Ιδιωτικό χρέος: Τα μέτρα που αλλάζουν τις ρυθμίσεις στις οφειλές και την προστασία στις καταθέσεις

Οι επτά νέες παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος προβλέπουν μειώσεις τόκων, ρυθμίσεις έως 420 δόσεις, αυξημένο ακατάσχετο, αποδέσμευση λογαριασμών και ενισχυμένη προστασία της κύριας κατοικίας για εκατομμύρια οφειλέτες

Με ένα νέο πακέτο επτά παρεμβάσεων για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ενεργοποιεί άμεσα τις διατάξεις του νόμου 5313/2026, οι οποίες ψηφίστηκαν πρόσφατα από τη Βουλή και αλλάζουν το πλαίσιο για εκατομμύρια οφειλέτες.

Οι νέες ρυθμίσεις αφορούν περισσότερα από 2 εκατομμύρια νοικοκυριά, ελεύθερους επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις, προβλέποντας σημαντικές ελαφρύνσεις, δυνατότητες αποπληρωμής έως και σε 420 δόσεις, περιορισμό των επιβαρύνσεων από τόκους, αλλά και νέα εργαλεία προστασίας της πρώτης κατοικίας και των τραπεζικών καταθέσεων. Παράλληλα, διευρύνεται η πρόσβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό και δημιουργούνται πρόσθετες δυνατότητες για την επανένταξη οφειλετών σε βιώσιμες ρυθμίσεις.

Οι επτά βασικές αλλαγές

1. Δραστική μείωση τόκων στις ρυθμίσεις του πρώην νόμου Κατσέλη

Με το άρθρο 126 αποσαφηνίζεται, με αναδρομική ισχύ, ότι στις δικαστικές ρυθμίσεις του ν. 3869/2010 ο τόκος υπολογίζεται αποκλειστικά επί της μηνιαίας δόσης που έχει ορίσει το δικαστήριο και όχι πάνω στο συνολικό ανεξόφλητο υπόλοιπο της οφειλής.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Συναγερμός στην Ιεράπετρα: Φωτιά δίπλα σε ξενοδοχείο και σπίτια! Δείτε βίντεο

Το αποτέλεσμα είναι θεαματική μείωση του κόστους εξυπηρέτησης των δανείων. Ενδεικτικά, για οφειλή ύψους 144.500 ευρώ με διάρκεια αποπληρωμής 25 ετών, οι συνολικοί τόκοι περιορίζονται από 74.852 ευρώ σε μόλις 430 ευρώ, ενώ η μηνιαία δόση μειώνεται από 731 ευρώ στα 483 ευρώ.

Παράλληλα, προβλέπεται ότι οι επιπλέον καταβολές τόκων που πραγματοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια θα συμψηφιστούν με μελλοντικές δόσεις, επιταχύνοντας την αποπληρωμή των δανείων για περισσότερους από 100.000 δανειολήπτες που βρίσκονται σήμερα σε ενεργές ρυθμίσεις.

2. Σταθεροποίηση επιτοκίων στις παλαιές ρυθμίσεις

Με το άρθρο 127 κατοχυρώνεται ότι η μηνιαία δόση που είχε διαμορφωθεί σε παλαιότερες διοικητικές ή εξωδικαστικές ρυθμίσεις, όπως εκείνες του ν. 4605/2019 και του πρώτου εξωδικαστικού μηχανισμού του ν. 4738/2020, θεωρείται οριστικά τοκοχρεολυτική.

Έτσι αποκλείεται οποιαδήποτε πρόσθετη επιβάρυνση ή μεταγενέστερος επανυπολογισμός της οφειλής. Η ρύθμιση εφαρμόζεται αναδρομικά από την 1η Απριλίου 2019 και αφορά περίπου 60.000 οφειλέτες με συνολικά χρέη που υπερβαίνουν τα 19 δισ. ευρώ, προσφέροντας μεγαλύτερη ασφάλεια και προβλεψιμότητα στις υποχρεώσεις τους.

3. Νέα έκτακτη ρύθμιση έως 72 δόσεων για οφειλές σε Δημόσιο και Ταμεία

Δημιουργούνται δύο νέες ηλεκτρονικές πλατφόρμες στην ΑΑΔΕ και στο ΚΕΑΟ/ΕΦΚΑ, οι οποίες θα λειτουργήσουν για χρονικό διάστημα έξι μηνών.

Στη ρύθμιση μπορούν να ενταχθούν περισσότεροι από ένα εκατομμύριο φορολογούμενοι με ληξιπρόθεσμες οφειλές άνω των 500 ευρώ που δημιουργήθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023, εφόσον αυτές δεν ήταν ήδη ενταγμένες σε άλλη ενεργή ρύθμιση στις 21 Απριλίου 2026.

Η νέα διαδικασία επιτρέπει εξόφληση σε έως 72 μηνιαίες δόσεις, δηλαδή τριπλάσιες σε σχέση με την πάγια ρύθμιση. Οι αιτήσεις μπορούν να υποβληθούν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ενώ προϋπόθεση αποτελεί η εξόφληση ή τακτοποίηση όλων των οφειλών που δημιουργήθηκαν από το 2024 και μετά.

4. Αυξάνεται σημαντικά το ακατάσχετο

Για πρώτη φορά έπειτα από περίπου δέκα χρόνια, αυξάνεται το ακατάσχετο όριο καταθέσεων για οφειλές προς το Δημόσιο από τα 1.250 ευρώ στα 1.600 ευρώ, ενισχύοντας το διαθέσιμο εισόδημα περίπου 1,7 εκατομμυρίων πολιτών.

Αντίστοιχες αυξήσεις προβλέπονται και για κατασχέσεις που σχετίζονται με ιδιωτικά χρέη και τραπεζικές απαιτήσεις, καθώς το ακατάσχετο στους ατομικούς λογαριασμούς διαμορφώνεται πλέον στα 1.600 ευρώ από 1.500 ευρώ, ενώ στους κοινούς λογαριασμούς ανεβαίνει στα 2.200 ευρώ από 2.000 ευρώ.

5. Ξεμπλοκάρουν οι τραπεζικοί λογαριασμοί

Θεσπίζεται μια νέα μόνιμη δυνατότητα, η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί μία μόνο φορά από κάθε οφειλέτη που έχει υποστεί κατάσχεση τραπεζικών λογαριασμών από τη φορολογική διοίκηση.

Εφόσον καταβληθεί εφάπαξ το 25% του συνολικού χρέους για το οποίο επιβλήθηκαν τα αναγκαστικά μέτρα είσπραξης, αίρονται πλήρως οι κατασχέσεις και αποδεσμεύονται οι λογαριασμοί, επιτρέποντας στον οφειλέτη να πραγματοποιεί ξανά κανονικά τις συναλλαγές του και να αποκαθιστά τη λειτουργία της οικονομικής του δραστηριότητας. Η ενεργοποίηση του μέτρου προγραμματίζεται μέσα στο καλοκαίρι.

6. Διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού

Το κατώτατο όριο οφειλής για ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό μειώνεται από τις 10.000 ευρώ στις 5.000 ευρώ, ανοίγοντας τον δρόμο σε χιλιάδες ακόμη μικροοφειλέτες που μέχρι σήμερα έμεναν εκτός της διαδικασίας.

Μέσω της πλατφόρμας παρέχεται δυνατότητα αποπληρωμής έως 240 δόσεων για οφειλές προς το Δημόσιο και έως 420 δόσεων για χρέη προς τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, με ελάχιστη μηνιαία δόση τα 50 ευρώ. Η νέα δυνατότητα αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή στα τέλη Ιουλίου, διευρύνοντας σημαντικά τον αριθμό των δυνητικών δικαιούχων.

7. Νέα προστασία της κύριας κατοικίας

Από τον Σεπτέμβριο ο εξωδικαστικός μηχανισμός αποκτά μια νέα λειτουργία που επιτρέπει την προστασία της κύριας κατοικίας.

Ο οφειλέτης θα έχει τη δυνατότητα να εξαιρεί το σπίτι όπου διαμένει από τη διαδικασία ρευστοποίησης και, εφόσον διαθέτει άλλη ακίνητη περιουσία, να προτείνει την εκποίηση διαφορετικού περιουσιακού στοιχείου, όπως ενός οικοπέδου ή άλλου ακινήτου. Με τον τρόπο αυτό θα μπορεί να εξασφαλίζει ευνοϊκότερη συνολική ρύθμιση, μεγαλύτερη διαγραφή μέρους των οφειλών και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις, ενισχύοντας τις πιθανότητες οριστικής διευθέτησης του χρέους του.

Σχολιάζοντας τις νέες παρεμβάσεις, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «Το ιδιωτικό χρέος είναι ίσως το πιο σύνθετο κοινωνικό αποτύπωμα της κρίσης. Μετριέται σε ανασφάλεια, σε καθυστερημένες αποφάσεις ζωής, σε ανθρώπους που νιώθουν ότι το παρελθόν εξακολουθεί να καθορίζει το μέλλον τους. Η δική μας δουλειά είναι να σπάσουμε αυτόν τον φαύλο κύκλο. Η πραγματική επιτυχία της οικονομικής πολιτικής μετριέται από τον αριθμό των πολιτών που αισθάνονται ότι ξαναπαίρνουν τον έλεγχο της ζωής τους.»