Κερδίζει έδαφος η προληπτική χρήση ασπιρίνης για κάποιες μορφές καρκίνου – Οι χώρες που έχουν αλλάξει τις οδηγίες προς ομάδες υψηλού κινδύνου

Η ασπιρίνη επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, καθώς όλο και πληθαίνουν, τα τελευταία χρόνια, οι ενδείξεις ότι μπορεί να μειώσει την πιθανότητα εμφάνισης ή εξέλιξης του καρκίνου του παχέος εντέρου. Ειδικά τον τελευταίο χρόνο, μια σειρά από μελέτες και κλινικές δοκιμές έχουν ενισχύσει σημαντικά αυτά τα στοιχεία, με αποτέλεσμα ήδη κάποιες χώρες να έχουν προσαρμόσει τις κατευθυντήριες οδηγίες τους και να προτείνουν την προληπτική χρήση ασπιρίνης σε ομάδες υψηλού κινδύνου, με την επίβλεψη του θεράποντος ιατρού.

Μία από τις μελέτες που έπαιξε ρόλο στη νέα θεώρηση για την ασπιρίνη, είχε στο επίκεντρο το σύνδρομο Lynch, γνωστό και ως κληρονομικός μη-πολυποδικός ορθοκολικός καρκίνος (HNPCC). Ο πρώτος συμμετέχων στη μελέτη ήταν ο Βρετανός Νικ Τζέιμς, ο οποίος έφερε μια μετάλλαξη που προκαλεί το σύνδρομο Lynch και αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου. Ο Βρετανός, σε ηλικία 40 ετών, άρχισε να ανησυχεί για την υγεία του, αφού η μητέρα του πέθανε από τον συγκεκριμένο τύπο καρκίνου και τόσο ο αδελφός του όσο και άλλα μέλη της οικογένειάς του, νόσησαν επίσης. Κάνοντας γενετικό έλεγχο, διαπίστωσε ότι και ο ίδιος έφερε την επικίνδυνη μετάλλαξη. Ο Νικ Τζέιμς, στο πλαίσιο της κλινικής μελέτης, ξεκίνησε να λαμβάνει καθημερινά ασπιρίνη. Δέκα χρόνια μετά, δεν έχει εμφανίσει καρκίνο.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η έρευνα του Τζον Μπερν, καθηγητή Κλινικής Γενετικής στο πανεπιστήμιο του Νιουκάστλ, για ασθενείς με σύνδρομο Lynch. Το 2020 δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας σημαντικής τυχαιοποιημένης μελέτης με 861 ασθενείς. Μετά από παρακολούθηση 10 ετών, διαπιστώθηκε ότι όσοι έπαιρναν καθημερινά 600 mg ασπιρίνης για τουλάχιστον δύο χρόνια, είχαν περίπου 50% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου.

Σε νεότερη μελέτη, τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ότι πολύ χαμηλότερες δόσεις (75–100 mg) είναι εξίσου αποτελεσματικές, στοιχείο σημαντικό με δεδομένο ότι η ασπιρίνη μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες, όπως δυσπεψία, έλκη στομάχου ή ακόμη και εγκεφαλική αιμορραγία. Με βάση αυτά τα ευρήματα, στο Ηνωμένο Βασίλειο οι οδηγίες πλέον συνιστούν στα άτομα με σύνδρομο Lynch, να ξεκινούν προληπτικά ασπιρίνη γύρω στην ηλικία των 20 ετών ή στα 35 έτη για ομάδες χαμηλότερου κινδύνου, ανάλογα με τη μετάλλαξη που φέρουν.

Τα αποτελέσματα αυτά έχουν ανοίξει τη συζήτηση, εάν η ασπιρίνη θα μπορούσε να έχει ευεργετική επίδραση και σε άλλες ομάδες ασθενών. Παραμένοντας στον καρκίνο του παχέος εντέρου, έρευνες δείχνουν ότι μπορεί να μειώνει τον κίνδυνο μετάστασης σε άτομα που έχουν ήδη διαγνωστεί και ιδιαίτερα σε όσους φέρουν συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις, οι οποίες εμφανίζονται περίπου στο 40% των ασθενών.

Σε μια τριετή μελέτη με σχεδόν 3.000 ασθενείς, όσοι λάμβαναν καθημερινά ασπιρίνη, είχαν λιγότερο από τον μισό κίνδυνο υποτροπής, σε σύγκριση με όσους λάμβαναν εικονικό φάρμακο. Επίσης, οι ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν σπάνιες.

Η μελέτη αυτή οδήγησε ήδη σε αλλαγές και στη Σουηδία. Από φέτος, συστήνεται σε ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου να ελέγχονται για συγκεκριμένες μεταλλάξεις και, αν τις έχουν, να λαμβάνουν χαμηλή δόση ασπιρίνης.

Ωστόσο, δεν είναι ακόμη σαφές, αν η ασπιρίνη προστατεύει και από άλλους τύπους καρκίνου. Αυτή τη στιγμή, βρίσκονται σε εξέλιξη μεγάλες μελέτες που εξετάζουν αυτό το ενδεχόμενο, σε ασθενείς με διάφορες μορφές καρκίνου (παχέος εντέρου, μαστού, γαστροοισοφαγικού, προστάτη). Το ερώτημα που παραμένει, επίσης, ανοιχτό είναι, ποιοι πρέπει να λαμβάνουν ασπιρίνη προληπτικά. Ορισμένοι ερευνητές θεωρούν ότι τα συνολικά οφέλη σε καρδιαγγειακά και τύπους καρκίνου, δικαιολογούν ευρύτερη χρήση του φαρμάκου. Ωστόσο, οι περισσότεροι ειδικοί τονίζουν ότι πρέπει να περιορίζεται σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών, καθώς μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες, ενώ δεν είναι αποτελεσματική για όλους.

(Με πληροφορίες από BBC)

#ΚΑΡΚΙΝΟΣ