Η ανεξέλεγκτη αναπαραγωγή πίσω από την αύξηση των αδέσποτων ζώων

Η ρίζα ενός διαρκώς διογκούμενου προβλήματος

Σε πολλές πόλεις και κωμοπόλεις της χώρας, το φαινόμενο των αδέσποτων ζώων έχει γίνει σχεδόν μέρος του τοπίου.

Γάτες στις γειτονιές, σκύλοι που περιφέρονται αναζητώντας τροφή, ζώα τραυματισμένα ή άρρωστα χωρίς καμία φροντίδα.

Πίσω από αυτή την εικόνα όμως δεν βρίσκεται μόνο η εγκατάλειψη, αλλά και ένα βαθύτερο, συχνά υποτιμημένο πρόβλημα: η ανεξέλεγκτη αναπαραγωγή κατοικίδιων ζώων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Οι διακοπές ρεύματος σε περιοχές της Κρήτης σήμερα

Παρότι η συζήτηση για τα αδέσποτα συνήθως εστιάζει στην εγκατάλειψη, λιγότερη προσοχή δίνεται στο γεγονός ότι ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού τους ξεκινά από ζώα που δεν έχουν στειρωθεί.

Ιδιοκτήτες-κηδεμόνες που είτε από άγνοια είτε από προκατάληψη αποφεύγουν τη στείρωση, επιτρέπουν ουσιαστικά τη συνεχή αναπαραγωγή, η οποία καταλήγει σε γέννες που συχνά δεν μπορούν να απορροφηθούν από υπεύθυνες υιοθεσίες.

Το αποτέλεσμα είναι ένας κύκλος που αναπαράγει το πρόβλημα αντί να το περιορίζει.

Η στείρωση εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται από μερίδα της κοινωνίας ως μια «παρέμβαση που δεν είναι απαραίτητη» ή ακόμα και ως πράξη που έρχεται σε αντίθεση με τη φύση του ζώου.

Ωστόσο, η σύγχρονη κτηνιατρική κοινότητα είναι σαφής: πρόκειται για μια πράξη πρόληψης που όχι μόνο συμβάλλει στον έλεγχο του πληθυσμού, αλλά και βελτιώνει την υγεία των ζώων, μειώνοντας τον κίνδυνο σοβαρών ασθενειών.

Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο όταν η αναπαραγωγή γίνεται ανεξέλεγκτα από ιδιώτες που θεωρούν ότι «βρίσκουν σπίτια για τα κουτάβια ή τα γατάκια».

Στην πράξη, όμως, η αγορά και οι υιοθεσίες δεν μπορούν να απορροφήσουν τον αριθμό των ζώων που γεννιούνται κάθε χρόνο. Πολλά από αυτά καταλήγουν εγκαταλελειμμένα, ενώ άλλα ζουν σε συνθήκες κακής φροντίδας, χωρίς επαρκή τροφή, ιατρική παρακολούθηση ή κοινωνικοποίηση.

Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο ανθρωπιστικό ζήτημα, αλλά και ζήτημα δημόσιας υγείας και περιβαλλοντικής ισορροπίας. Οι ανεξέλεγκτοι πληθυσμοί ζώων αυξάνουν τον κίνδυνο ασθενειών, ατυχημάτων και συγκρούσεων με τον άνθρωπο, ενώ επιβαρύνουν και τις δημοτικές υπηρεσίες και τις φιλοζωικές οργανώσεις που συχνά λειτουργούν με περιορισμένους πόρους.

Η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να βασιστεί σε αποσπασματικές λύσεις. Απαιτείται μια συνολική αλλαγή νοοτροπίας.

Η στείρωση πρέπει να γίνει κανόνας και όχι εξαίρεση.

Αυτό σημαίνει συστηματική ενημέρωση των πολιτών, από κτηνιάτρους, δήμους και εκπαιδευτικά προγράμματα, ώστε να απομυθοποιηθούν οι φόβοι και οι παρανοήσεις γύρω από τη διαδικασία.

Παράλληλα, χρειάζεται ενίσχυση των προγραμμάτων δωρεάν ή χαμηλού κόστους στειρώσεων, ιδιαίτερα για ευπαθείς ομάδες και περιοχές με υψηλό αριθμό αδέσποτων.

Όπου τέτοια προγράμματα έχουν εφαρμοστεί συστηματικά, έχει παρατηρηθεί αισθητή μείωση των γεννήσεων και σταδιακή σταθεροποίηση του πληθυσμού των αδέσποτων.

Εξίσου σημαντική είναι η αυστηροποίηση της ευθύνης των ιδιοκτητών-κηδεμόνων. Η κατοχή κατοικιδίου δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια χαλαρή επιλογή χωρίς συνέπειες.

Η καταγραφή, η τοποθέτηση μικροτσίπ και ο έλεγχος της αναπαραγωγής πρέπει να εφαρμόζονται στην πράξη και όχι μόνο τυπικά. Η ύπαρξη πλαισίου χωρίς εφαρμογή αφήνει το πρόβλημα να διαιωνίζεται.

Η παιδεία παίζει καθοριστικό ρόλο. Η υπεύθυνη σχέση με τα ζώα δεν είναι έμφυτη. Καλλιεργείται. Από το σχολείο μέχρι τα ΜΜΕ, η φιλοζωική συνείδηση χρειάζεται σταθερή ενίσχυση, όχι μόνο ως ένδειξη ευαισθησίας, αλλά ως πρακτική αναγκαιότητα για μια πιο ισορροπημένη συμβίωση ανθρώπων και ζώων.

Η ουσιαστική αντιμετώπιση ξεκινά από την αναγνώριση της πραγματικής διάστασης του προβλήματος. Η ανεξέλεγκτη αναπαραγωγή κατοικίδιων δεν αποτελεί ένα απομακρυσμένο ή δευτερεύον ζήτημα, αλλά έναν από τους κύριους παράγοντες που ενισχύουν το φαινόμενο των αδέσποτων.

Όσο παραμένει στο περιθώριο του δημόσιου διαλόγου, θα εξακολουθεί να αναπαράγει τις ίδιες εικόνες εγκατάλειψης που συναντάμε καθημερινά στους δρόμους.

Η λύση δεν είναι ούτε άγνωστη ούτε ανέφικτη. Προϋποθέτει, όμως, συνέπεια στην εφαρμογή των μέτρων, συστηματική ενημέρωση των πολιτών και κυρίως μια βαθιά αλλαγή νοοτροπίας γύρω από την ευθύνη που συνεπάγεται η συμβίωση με ένα ζωάκι.