Γιάννης Τριανταφυλλίδης: «Ο αστυνομικός δεν μπορεί να καλείται να δράσει σε δευτερόλεπτα και να κρίνεται χωρίς σύγχρονους κανόνες συμπλοκής»

Ο πραγματογνώμονας σε θέματα όπλων και βαλλιστικής, Γιάννης Α. Τριανταφυλλίδης, μιλά στο cretaone.gr για το θεσμικό κενό στη χρήση πυροβόλων όπλων από αστυνομικούς, με αφορμή το περιστατικό στο Άργος

Με αφορμή το σοβαρό περιστατικό στο Άργος, όπου ένας 20χρονος έχασε τη ζωή του από πυρά αστυνομικών κατά τη διάρκεια καταδίωξης, ενώ οι εμπλεκόμενοι αστυνομικοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με βαριά ποινική διερεύνηση.

Το cretaone.gr συνομίλησε με τον Γιάννη Α. Τριανταφυλλίδη, πραγματογνώμονα της Εισαγγελίας Ηρακλείου σε θέματα όπλων και βαλλιστικής.

Ο κ. Τριανταφυλλίδης επισημαίνει ότι σε τέτοιες υποθέσεις δεν μπορούν να εξαχθούν βιαστικά συμπεράσματα πριν ολοκληρωθούν όλες οι απαραίτητες έρευνες, ενώ παράλληλα θέτει στο επίκεντρο το ευρύτερο ζήτημα του θεσμικού πλαισίου που διέπει τη χρήση πυροβόλων όπλων από την Ελληνική Αστυνομία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Σκηνές έντασης στα Ζωνιανά: Επίθεση σε συνεργείο της ΔΕΔΔΗΕ κατά την αλλαγή ψηφιακών μετρητών

Όπως επισημαίνει ο κ. Τριανταφυλλίδης, κάθε περιστατικό χρήσης όπλου πρέπει να εξετάζεται με βάση τα πραγματικά στοιχεία που προκύπτουν από τις βαλλιστικές, ιατροδικαστικές και δικαστικές διαδικασίες.

«Το πρώτο και βασικό είναι ότι δεν πρέπει να προδικάζουμε. Σε ένα περιστατικό χρήσης πυροβόλου όπλου, ειδικά όταν υπάρχει σοβαρός τραυματισμός, τα κρίσιμα στοιχεία είναι τεχνικά και πραγματογνωμονικά», αναφέρει.

Σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να απαντηθούν συγκεκριμένα ερωτήματα: πού βρέθηκαν οι κάλυκες, ποια ήταν η φορά των βολίδων, αν υπήρξε ευθεία βολή ή εξοστρακισμός, ποια ήταν η απόσταση, ποια ήταν η θέση του σώματος, ποια ήταν η θέση των αστυνομικών, ποια ίχνη υπάρχουν στον χώρο και τι προκύπτει από την ιατροδικαστική εξέταση.

«Μέχρι να απαντηθούν αυτά, κάθε απόλυτη κρίση είναι επικίνδυνη. Αυτό όμως δεν αναιρεί το θεσμικό πρόβλημα: ο αστυνομικός που κάνει χρήση όπλου βρίσκεται αμέσως στο επίκεντρο ποινικής, πειθαρχικής και δημόσιας πίεσης», υπογραμμίζει.

«Η χρήση όπλου πρέπει να ελέγχεται, αλλά όχι έξω από την πραγματικότητα»

Ο πραγματογνώμονας ξεκαθαρίζει ότι η χρήση πυροβόλου όπλου από αστυνομικό δεν μπορεί να μένει ανεξέλεγκτη.

«Κάθε χρήση πυροβόλου όπλου από αστυνομικό πρέπει να ελέγχεται αυστηρά. Αυτό είναι αναγκαίο σε ένα κράτος δικαίου. Δεν μπορεί να υπάρχει ανεξέλεγκτη χρήση όπλου από κανέναν, πόσο μάλλον από κρατικό όργανο», σημειώνει.

Ωστόσο, όπως τονίζει, το ζήτημα είναι ο τρόπος με τον οποίο γίνεται αυτός ο έλεγχος. Ακόμα, η αξιολόγηση πρέπει να βασίζεται σε αντικειμενικά τεχνικά δεδομένα, στη γνώση των πραγματικών επιχειρησιακών συνθηκών και σε ένα σαφές νομοθετικό πλαίσιο.

«Δεν μπορεί ο αστυνομικός να κρίνεται μόνο εκ των υστέρων, με άνεση χρόνου, όταν ο ίδιος κλήθηκε να αποφασίσει μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα», αναφέρει χαρακτηριστικά.

«Ο Ν. 3169/2003 δεν ανταποκρίνεται πλέον στις σύγχρονες ανάγκες»

Ο κ. Τριανταφυλλίδης εντοπίζει το βασικό πρόβλημα στο υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο βασίζεται στον Ν. 3169/2003.

Όπως αναφέρει ο κ. Τριανταφυλλίδης, πρόκειται για έναν νόμο που θεσπίστηκε πριν από 23 χρόνια, σε μια διαφορετική εποχή, όταν οι συνθήκες αστυνόμευσης, οι μορφές εγκληματικότητας, η ταχύτητα των περιστατικών, τα μέσα καταγραφής, η κοινωνική πίεση και οι επιχειρησιακές απαιτήσεις ήταν διαφορετικές.

Ο νόμος προβλέπει κατηγορίες χρήσης πυροβόλου όπλου, όπως ο εκφοβιστικός πυροβολισμός, ο πυροβολισμός κατά πραγμάτων, η ακινητοποίηση και η εξουδετέρωση. Παράλληλα προβλέπει προϋποθέσεις, την αρχή της αναλογικότητας, την προειδοποίηση και την εξάντληση ηπιότερων μέσων.

«Όλα αυτά είναι σωστά ως γενικές αρχές. Το πρόβλημα είναι ότι δεν επαρκούν πλέον ως σύγχρονοι κανόνες συμπλοκής», σημειώνει.

Όπως εξηγεί, η πραγματική επιχειρησιακή συνθήκη απέχει πολύ από μια θεωρητική εφαρμογή κανόνων.

«Η αστυνομική πραγματικότητα δεν είναι θεωρητικό διάγραμμα. Είναι κίνηση, σκοτάδι, οχήματα, καταδίωξη, στρες, ασύμμετρη πληροφόρηση, απειλή, πιθανό όπλο, άγνωστο περιβάλλον, πολίτες στον χώρο και ελάχιστος χρόνος αντίδρασης», αναφέρει.

Η ανάγκη για σύγχρονους κανόνες συμπλοκής

Σύμφωνα με τον πραγματογνώμονα, οι κανόνες συμπλοκής πρέπει να είναι σαφείς, γραπτοί και προσαρμοσμένοι στην πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι αστυνομικοί.

Όπως εξηγεί, πρέπει να καθορίζουν πότε ένας αστυνομικός μπορεί να κλιμακώσει τη χρήση βίας, πότε μπορεί να προτάξει το όπλο του, πότε μπορεί να πραγματοποιήσει προειδοποιητικό πυροβολισμό, πότε επιτρέπεται βολή ακινητοποίησης και πότε μπορεί να χρησιμοποιηθεί θανατηφόρα βία.

Παράλληλα, θεωρεί απαραίτητα ειδικά πρωτόκολλα για καταδιώξεις με οχήματα, επιθέσεις με αυτοκίνητο, πεζή διαφυγή μετά από επικίνδυνη καταδίωξη, αστικό περιβάλλον, νυχτερινές επιχειρήσεις, χρήση replica ή αεροβόλων, παρουσία τρίτων προσώπων, αλλά και περιπτώσεις όπου ο αστυνομικός δεν έχει καθαρή εικόνα της απειλής που αντιμετωπίζει.

«Υπάρχει νομικό πλαίσιο, αλλά είναι γενικό, παλαιό και ανεπαρκές για τις σημερινές ανάγκες. Δεν αρκεί να λες στον αστυνομικό “εφάρμοσε την αναλογικότητα” και μετά να τον αφήνεις μόνο του να εξηγήσει εκ των υστέρων γιατί ενήργησε όπως ενήργησε μέσα σε μια ακραία συνθήκη», υπογραμμίζει.

Body cameras, εκπαίδευση και νομική κάλυψη

Ο κ. Τριανταφυλλίδης υπογραμμίζει ότι η Πολιτεία πρέπει να παρέχει στους αστυνομικούς σαφείς κανόνες, ουσιαστική εκπαίδευση, επαναλαμβανόμενη πρακτική πιστοποίηση και νομική κάλυψη όταν ενεργούν στο πλαίσιο του καθήκοντος και διευκρινίζει, η νομική κάλυψη δεν σημαίνει ασυλία.

«Σημαίνει ότι ο αστυνομικός δεν εγκαταλείπεται θεσμικά την ώρα που βρίσκεται αντιμέτωπος με μία πολύ σοβαρή υπόθεση», αναφέρει.

Μεταξύ των άμεσων αλλαγών που προτείνει είναι η αναθεώρηση του Ν. 3169/2003 και η ενσωμάτωση ενός σύγχρονου πλαισίου κανόνων εμπλοκής και συμπλοκής.

Παράλληλα, ζητά την υποχρεωτική χρήση body cameras σε επιχειρησιακές ομάδες υψηλής επικινδυνότητας, επισημαίνοντας ότι η κάμερα προστατεύει τόσο τον πολίτη όσο και τον αστυνομικό.

Ιδιαίτερη έμφαση, δίνει και στην ανάγκη πραγματικής επανεκπαίδευσης μέσα από σενάρια.

«Άλλο πράγμα η βολή σε στατικό στόχο και άλλο η απόφαση χρήσης όπλου σε ένα δυναμικό περιστατικό με κίνηση, απειλή και άγνωστο περιβάλλον», σημειώνει.

Παράλληλα, ζητά άμεση νομική συνδρομή για τους αστυνομικούς που κάνουν χρήση όπλου κατά την εκτέλεση υπηρεσίας, καθώς και άμεσο ορισμό ειδικών πραγματογνωμόνων σε όπλα, βαλλιστική, τροχιές βολίδων, εξοστρακισμούς και αναπαράσταση συμβάντος, πριν η δημόσια συζήτηση οδηγηθεί σε πρόωρα συμπεράσματα.

«Θεσμική προστασία δεν σημαίνει ασυλία»

Αναφερόμενος στη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην προστασία του αστυνομικού και την ασυλία, ο κ. Τριανταφυλλίδης υπογραμμίζει ότι η διαφορά είναι ξεκάθαρη.

«Θεσμική προστασία δεν σημαίνει ότι ο αστυνομικός δεν ελέγχεται. Σημαίνει ότι ελέγχεται δίκαια, τεχνικά, θεσμικά και όχι επικοινωνιακά», αναφέρει.

Όπως εξηγεί, ασυλία θα ήταν να μη διερευνάται τίποτα, κάτι που δεν μπορεί να συμβεί σε ένα κράτος δικαίου.

«Θεσμική προστασία όμως είναι να μη μετατρέπεται κάθε αστυνομικός που έκανε χρήση όπλου σε δημόσιο αποδιοπομπαίο τράγο πριν ολοκληρωθεί η έρευνα», σημειώνει.

«Η χώρα χρειάζεται άμεσα νέο πλαίσιο»

Καταλήγοντας, ο Γιάννης Α. Τριανταφυλλίδης υπογραμμίζει ότι η χώρα χρειάζεται ένα νέο πλαίσιο χρήσης πυροβόλων όπλων και κανόνων συμπλοκής για την Ελληνική Αστυνομία.

«Ο αστυνομικός δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αναλώσιμος. Η Πολιτεία τού ζητά να προστατεύει, να καταδιώκει, να παρεμβαίνει και να ρισκάρει. Οφείλει, λοιπόν, να του παρέχει σύγχρονη εκπαίδευση, σαφείς κανόνες και πραγματική νομική υποστήριξη», τονίζει.

Όπως καταλήγει, το ζήτημα δεν είναι συντεχνιακό, αλλά αφορά τη δημόσια ασφάλεια, το κράτος δικαίου και τη θεσμική σοβαρότητα της Πολιτείας.