η φερριτίνη και άλλες εξετάσεις σιδήρου μπορούν να βοηθήσουν στη διερεύνηση πιθανής σιδηροπενίας, όταν υπάρχουν ενδείξεις ή αυξημένος κίνδυνος.

Ποιες εξετάσεις χρειάζονται ανά ηλικία;

Δεν υπάρχει ένα απόλυτο πρόγραμμα που να ισχύει για όλους, ωστόσο η ηλικία επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται η πρόληψη.

Στις νεότερες ηλικίες, η αξιολόγηση βασίζεται κυρίως στο ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, στα συμπτώματα και στους παράγοντες κινδύνου.

Στη μέση ηλικία, αποκτά μεγαλύτερη σημασία η συστηματική εκτίμηση του καρδιαγγειακού και μεταβολικού κινδύνου, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε ανθρώπου.

Στις μεγαλύτερες ηλικίες, ο έλεγχος εξατομικεύεται ακόμη περισσότερο, λαμβάνοντας υπόψη τα χρόνια νοσήματα, τη φαρμακευτική αγωγή και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας.

Επιπλέον, σημαντικό μέρος της πρόληψης περιλαμβάνει εξετάσεις που δεν είναι αιματολογικές, όπως η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης και οι κατάλληλοι προσυμπτωματικοί έλεγχοι για ορισμένες μορφές καρκίνου.

Κάθε πότε πρέπει να κάνουμε εξετάσεις αίματος;

Η αντίληψη ότι όλοι πρέπει υποχρεωτικά να κάνουν τις ίδιες εξετάσεις κάθε 12 μήνες δεν ανταποκρίνεται πλήρως στις σύγχρονες αρχές της προληπτικής ιατρικής.

Η συχνότητα εξαρτάται από το είδος της εξέτασης, τα προηγούμενα αποτελέσματα και τον κίνδυνο εμφάνισης συγκεκριμένης πάθησης.

Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται ετήσιος ή συχνότερος έλεγχος, ενώ σε άλλες τα μεσοδιαστήματα μπορεί να είναι μεγαλύτερα.

Το σημαντικότερο βήμα για σωστή πρόληψη

Οι εξετάσεις αίματος αποτελούν χρήσιμο εργαλείο, αλλά δεν μπορούν από μόνες τους να προσφέρουν πλήρη εικόνα της υγείας.

Η λήψη ιστορικού, η κλινική εξέταση και η αξιολόγηση των προσωπικών παραγόντων κινδύνου παραμένουν εξίσου σημαντικές.

Πριν από έναν προληπτικό εργαστηριακό έλεγχο, είναι προτιμότερο να υπάρχει συνεννόηση με γιατρό, ώστε να επιλεγούν οι εξετάσεις που πραγματικά χρειάζονται και να αποφευχθούν περιττές επαναλήψεις ή λανθασμένες ερμηνείες αποτελεσμάτων.

Η ουσιαστική πρόληψη δεν σημαίνει περισσότερες εξετάσεις για όλους, αλλά τις κατάλληλες εξετάσεις για τον κάθε άνθρωπο.