Ηράκλειο: 18oC
CretaOne Radio 102,3 Δείτε Ζωντανά
Ακούστε Ζωντανά CretaOne Radio 102,3
Δείτε Ζωντανά CretaOne Radio 102,3

Φορολογική παγίδα η πώληση οικογενειακών κειμηλίων: Πότε η Εφορία «βλέπει» επιχειρηματική δραστηριότητα

22.11.2026, 17:24

Προσοχή στην πώληση οικογενειακών κειμηλίων

 Απρόσμενες φορολογικές περιπέτειες μπορεί να κρύβει η πώληση οικογενειακών κειμηλίων και προσωπικών αντικειμένων αξίας, όπως κοσμήματα που κληρονόμησε κάποιος από τη μητέρα του, ένα πολύτιμο ρολόι που του χάρισε ο πατέρας του ή ένας πίνακας ζωγραφικής που ανήκε στους παππούδες του.

Υπό προϋποθέσεις, η εφορία μπορεί να χαρακτηρίσει τις πωλήσεις κοσμημάτων και οικογενειακών κειμηλίων επιχειρηματική δραστηριότητα και να καταλογίσει φόρους και πρόστιμα. Η παγίδα βρίσκεται στο άρθρο 21, παράγραφος 3, του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013), σύμφωνα με το οποίο, τρεις ομοειδείς συναλλαγές μέσα σε ένα εξάμηνο θεωρούνται συστηματική διενέργεια πράξεων. Ωστόσο, δεν φορολογείται αυτομάτως ως επαγγελματίας όποιος πουλήσει τρία οικογενειακά κοσμήματα. Η νομοθεσία προβλέπει εξαιρέσεις για περιουσιακά στοιχεία που αποκτήθηκαν με κληρονομιά, δωρεά από στενούς συγγενείς ή διακρατήθηκαν περισσότερο από πέντε χρόνια. Το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν ο φορολογούμενος μπορεί να αποδείξει την προέλευση και τον χρόνο απόκτησης των αντικειμένων.

Τι ορίζει εγκύκλιος της ΑΑΔΕ

Η ΑΑΔΕ, με την εγκύκλιο Ε.2031/2023, διευκρινίζει ότι ομοειδείς θεωρούνται συναλλαγές που αφορούν όμοια ή παρεμφερή αντικείμενα, όπως κοσμήματα, ρολόγια, έργα τέχνης και αυτοκίνητα. Έτσι, η πώληση ενός δαχτυλιδιού, ενός βραχιολιού και ενός περιδέραιου μέσα σε έξι μήνες μπορεί να ενεργοποιήσει τον σχετικό κανόνα. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τέσσερα σημεία:

  • Πρώτον, μετρά ο αριθμός των συναλλαγών και όχι απαραίτητα των αντικειμένων. Η πώληση πολλών κοσμημάτων με μία συναλλαγή δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με πολλές πωλήσεις.
  • Δεύτερον, το εξάμηνο υπολογίζεται από την πρώτη συναλλαγή και δεν ταυτίζεται υποχρεωτικά με το ημερολογιακό εξάμηνο.
  • Τρίτον, δεν απαιτείται ο πωλητής να διαθέτει κατάστημα ή επαγγελματική έδρα.
  • Τέταρτον, ακόμη και μία μεμονωμένη συναλλαγή μπορεί να χαρακτηριστεί επιχειρηματική, εφόσον αποδεικνύεται σκοπός κέρδους. Επομένως, οι δύο πωλήσεις δεν αποτελούν από μόνες τους εγγύηση φορολογικής απαλλαγής.

Ο νόμος προστατεύει τη ρευστοποίηση προσωπικής περιουσίας, προβλέποντας ότι δεν λαμβάνεται υπόψη κατά τον προσδιορισμό επιχειρηματικού κέρδους η πώληση περιουσιακού στοιχείου από φυσικό πρόσωπο, όταν:

  • Έχει αποκτηθεί με κληρονομιά.
  • Έχει αποκτηθεί με δωρεά από συγγενή μέχρι δεύτερου βαθμού.
  • Έχει διακρατηθεί για περισσότερο από πέντε χρόνια.

Οι προϋποθέσεις είναι εναλλακτικές. Αρκεί να αποδεικνύεται μία από αυτές. Η εξαίρεση αφορά τη φορολογική αντιμετώπιση της πώλησης και δεν καταργεί τυχόν υποχρεώσεις από τη δωρεά ή την κληρονομιά.

Η απόφαση της ΔΕΔ

Χαρακτηριστική είναι η απόφαση ΔΕΔ 203Ε/2023. Φορολογούμενη πραγματοποίησε τρεις πωλήσεις κοσμημάτων το 2016, στις 14 Μαρτίου, στις 28 Ιουνίου και στις 26 Ιουλίου, εισπράττοντας συνολικά 506.782 ευρώ. Υποστήριξε ότι τα κοσμήματα αποτελούσαν δώρα του πατέρα της, ότι τα κατείχε περισσότερο από δέκα χρόνια και ότι μοιραζόταν τη χρήση τους με τη μητέρα της, η οποία είχε αποβιώσει το 2003. Ωστόσο, δεν προσκόμισε δήλωση δωρεάς ή κληρονομιάς, ούτε επαρκή έγγραφα που να αποδεικνύουν την προέλευση και τον χρόνο απόκτησής τους.

Η ΔΕΔ έκρινε ότι δεν τεκμηριώνονταν οι προϋποθέσεις της εξαίρεσης και απέρριψε την προσφυγή. Ο συνολικός καταλογισμός ανήλθε σε 405.722,86 ευρώ, περιλαμβάνοντας φόρο εισοδήματος, πρόστιμα και εισφορά αλληλεγγύης. Στον έλεγχο είχε διαπιστωθεί και άλλη φορολογική διαφορά, πέραν των πωλήσεων κοσμημάτων. Η υπόθεση δείχνει ότι η απλή επίκληση οικογενειακής προέλευσης δεν αρκεί, όταν αμφισβητείται η φορολογική μεταχείριση συναλλαγών μεγάλης αξίας.

Τεκμηρίωση προέλευσης

Το σημαντικότερο δίδαγμα από την υπόθεση είναι ότι η προφορική επίκληση της οικογενειακής προέλευσης δεν αρκεί πάντοτε. Ένας φορολογούμενος που πρόκειται να πουλήσει πολύτιμα αντικείμενα χρειάζεται να είναι σε θέση να τεκμηριώσει την ιστορία τους.

Στην περίπτωση κληρονομιάς, ιδιαίτερα χρήσιμα μπορεί να αποδειχθούν η δήλωση φόρου κληρονομιάς, έγγραφα απογραφής ή καταγραφής των κληρονομιαίων αντικειμένων και άλλα στοιχεία που συνδέουν τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία με τον αποβιώσαντα και τον κληρονόμο.

Στην περίπτωση δωρεάς από γονείς ή παππούδες, η σχετική φορολογική δήλωση, όπου υπάρχει, αποτελεί σημαντικό αποδεικτικό στοιχείο. Βοηθητικά μπορεί να λειτουργήσουν παλαιές αποδείξεις αγοράς, πιστοποιητικά κοσμηματοπωλείων, ασφαλιστήρια συμβόλαια με αναλυτική περιγραφή ή έγγραφα που αποδεικνύουν την κατοχή των αντικειμένων από την οικογένεια.

Για αντικείμενα που βρίσκονται στην κατοχή του πωλητή περισσότερο από πέντε χρόνια, ιδιαίτερη αξία έχουν παραστατικά με ημερομηνία απόκτησης, παλαιές εκτιμήσεις και άλλα αξιόπιστα χρονολογημένα στοιχεία.

Φωτογραφίες από οικογενειακές εκδηλώσεις ή παλαιά αλληλογραφία μπορεί να ενισχύουν την περιγραφή της οικογενειακής προέλευσης. Δεν είναι βέβαιο, όμως, ότι αρκούν από μόνες τους για να αποδείξουν την κυριότητα, τον τρόπο απόκτησης και την ακριβή ταυτότητα ενός πολύτιμου αντικειμένου.

Οι πέντε παγίδες

Σε κάθε περίπτωση, οι φορολογούμενοι πρέπει να έχουν υπόψη τους πέντε παγίδες:

  1. Πρώτη παγίδα είναι η σύγχυση μεταξύ αριθμού αντικειμένων και αριθμού συναλλαγών. Η πώληση πέντε κοσμημάτων δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με πέντε διαφορετικές συναλλαγές. Αντίθετα, η πώληση ενός κοσμήματος κάθε φορά, σε τρεις διαφορετικές ημερομηνίες, μπορεί να ενεργοποιήσει τον κανόνα του εξαμήνου.
  2. Δεύτερη παγίδα είναι η πεποίθηση ότι μια πώληση μέσω δημοπρασίας, οίκου κοσμημάτων ή διαδικτυακής πλατφόρμας δεν μπορεί να χαρακτηριστεί επιχειρηματική επειδή ο πωλητής είναι ιδιώτης. Ο τρόπος πώλησης δεν αποκλείει από μόνος του την εφαρμογή της διάταξης.
  3. Τρίτη παγίδα είναι η αδυναμία απόδειξης της πενταετούς κατοχής. Το γεγονός ότι ένα αντικείμενο είναι παλιό δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι ο συγκεκριμένος φορολογούμενος το κατείχε επί πέντε πλήρη χρόνια.
  4. Τέταρτη παγίδα είναι η ελλιπής τεκμηρίωση της δωρεάς. Το ότι ένα αντικείμενο ανήκε κάποτε στον πατέρα ή στη γιαγιά δεν αποδεικνύει από μόνο του πότε και με ποιον τρόπο μεταβιβάστηκε στον σημερινό πωλητή.
  5. Πέμπτη παγίδα είναι η απουσία στοιχείων για την αξία κτήσης. Όταν δεν εφαρμόζεται κάποια από τις νόμιμες εξαιρέσεις και η συναλλαγή χαρακτηρίζεται επιχειρηματική, η αδυναμία προσδιορισμού της τιμής κτήσης μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα επιβαρυντική. Η εγκύκλιος Ε.2031/2023 προβλέπει ότι εάν η τιμή κτήσης δεν μπορεί να προσδιοριστεί, θεωρείται μηδενική.

 

  • Η πώληση οικογενειακών κειμηλίων μπορεί να θεωρηθεί επιχειρηματική δραστηριότητα από την εφορία υπό ορισμένες συνθήκες.
  • Η νομοθεσία προβλέπει εξαιρέσεις για αντικείμενα που αποκτήθηκαν μέσω κληρονομιάς ή δωρεάς και διακρατήθηκαν πάνω από πέντε χρόνια.
  • Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι τρεις ομοειδείς συναλλαγές σε έξι μήνες μπορεί να ενεργοποιήσουν τη φορολογική επιβάρυνση.
  • Η τεκμηρίωση της προέλευσης και του χρόνου απόκτησης των αντικειμένων είναι κρίσιμη για την αποφυγή φορολογικών καταλογισμών.
Προσθέστε το cretaone.gr ως προτιμώμενη πηγή στο Google

CretaOne TV

Δείτε όλα τα βίντεο του CretaOne TV εδώ

Παρακολουθήστε τώρα →

Διαβάστε επίσης