Ο καθηγητής Νίκος Παναγιώτου «λέει» πώς να μην πέσουμε θύματα παραπληροφόρησης

Ο καθηγητής Δημοσιογραφίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Νικόλαος Παναγιώτου, μίλησε στο Cretaone 102,3 και στην εκπομπή «Μαζί» με τη Μαρία Ορφανάκη για την εξάπλωση των ψευδών ειδήσεων (fake news), με αφορμή την κρίση στη Μέση Ανατολή.

Η ευκολία διάδοσης ψευδών ειδήσεων

Όπως ανέφερε ο κ. Παναγιώτου, η διάδοση ψευδών ειδήσεων είναι πλέον πολύ εύκολη, καθώς έχουν αυξηθεί σημαντικά οι πηγές ενημέρωσης και έχουν δημιουργηθεί πολλά μέσα που χρειάζονται συνεχώς νέο περιεχόμενο. Στον ανταγωνισμό για περισσότερα κλικ, οι εντυπωσιακοί τίτλοι, τα πικάντικα θέματα ή οι ειδήσεις που προκαλούν εντυπώσεις συχνά υπερτερούν έναντι του ουσιαστικού ρεπορτάζ.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως «εργαλείο» για την προπαγάνδα μεταξύ κρατών, ενώ παρόμοια φαινόμενα είχαν παρατηρηθεί το 2016 κατά τις αμερικανικές εκλογές και στο Brexit.

Η εξάρτηση των μέσων από τρίτες πηγές

Σε περιόδους πολεμικών κρίσεων, υπάρχει μεγάλη ανάγκη για συγκέντρωση ειδησιογραφικού υλικού, γεγονός που δημιουργεί εξάρτηση των μέσων ενημέρωσης από υλικό που παρέχουν οι εμπλεκόμενες πλευρές ή τα social media. «Συχνά, τα δημοσιογραφικά πρακτορεία αναπαράγουν εικόνες ή δηλώσεις χωρίς φυσική παρουσία, όπως συνέβη κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Συρία, όπου δημοσιογράφοι είχαν απαχθεί ή δολοφονηθεί», ανέφερε ο καθηγητής.

Ο ρόλος των social media είναι καθοριστικός, καθώς παρέχουν στους δημοσιογράφους αναρτήσεις, δηλώσεις ηγετών και άλλα στοιχεία. Το κρίσιμο όμως ερώτημα παραμένει: Είναι οι πληροφορίες αυτές αληθείς;

Πρώτοι αλλά έγκυροι

Ο κ. Παναγιώτου τόνισε ότι «ο δημοσιογράφος δεν πρέπει να βιάζεται να μεταδώσει μια είδηση χωρίς επαλήθευση» Αναφέρθηκε σε παραδείγματα όπως η ψευδής είδηση για τον θάνατο του Κώστα Γαβρά, που αποδείχτηκε φάρσα. Το μήνυμα είναι σαφές: Πρώτος στην είδηση, αλλά πάντα έγκυρος.

Για την επαλήθευση μιας είδησης, πρέπει να εξετάζεται η πηγή της, να διασταυρώνεται με τρίτες πηγές και να αξιολογείται αν έχει δημοσιευτεί από επαγγελματικά μέσα ενημέρωσης. Αν όχι, απαιτείται επιφυλακτικότητα.

Εκπαίδευση για την αντιμετώπιση των fake news

Ο καθηγητής αναφέρθηκε σε ένα πιλοτικό πρόγραμμα που υλοποιείται σε 35 σχολεία σε όλη την Ελλάδα, το οποίο παρέχει στους μαθητές εργαλεία για την αναγνώριση ψευδών ειδήσεων. Στόχος είναι η καλλιέργεια κριτικής σκέψης και η εκπαίδευση σε ασφαλή και υπεύθυνη ενημέρωση.