Το πέρασμα πάνω από τα βουνά μπορεί να μετατρέψει τον βοριά σε θερμό και ξηρό καταβάτη

Ο βοριάς έχει συνδεθεί στο μυαλό μας με την πτώση της θερμοκρασίας και τη δροσιά. Στη νότια Κρήτη, όμως, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες μπορεί να συμβεί το αντίθετο.

Ο αέρας είναι δυνατόν να κατεβαίνει από τα βουνά θερμότερος και ξηρότερος, ανεβάζοντας τοπικά τη θερμοκρασία και μειώνοντας απότομα τη σχετική υγρασία.

Η φαινομενική αυτή αντίφαση εξηγείται από το φαινόμενο Foehn, το οποίο εμφανίζεται στην υπήνεμη πλευρά μιας οροσειράς.

Η Κρήτη διασχίζεται από μεγάλους ορεινούς όγκους, όπως τα Λευκά Όρη, ο Ψηλορείτης και η Δίκτη. Όταν ένα ισχυρό ρεύμα αέρα κινείται κάθετα προς αυτές τις οροσειρές, αναγκάζεται να ανέβει από τη μία πλευρά και να κατέβει από την άλλη.

Η πλευρά που δέχεται πρώτη τον άνεμο ονομάζεται προσήνεμη. Η απέναντι πλευρά, προς την οποία κατεβαίνει ο αέρας, ονομάζεται υπήνεμη.

Όπως αναφέρει η Meteopedia του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, θερμοί καταβατικοί άνεμοι τύπου Foehn μπορούν να εμφανιστούν στη νότια Κρήτη όταν πνέουν ισχυροί βόρειοι άνεμοι.

Τι συμβαίνει όταν ο αέρας ανεβαίνει στο βουνό

Καθώς μια αέρια μάζα ανεβαίνει στην προσήνεμη πλαγιά, συναντά σταδιακά χαμηλότερη ατμοσφαιρική πίεση. Ο αέρας διαστέλλεται και η θερμοκρασία του μειώνεται.

Αν περιέχει αρκετή υγρασία, οι υδρατμοί μπορούν να συμπυκνωθούν, δημιουργώντας σύννεφα και, υπό κατάλληλες συνθήκες, βροχή στην προσήνεμη πλευρά.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία η αέρια μάζα χάνει ένα μέρος της υγρασίας της πριν περάσει πάνω από την κορυφογραμμή.

Η δημιουργία βροχής δεν είναι απαραίτητη σε κάθε περίπτωση. Η άνοδος, η ψύξη και η μεταβολή της υγρασίας εξαρτώνται από τα χαρακτηριστικά της αέριας μάζας, το ύψος των βουνών και την ένταση του ανέμου.

Γιατί θερμαίνεται κατεβαίνοντας

Όταν ο αέρας περάσει την κορυφογραμμή και αρχίσει να κατεβαίνει προς την υπήνεμη πλευρά, συναντά μεγαλύτερη ατμοσφαιρική πίεση.

Η αέρια μάζα συμπιέζεται και θερμαίνεται. Παράλληλα, η σχετική υγρασία μειώνεται, με αποτέλεσμα ο άνεμος να φτάνει χαμηλότερα θερμότερος και ξηρότερος.

Η βρετανική μετεωρολογική υπηρεσία Met Office εξηγεί ότι το Foehn δεν οφείλεται σε έναν μόνο μηχανισμό.

Εκτός από την απώλεια υγρασίας στην προσήνεμη πλευρά, μπορούν να συμβάλουν η κάθοδος αέρα από μεγαλύτερο υψόμετρο, η κατακόρυφη ανάμειξη και η εντονότερη ηλιοφάνεια στην υπήνεμη πλευρά.

Γιατί επηρεάζεται κυρίως η νότια Κρήτη

Όταν πνέουν βόρειοι άνεμοι, οι βόρειες πλαγιές των κρητικών βουνών βρίσκονται συνήθως στην προσήνεμη πλευρά. Ο αέρας ανεβαίνει πάνω από τους ορεινούς όγκους και στη συνέχεια κατεβαίνει προς τις νότιες περιοχές.

Έτσι, παράκτιες ζώνες και κοιλάδες στη νότια Κρήτη μπορούν να καταγράψουν υψηλότερη θερμοκρασία και χαμηλότερη υγρασία από περιοχές που βρίσκονται βορειότερα.

Τα φαράγγια και τα ορεινά περάσματα μπορούν επίσης να διοχετεύσουν και να επιταχύνουν τον άνεμο, δημιουργώντας ισχυρές τοπικές ριπές.

Γι’ αυτό δύο περιοχές που απέχουν λίγα μόνο χιλιόμετρα μπορεί να παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές στη θερμοκρασία, στην υγρασία και στην ένταση του ανέμου.

Δεν συμβαίνει με κάθε βοριά

Η εμφάνιση του φαινομένου εξαρτάται από την ακριβή διεύθυνση και την ένταση του ανέμου, τη θερμοκρασία και την υγρασία της αέριας μάζας, το ύψος των βουνών και τη μορφολογία κάθε περιοχής.

Ένας ασθενής βοριάς ή ένας άνεμος που κινείται σχεδόν παράλληλα με μια οροσειρά δεν θα δημιουργήσει απαραίτητα τις ίδιες συνθήκες.

Σημαντικό ρόλο παίζει και το αν η αέρια μάζα μπορεί να περάσει πάνω από την κορυφογραμμή ή αν εμποδίζεται και αλλάζει κατεύθυνση.

Το φαινόμενο είναι, επομένως, τοπικό και μπορεί να επηρεάζει έντονα μία περιοχή, ενώ σε μια κοντινή το θερμόμετρο παραμένει χαμηλότερα.

Ζέστη, ξηρασία και αυξημένη επικινδυνότητα

Οι θερμοί καταβατικοί άνεμοι μπορούν να προκαλέσουν γρήγορη άνοδο της θερμοκρασίας και απότομη πτώση της σχετικής υγρασίας.

Όταν συνδυάζονται με μεγάλη ένταση, αυξάνουν την εξάτμιση και στεγνώνουν γρηγορότερα τη βλάστηση. Οι συνθήκες αυτές μπορούν να δυσκολέψουν τον έλεγχο μιας πυρκαγιάς και να ευνοήσουν την ταχύτερη εξάπλωσή της.

Παράλληλα, οι δυνατές ριπές μέσα από φαράγγια και περάσματα μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα στις μετακινήσεις και στις θαλάσσιες δραστηριότητες κοντά στις νότιες ακτές.

Ο άνεμος αλλάζει περνώντας πάνω από την Κρήτη

Ένας βόρειος άνεμος δεν μεταφέρει υποχρεωτικά ζέστη όταν φτάνει στο νησί. Τα χαρακτηριστικά του μεταβάλλονται καθώς ανεβαίνει και κατεβαίνει πάνω από τους μεγάλους ορεινούς όγκους.

Αυτό το ταξίδι είναι που εξηγεί γιατί ο βοριάς, αντί να δροσίσει ολόκληρη την Κρήτη, μπορεί να αφήσει τις νότιες πλαγιές και τις ακτές θερμότερες και ξηρότερες.

Το φαινόμενο δείχνει πόσο καθοριστικό ρόλο έχει το ανάγλυφο του νησιού στον καιρό του. Στην Κρήτη, ακόμη και η ίδια κατεύθυνση του ανέμου μπορεί να δημιουργήσει εντελώς διαφορετικές συνθήκες από τη μία πλευρά των βουνών στην άλλη.

#ΑΕΡΑΣ #ΚΡΗΤΗ

Προσθέστε το cretaone.gr ως προτιμώμενη πηγή στο Google