ΗΠΑ – Ιράν: Σήμερα οι κρίσιμες συνομιλίες στο Ομάν – Οι θέσεις των δύο πλευρών

Η πρώτη προσέγγιση Αμερικανών και Ιρανών μετά τις απειλές Τραμπ για στρατιωτικό χτύπημα κατά του Ιράν αναμένεται να γίνει σήμερα στις 08:00 Ώρα Ελλάδος στο Ομάν.

Επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας θα είναι ο υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί. Η πλευρά των Αμερικανών θα εκπροσωπηθεί από τον ειδικό απεσταλμένο του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ.

Με βάση τη σύνθεση είναι ξεκάθαρο ότι η Ουάσινγκτον δίνει βαρύτητα στη σημερινή συνάντηση αλλά οι Αμερικανοί έχουν αρκετά χαμηλά τον πήχη των προσδοκιών μετά και το διπλωματικό θρίλερ των προηγούμενων ημερών για το εάν τελικά θα πραγματοποιηθεί ή όχι η συνάντηση, σε ποια τοποθεσία και με ποια ατζέντα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Τα πιο γνωστά θαύματα του Αγίου Παϊσίου

Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά αρχικά οι Ιρανοί είχαν συμφωνήσει σε μία συνάντηση στην Κωνσταντινούπολη με την συμμετοχή και αντιπροσωπειών από αραβικά κράτη που λειτουργούν ως μεσολαβητές ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη.

Πληροφορίες στον διεθνή Τύπο ανέφεραν ότι ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν ήθελε την συμμετοχή των Αράβων διαμεσολαβητών προκειμένου η συνάντηση να μην εξελιχθεί σε ένα σκληρό μπρα-ντε-φερ μεταξύ Ντόναλντ Τραμπ και αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν μιλάει σε δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στην Άγκυρα, στις 3 Νοεμβρίου 2025.

Τελικά τα δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπο ανέφεραν ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν ήθελε η συνάντηση να γίνει στο Ομάν αποκλειστικά και μόνο με τους Αμερικανούς και μόνο για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Η αμερικανική πλευρά απείλησε να ακυρώσει τη συνάντηση και χρειάστηκε, σύμφωνα με την ιστοσελίδα Axios η παρέμβαση 9 αραβικών κρατών, προκειμένου η Ουάσινγκτον να δεχθεί τελικά το ραντεβού.

«Μας ζήτησαν να κάνουμε τη συνάντηση και να ακούσουμε τι έχουν να πουν οι Ιρανοί. Είπαμε στους Άραβες ότι θα πραγματοποιήσουμε τη συνάντηση αν επιμένουν. Αλλά είμαστε πολύ σκεπτικοί», είπε στην ιστοσελίδα Αμερικανός αξιωματούχος.

Δεύτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ είπε στο Axios ότι η κυβέρνηση Τραμπ συμφώνησε να πραγματοποιήσει τη συνάντηση «από σεβασμό» προς τους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή και «προκειμένου να συνεχίσει να ακολουθεί τη διπλωματική οδό».

Οι προϋποθέσεις των Αμερικανών

Οι ΗΠΑ έβαλαν στην ατζέντα κυρίως το πυραυλικό-βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν, την ιρανική χρηματοδότηση σε σιιτικές πολιτοφυλακές και οργανώσεις στη Μέση Ανατολή, όπως τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και τους αντάρτες Χούθι στην Υεμένη αλλά και τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την καταστολή των διαδηλώσεων στο Ιράν.

Φρουροί της Επανάστασης

Στην Τεχεράνη θεωρήθηκε ότι θα ήταν μεγάλη ήττα ακόμη και η αποδοχή να είναι στο τραπέζι των συνομιλιών το πυραυλικό πρόγραμμα, το οποίο εδώ και δεκαετίες χτίζουν οι μουλάδες του Ιράν και είναι το βασικό «χαρτί» για την άμυνα της χώρας και την διατήρηση τους στην εξουσία.

Στο θέμα, όμως, των σιιτικών οργανώσεων που στηρίζει η Τεχεράνη ίσως να υπάρχει περιθώριο διαπραγμάτευσης. «Αυτοί οι παράγοντες – η Χεζμπολάχ του Λιβάνου, οι Χούθι της Υεμένης, οι ιρακινές πολιτοφυλακές, η Χαμάς και η Ισλαμική Τζιχάντ της Παλαιστίνης – αποτελούν σημαντικά εργαλεία για το Ιράν προκειμένου να προβάλλει τη δύναμή του. Ωστόσο, σε αντίθεση με τους πυραύλους και το πυρηνικό πρόγραμμα, δεν αποτελούν ζητήματα υπαρξιακής σημασίας για τα οποία η Τεχεράνη δεν μπορεί να διαπραγματευτεί», ανέφερε ο συνεργάτης της «δεξαμενής σκέψης», Chatham House, Μπιλάλ Σαάμπ.

Και πρόσθεσε: «Εάν το Ιράν μπορεί να αποφύγει έναν πόλεμο με τις ΗΠΑ εγκαταλείποντας (ή προσποιούμενο ότι εγκαταλείπει) μερικούς ή όλους τους περιφερειακούς συμμάχους του, τότε ίσως το σκεφτεί. Επιπλέον, οι Ιρανοί γνωρίζουν ότι θα είναι εξαιρετικά δύσκολο για τις ΗΠΑ να παρακολουθούν συνεχώς και να επιβάλλουν την τήρηση μιας τέτοιας συμφωνίας. Η Τεχεράνη έχει μεγάλη εμπειρία στη διακίνηση όπλων και μετρητών προς τις περιφερειακές πολιτοφυλακές».

Νετανιάχου: «Δεν ξέρω τελικά τι θα αποφασίσει να κάνει ο Τραμπ»

Το Ισραήλ έχει διαμηνύσει ότι η νούμερο ένα απειλή μετά τον πόλεμο των 12 ημερών του περασμένου Ιουνίου είναι οι ιρανικοί πύραυλοι. Ωστόσο στο Τελ Αβίβ επικρατεί καχυποψία για το εάν οι Αμερικανοί θα δεχθούν τις υποχωρήσεις του Ιράν στο πυρηνικό πρόγραμμα και θα αφήσουν για έναν επόμενο γύρο το πυραυλικό πρόγραμμα.

Μάλιστα ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπέντζαμιν Νετανιάχου ρωτήθηκε χθες για ενδεχόμενο αμερικανικό στρατιωτικό χτύπημα στο Ιράν και φέρεται να είπε ότι «δεν ξέρω τελικά τι θα αποφασίσει να κάνει ο Τραμπ», σύμφωνα με το ισραηλινό δίκτυο Channel 12. Επιπλέον το δίκτυο σημείωσε ότι το θέμα του Ιράν δεν συζητήθηκε εκτενώς στη χθεσινή συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου ασφαλείας στην Ιερουσαλήμ, όπως ανέμεναν πολλοί.

Οι διαφορετικές διπλωματικές προσεγγίσεις

Για το Ιράν φαίνεται ότι η σημερινή συνάντηση θα είναι μία πρώτη αρχή προκειμένου να διαπιστώσει εάν η Ουάσινγκτον ενδιαφέρεται πραγματικά και ουσιαστικά για διαπραγματεύσεις. Για την ιρανική διπλωματία αυτού του είδους οι διαπραγματεύσεις τραβούν χρονικά επί μακρόν και αυτή θα είναι μόνο η αρχή.

Αντίθετα η αμερικανική διπλωματία κινείται με μεγαλύτερες ταχύτητες στην εποχή του προέδρου Τραμπ, ο οποίος θέλει μεγάλες συμφωνίες και άμεσα. Γι΄αυτό το ενδιαφέρον εστιάζεται στο εάν σήμερα οι δύο πλευρές θα καταφέρουν να βρουν έναν κοινό κώδικα επικοινωνίας.

Η ανησυχία στον Κόλπο

Ένα ενδεχόμενο στρατιωτικό χτύπημα των ΗΠΑ κατά του Ιράν έχει προκαλέσει τεράστια ανησυχία στις χώρες του Περσικού Κόλπου. Οι εκτιμήσεις είναι ότι αυτή τη φορά η Τεχεράνη δεν θα ερμηνεύσει ένα ενδεχόμενο στρατιωτικό χτύπημα ως προειδοποίηση των Αμερικανών αλλά ως υπαρξιακή απειλή εναντίον του καθεστώτος.

Αυτό σημαίνει ότι είναι πολύ πιθανόν τα ιρανικά αντίποινα να είναι πιο σφοδρά και χωρίς προειδοποίηση από τους Ιρανούς πριν γίνουν τα χτυπήματα προκειμένου να περιοριστούν οι απώλειες για Αμερικανούς και Ισραηλινούς.

Αρκετοί ηγέτες αραβικών κρατών φέρονται να εκτιμούν ότι αυτή θα είναι η αρχή ενός πολέμου που θα επεκταθεί στον Κόλπο με αβέβαιη ημερομηνία λήξης. Επιπλέον τα βασίλεια του Κόλπου ανησυχούν και για την αύξηση της επιρροής του Ισραήλ στην περιοχή.

Μετά την αποδυνάμωση του ιρανικού άξονα με τον πόλεμο κατά της Χεζμπολάχ και τον πόλεμο των 12 ημερών αλλά και την πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία, το οποίο στηριζόταν και από την Τεχεράνη, οι Ισραηλινοί έχουν αναδειχθεί σε μεγαλύτερο παίκτη στην περιοχή.

Αυτός είναι και ο λόγος που τα αραβικά κράτη και κυρίως η Σαουδική Αραβία, που στο παρελθόν ήταν ο υπ’ αριθμόν έναν εχθρός της Τεχεράνης, μεσολαβούν στον Λευκό Οίκο προκειμένου να πέσουν οι τόνοι.