Η απαλλοτρίωση, ο φάκελος και τα πραγματικά όρια του Δήμου

«Το ζήτημα του Ηρώου στο κέντρο του Ηρακλείου δεν είναι απλώς μια αντιπαράθεση για τη λειτουργία ενός πάρκινγκ. Είναι ένα πολεοδομικό, θεσμικό και πολιτικό τεστ σοβαρότητας για τη Δημοτική Αρχή, που φέρνει στο προσκήνιο τα όρια ανάμεσα στη βούληση, τη νομιμότητα και τον ρεαλισμό.»

Με αυτή τη φράση, ο Αντιδήμαρχος, Χωροταξικού Σχεδιασμού Πολεοδομίας και Δημοτικής Περισουσίας, Νικόλαος Γιαλιτάκης, περιγράφει την πολυδιάστατη κατάσταση που έχει προκύψει γύρω από το Ηρώο Ηρακλείου.

Μιλώντας στην εκπομπή της Αντιγόνης Ανδρεάκη στον ραδιοφωνικό σταθμό Cretaone 102,3, ο κ. Γιαλιτάκης ανέλυσε την ουσία του προβλήματος, «το οποίο αγγίζει τις θεμελιώδεις αρχές της πολεοδομίας, της διαχείρισης του δημόσιου χώρου και των πολιτικών αποφάσεων», όπως ο ίδιος δήλωσε χαρακτηριστικά

Ιδιωτικός χώρος, τελεσίδικα

Ο χώρος που φιλοξενεί το Ηρώο, σύμφωνα με τον κ. Γιαλιτάκη, ανήκει τελεσίδικα στην οικογένεια Βολιτάκη, μετά από απόφαση των ανώτατων δικαστηρίων. «Ο χώρος είναι απολύτως ιδιωτικός και ανήκει σε ιδιώτες», σημειώνει και τονίζει ότι ο Δήμος δεν έχει τη δυνατότητα να ενεργεί σαν να πρόκειται για δημόσια έκταση.

Παρά το γεγονός ότι ο χώρος χρησιμοποιείται σήμερα για στάθμευση, η σημερινή του χρήση δεν συμφωνεί με τον πολεοδομικό του χαρακτήρα, όπως καθορίζεται από τα επίσημα σχέδια της πόλης.

«Χώρος πρασίνου: θεσμικό δεδομένο, όχι άποψη»

Η πρόβλεψη του Σχεδίου Πόλης του 1970 για τον χώρο ως διοικητήριο έχει πλέον αντικατασταθεί από το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του 2003, το οποίο χαρακτηρίζει τον χώρο ως «χώρο πρασίνου».

Ο κ. Γιαλιτάκης υπογράμμισε πως ο χαρακτηρισμός «χώρος πρασίνου» είναι δεσμευτικός και υπερισχύει των παλαιότερων προϋποθέσεων. Επίσης, με την ολοκλήρωση του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου, η απόφαση αυτή θα γίνει ακόμη πιο επίσημη και αδιαμφισβήτητη.»

Πάρκινγκ και καθημερινότητα: το δίλημμα της πόλης

Η ανάγκη για περισσότερους χώρους στάθμευσης στο Ηράκλειο είναι σαφής και πιεστική. Όμως, σύμφωνα με τον Αντιδήμαρχο, η λειτουργική ανάγκη δεν συνάδει με την πολεοδομική νομιμότητα.

«Το πάρκινγκ στο Ηρώο έχει περιορισμένη ισχύ και δεν μπορεί να αγνοεί τις πολεοδομικές κατευθύνσεις. Το κρίσιμο ερώτημα που τίθεται, λοιπόν, είναι αν η πόλη επιθυμεί πρόσκαιρες λύσεις ή αν θα προχωρήσει σε έναν σοβαρό και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για το μέλλον του κέντρου της.»

Απαλλοτρίωση: όραμα με βαρύ τίμημα

Ο κ. Γιαλιτάκης αναγνωρίζει ότι η απαλλοτρίωση του χώρου του Ηρώου θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο για τη δημιουργία ενός ενιαίου πράσινου άξονα, που θα συνδέει το Πάρκο Γεωργιάδη με την Πλατεία Ελευθερίας. Ωστόσο, μια τέτοια απόφαση απαιτεί μεγάλες οικονομικές θυσίες και αναγκαία χρηματοδότηση για την ολοκλήρωση του έργου. «Το ερώτημα είναι αν το Ηράκλειο μπορεί να αναλάβει σήμερα αυτό το βάρος», επισημανε μετά από σχετικό ερώτημα της Αντιγόνης Ανδρεάκη.

Το Ηρώο και ο νέος φάκελος υποψηφιότητας

«Το Ηρώο δεν έχει ακόμη χαρακτηριστεί ως μνημείο, παρά την ιστορική του σημασία. Παρόλο που το 2006 κρίθηκε ότι δεν πληροί τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά για να αναγνωριστεί ως τέτοιο, ο Δήμος ετοιμάζει νέο φάκελο με επικαιροποιημένα στοιχεία και επιστημονική τεκμηρίωση, προκειμένου να επανεξεταστεί η πρόταση για την προστασία του ως μνημείο.»

Το πραγματικό διακύβευμα

Το Ηρώο δεν είναι απλώς ένας χώρος ή μια χρήση γης. Είναι ο καθρέφτης του τρόπου με τον οποίο το Ηράκλειο διαχειρίζεται την ιστορική του κληρονομιά και τη δημόσια περιουσία.

Το πραγματικό ερώτημα, όπως καταλήγει ο κ. Γιαλιτάκης, δεν είναι αν η πόλη θα ήθελε περισσότερο πράσινο, αλλά αν είναι έτοιμη να αναλάβει το κόστος και την ευθύνη που συνεπάγεται μια τέτοια απόφαση.

Η πόλη του Ηρακλείου βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι ανάμεσα στην ανάγκη για ανάπτυξη και την προστασία της ιστορικής της κληρονομιάς. Η επιλογή που θα γίνει γύρω από το Ηρώο θα έχει αποφασιστική σημασία για το μέλλον της διαχείρισης των δημόσιων χώρων και της πολιτιστικής κληρονομιάς του Ηρακλείου.

ΦΩΤΟ: Μαρίνος Τακιτζής

Σύνοψη άρθρου

Ο χώρος του Ηρώου στο Ηράκλειο ανήκει ιδιωτικά στην οικογένεια Βολιτάκη μετά από δικαστική απόφαση, παρά την πολεοδομική χρήση του ως πράσινου χώρου.
Η πολεοδομική πρόβλεψη από το 2003 χαρακτηρίζει τον χώρο ως "χώρο πρασίνου", υπερισχύοντας παλαιότερων σχεδίων.
Η λειτουργική ανάγκη για πάρκινγκ στο Ηράκλειο συγκρούεται με την πολεοδομική νομιμότητα και την ανάγκη για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Η απαλλοτρίωση του χώρου για τη δημιουργία πράσινου άξονα απαιτεί μεγάλες οικονομικές θυσίες, ενώ η πόλη εξετάζει την αναγνώριση του Ηρώου ως μνημείου.