Έξι μήνες από τις επιθέσεις στο Ιράν: Η αποτυχία Τραμπ, το κλειστό Ορμούζ και τα ανοιχτά μέτωπα

Παρά την εξόντωση του Χαμενεΐ, το ιρανικό καθεστώς αντέχει και ο πόλεμος περνά σε φάση οικονομικού αποκλεισμού

Ξεκίνησε (ή μάλλον τον ξεκίνησαν) με την προοπτική να μη διαρκέσει πολύ. Οι πρώτες εξαγγελίες διά στόματος Τραμπ τού «έδιναν» μόνο λίγες εβδομάδες. Αν και δεν ταυτίζονταν πλήρως ως προς τις πραγματικές στοχεύσεις τους, όπως έμελλε άλλωστε να φανεί στην πορεία, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ήξεραν περίπου τι ήθελαν όταν εξαπέλυσαν εκείνες τις πρώτες στρατιωτικές επιθέσεις κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου: την εξόντωση του Αλί Χαμενεΐ, την ανατροπή της ιρανικής θεοκρατικής ηγεσίας των αγιατολάδων και την αντικατάστασή της από μια άλλη ιρανική ηγεσία (μάλλον όχι του Ρεζά Παχλαβί, ίσως του Μαχμούντ Αχμεντινετζάν) και, προφανώς, την υποχώρηση ή συνθηκολόγηση των Ιρανών σε μια σειρά από μέτωπα σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, το ιρανικό βαλλιστικό οπλοστάσιο και το δίκτυο των φιλοϊρανικών proxies του άλλοτε καλούμενου «Αξονα της Αντίστασης».

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ έπεσε νεκρός από εχθρικά πυρά στην Τεχεράνη την πρώτη ημέρα του πολέμου. Ακριβώς έξι μήνες μετά, αυτός ο πόλεμος συνεχίζεται έχοντας πια εισέλθει σε μια νέα –οικονομοκεντρική– φάση, αφού πρώτα πέρασε από «40 κύματα» παλινωδιών, με τον Αμερικανό πρόεδρο να φάσκει (προαναγγέλλοντας συντριπτικά στρατιωτικά πλήγματα) και να αντιφάσκει (ακυρώνοντάς τα την τελευταία στιγμή).

Τη Δευτέρα, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ παρουσίασε, εν είδει προαναγγελίας, ένα νέο σχέδιο οικονομικής απομόνωσης του Ιράν το οποίο έρχεται να προστεθεί στον ναυτικό αποκλεισμό υπό τον οποίο έχουν πια θέσει οι ΗΠΑ την Ισλαμική Δημοκρατία. Το όνομα αυτού του νέου σχεδίου: επιχείρηση «Οικονομικός Παρίας».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Παραιτήθηκε από την Πλεύση Ελευθερίας ο αγροτοσυνδικαλιστής Σωκράτης Αλειφτήρας

Ο πόλεμος είχε όμως ξεκινήσει πολύ διαφορετικά, με τις πολεμικές επιχειρήσεις «Επική οργή» και «Λιοντάρι που βρυχάται» και στόχο τη διά της στρατιωτικής ισχύος αποδυνάμωση της Τεχεράνης. Για μήνες, η διεθνής κοινότητα διερωτάτο εάν οι ΗΠΑ θα πραγματοποιούσαν κάποια χερσαία επιχείρηση εντός των ιρανικών συνόρων, ενδεχομένως με στόχο την κατάληψη κάποιας ιρανικής νήσου στον Κόλπο (βλ. Χαργκ).

Αυτή η επαπειλούμενη χερσαία επιδρομή τελικώς δεν πραγματοποιήθηκε, αν και αμερικανικές μπότες όντως πάτησαν επί ιρανικού εδάφους για να «πάρουν πίσω» τον πιλότο και τον αξιωματικό χειρισμού οπλικών συστημάτων του αμερικανικού μαχητικού F-15Ε που καταρρίφθηκε στις 3 Απριλίου.

Εν τω μεταξύ, ωστόσο, τα δεδομένα στο πολεμικό μέτωπο άλλαξαν, σύμφωνα με το kathimerini.gr. Τα Στενά του Ορμούζ, που ήταν ανοιχτά πριν από τον πόλεμο, έκλεισαν· και οι αραβικές μοναρχίες του Κόλπου, που ήταν στο «απυρόβλητο» πριν από τον πόλεμο, άρχισαν να δέχονται μπαράζ πληγμάτων από το Ιράν και άλλες φιλοϊρανικές δυνάμεις (Υεμενίτες Χούθι, Ιρακινοί σιίτες) ως σύμμαχοι των Αμερικανών. Κάπως έτσι, ο Τραμπ βρέθηκε να «πολεμάει» για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ (τα οποία ήταν όμως ανοιχτά πριν από τον πόλεμο).

«Εξι μήνες μετά, το ιρανικό καθεστώς παραμένει στη θέση του και οι στόχοι των ΗΠΑ παραμένουν ανεκπλήρωτοι», γράφει ο Στίβεν Ερλάνγκερ στους New York Times. «Ο Τραμπ υποσχέθηκε έναν σύντομο πόλεμο με το Ιράν. Εξι μήνες μετά, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει πολλές καλές επιλογές. Το καθεστώς του Ιράν άντεξε, η εικόνα του Τραμπ στο εσωτερικό αμαυρώθηκε, το Ορμούζ παραμένει σε μεγάλο βαθμό κλειστό και τα αποθέματα όπλων των ΗΠΑ εξαντλούνται», τονίζει ο Μάικλ Μπίρνμπαουμ στην Washington Post.

Τα ανοιχτά μέτωπα

Έξι μήνες μετά την έναρξή του, ο πόλεμος στο Ιράν έχει πια ανοίξει πληγές –που δεν είναι σαφές εάν, πότε και πώς θα κλείσουν– σε τουλάχιστον έξι μέτωπα:

Το ακριβό πετρέλαιο, τα κλειστά Στενά, οι εξοπλιστικές ελλείψεις και η επιβίωση του καθεστώτος στην Τεχεράνη δείχνουν ότι η επιχείρηση δεν πέτυχε.

• Εντός των ΗΠΑ, όπου οι τιμές του πετρελαίου κίνησης, των λιπασμάτων κ.ά. έχουν ανέβει λόγω Ορμούζ, ενώ όμως πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου για το Κογκρέσο.
• Στο μέτωπο της εξοπλιστικής επάρκειας (καθώς οι Αμερικανοί βλέπουν πια τα αποθέματά τους σε πυραύλους/πυρομαχικά να εξαντλούνται, γεγονός το οποίο όμως προκαλεί προβληματισμό και στις χώρες που αγοράζουν όπλα από τις ΗΠΑ).
• Μεταξύ Αράβων και ΗΠΑ, καθώς οι Αραβες βρέθηκαν «απροστάτευτοι» και τώρα οραματίζονται νέες περιφερειακές αρχιτεκτονικές ασφαλείας που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως πρόσθετες δικλίδες θωράκισης, προσεγγίζοντας είτε άλλες μουσουλμανικές δυνάμεις (οι Σαουδάραβες την Τουρκία και το Πακιστάν στο πλαίσιο της Συμφωνίας της Μέκκας) είτε την Κίνα (η Αίγυπτος και η Ιορδανία αυτήν την περίοδο).
• Μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ, καθώς Τραμπ και Νετανιάχου βρέθηκαν να διαφωνούν, για παράδειγμα σε σχέση με τον Λίβανο καθώς και με το αμερικανοϊρανικό μνημόνιο της 14ης Ιουνίου.
• Μεταξύ Αράβων και Ιράν (πριν από τον πόλεμο, ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους του Ιράν ήταν τα ΗΑΕ).
• Μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε./Βρετανίας/Καναδά, καθώς ο Τραμπ επιχείρησε να μετακυλίσει βάρη στους Ευρωπαίους χωρίς πάντως να το καταφέρει.