Η Κρήτη αντιμέτωπη με την κλιματική μεταβλητότητα: Η ανάγκη για έγκαιρο σχεδιασμό και ορθολογική διαχείριση του νερού

Ο Νεκτάριος Κουργιαλάς μιλά στην εκπομπή «Rewind» του Cretaone 102,3 και τον Δημήτρη Κανάκη για το υδατικό στρες, τις διαρροές των δικτύων και την «φέρουσα ικανότητα» του νησιού

Η έντονη αστάθεια του καιρού και οι απότομες εναλλαγές μεταξύ ξηρασίας και ακραίων βροχοπτώσεων αποτελούν πλέον μια καθημερινή πραγματικότητα που χτυπά την πόρτα και της Κρήτης. Για το φλέγον ζήτημα της διαχείρισης των υδατικών πόρων και τις προκλήσεις που φέρνει το αποτύπωμα του ανθρώπινου παράγοντα, μίλησε ο Νεκτάριος Κουργιαλάς, Ερευνητής και Υπεύθυνος του Εργαστηρίου Υδατικών Πόρων – Αρδεύσεων του Ινστιτούτου Ελιάς, στην εκπομπή «Rewind» του Cretaone 102,3 και τον Δημήτρη Κανάκη.

Ο κ. Κουργιαλάς προχώρησε σε έναν πολύ σημαντικό επιστημονικό διαχωρισμό, ξεκαθαρίζοντας ότι αυτό που βιώνουμε άμεσα και προκαλεί έντονη αβεβαιότητα είναι η «κλιματική μεταβλητότητα», δηλαδή η αλλαγή του κλίματος από χρονιά σε χρονιά ή ακόμη και μέσα στο ίδιο έτος.

Ενώ η κλιματική αλλαγή αφορά μια μακροχρόνια τάση δεκαετιών, για την οποία πολλές φορές δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία σύγκρισης από το παρελθόν, η κλιματική μεταβλητότητα είναι εδώ, ορατή και μετρήσιμη.

Το φαινόμενο αυτό εκδηλώνεται με παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας και καύσωνα, οι οποίες διακόπτονται από έντονες βροχοπτώσεις σε μικρό χρονικό διάστημα, ικανές να προκαλέσουν μεγάλες πλημμύρες και απορροές. Αυτό το «σκαμπανέβασμα» των ακραίων φαινομένων δημιουργεί έντονο υδατικό στρες, οδηγώντας ακόμη και στην αποξήρανση ποταμίσιων συστημάτων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Μονοήμερες εκδρομές στην Κρήτη το καλοκαίρι: Πού να πας αυτό το Σαββατοκύριακο

Η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί, σύμφωνα με τον ερευνητή, άμεση μετάβαση στη φάση της προσαρμοστικότητας. Για να υπάρξει σωστός σχεδιασμός, το πρώτο βασικό βήμα είναι η ακριβής γνώση των διαθέσιμων ποσοτήτων νερού σε σχέση με την κατανάλωση. Παρά το γεγονός ότι η Κρήτη διαθέτει σημαντικούς υδατικούς πόρους, το πρόβλημα έγκειται στο ότι το νερό δεν βρίσκεται πάντα στον τόπο και τον χρόνο που παρουσιάζεται η ανάγκη. Οι έντονες χειμερινές βροχοπτώσεις συχνά δεν αποθηκεύονται σωστά λόγω έλλειψης κατάλληλων υποδομών, γεγονός που καθιστά αναγκαία την υλοποίηση στοχευμένων, μικρότερων έργων αποθήκευσης του βρόχινου νερού.

Παράλληλα, ο κ. Κουργιαλάς έθεσε ως ζήτημα μείζονος σημασίας τον περιορισμό των απωλειών νερού, καθώς τα δίκτυα ύδρευσης και άρδευσης σε πολλές περιοχές, ιδιαίτερα στην Ανατολική Κρήτη, παρουσιάζουν τεράστιες διαρροές. Η αποκατάσταση αυτών των δικτύων είναι κρίσιμη, ώστε να μην χάνεται άδικα ο πολύτιμος αυτός πόρος.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον ρόλο της γεωργίας, η οποία αποτελεί τον μεγαλύτερο καταναλωτή νερού, κάτι απολύτως λογικό καθώς πάνω της στηρίζεται η οικονομία και η διατροφική επάρκεια του τόπου. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικά περιθώρια οικονομίας μέσω της εφαρμογής της γεωργίας ακριβείας, της στοχευμένης άρδευσης στα κρίσιμα στάδια των καλλιεργειών και της συνεχούς ενημέρωσης των παραγωγών με τη χρήση νέων τεχνολογιών.

Αναλύοντας την επίδραση του ανθρώπινου παράγοντα, ο κ. Κουργιαλάς υπογράμμισε ότι συχνά αγνοείται η «φέρουσα ικανότητα» κάθε περιοχής, δηλαδή το πόσες ξενοδοχειακές μονάδες ή πόσες εκτάσεις καλλιεργειών μπορεί πραγματικά να αντέξει το τοπικό υδατικό ισοζύγιο. Όταν γίνονται υπερβάσεις χωρίς σχεδιασμό, το αποτέλεσμα είναι η εξάντληση των αποθεμάτων.

Κλείνοντας τη συζήτηση, ο ερευνητής τόνισε ότι η διαχείριση της κρίσης δεν πρέπει να γίνεται το καλοκαίρι, όταν το πρόβλημα έχει ήδη εμφανιστεί και «ζορίζει η κατάσταση», αλλά από τον χειμώνα, μέσω έγκαιρου σχεδιασμού και πρόνοιας.

Αν και φέτος η Κρήτη στάθηκε οριακά τυχερή λόγω των βροχοπτώσεων που παρατάθηκαν χρονικά, η ανάγκη για συνεργασία μεταξύ των φορέων και η ενεργός συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της υδατικής ασφάλειας του νησιού και την εξάλειψη του αισθήματος αβεβαιότητας.