ΗΠΑ και Ιράν σε κρίσιμη καμπή: Συμφωνία ή νέα χτυπήματα; Τα δύο σενάρια και το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων

Τι δήλωσε στο ραδιόφωνο του CRETAONE 102,3 o Διεθνολόγος Θεόδωρος Τσίκας

Στην έντονη διπλωματική κινητικότητα που βρίσκεται σε εξέλιξη μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αναφέρθηκε ο πολιτικός επιστήμονας και διεθνολόγος Θεόδωρος Τσίκας, μιλώντας στο ραδιόφωνο του CRETAONE 102,3, εκτιμώντας ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται σε μια κρίσιμη φάση διαπραγματεύσεων, χωρίς ωστόσο να έχει επιτευχθεί ακόμη οριστική συμφωνία.

Ο κ. Τσίκας, μιλώντας στην εκπομπή Newsroom και στον Γιάννη Ραψομανίκη, τόνισε αυτό που επιχειρείται να διαμορφωθεί δεν είναι μια πλήρης και τελική συμφωνία, αλλά ένα αρχικό «πλαίσιο κατανόησης» που θα περιγράφει τις βασικές αρχές μιας μελλοντικής διευθέτησης.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, στο πλαίσιο αυτό αναμένεται να περιλαμβάνονται προβλέψεις για το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ, τα οικονομικά ανταλλάγματα που θα λάβει η Τεχεράνη μέσω αποδέσμευσης παγωμένων κεφαλαίων, καθώς και οι βασικές κατευθύνσεις για τη διαχείριση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.

Ο κ. Τσίκας υπογράμμισε ότι το τελευταίο ζήτημα αποτελεί και το δυσκολότερο σημείο των συνομιλιών, καθώς, όπως σημείωσε, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν θα μπορούσε να αποδεχθεί μια συμφωνία χωρίς αναφορά στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Για τον λόγο αυτό, το υπό διαμόρφωση πλαίσιο αναμένεται να παραπέμπει σε νέο γύρο διαπραγματεύσεων διάρκειας τουλάχιστον δύο μηνών, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι πολύπλοκες τεχνικές πτυχές του θέματος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Νάσος Αθανασίου: «Πέθανε στην αγκαλιά μου, είχε έναν πολύ δύσκολο καρκίνο» αποκαλύπτει η σύζυγός του

Παρά τις δημόσιες δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ περί επικείμενης συμφωνίας, ο Θεόδωρος Τσίκας εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς το χρονοδιάγραμμα. Επισήμανε ότι η ιρανική πλευρά εξακολουθεί να δηλώνει πως δεν υπάρχει οριστική συμφωνία, γεγονός που, κατά την εκτίμησή του, δείχνει ότι οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται. Υπενθύμισε μάλιστα ότι ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα ανακοινώσει στο παρελθόν πως επίκειται συμφωνία με την Τεχεράνη, αναφορά που, όπως είπε, έχει καταγραφεί ακόμη και από αμερικανικά μέσα ενημέρωσης.

Το πυρηνικό πρόγραμμα στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων

Ο διεθνολόγος στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία του πυρηνικού ζητήματος, διευκρινίζοντας ότι δεν θα πρέπει να γίνεται λόγος για «πυρηνικό οπλοστάσιο» του Ιράν, καθώς η χώρα δεν διαθέτει σήμερα πυρηνικά όπλα, αλλά πυρηνικό πρόγραμμα το οποίο επισήμως αφορά την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας.

Ωστόσο, εξήγησε ότι η διεθνής ανησυχία προκύπτει από τα υψηλά επίπεδα εμπλουτισμού ουρανίου που έχει επιτύχει η Τεχεράνη. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, ο εμπλουτισμός φέρεται να έχει φτάσει περίπου στο 60%, ενώ η κατασκευή πυρηνικού όπλου απαιτεί επίπεδα κοντά στο 90%. Για τον λόγο αυτό, όπως υπογράμμισε, η διεθνής κοινότητα επιχειρεί εδώ και χρόνια να περιορίσει και να ελέγξει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Κατά τον κ. Τσίκα, δύο είναι τα βασικά ζητήματα που βρίσκονται σήμερα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Το πρώτο αφορά τη χρονική διάρκεια αναστολής του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν. Όπως ανέφερε, οι αμερικανικές προτάσεις έφτασαν ακόμη και τα είκοσι χρόνια, ενώ η ιρανική πλευρά συζητούσε μικρότερο διάστημα, με πιθανό συμβιβασμό να διαμορφώνεται περίπου στα δεκαπέντε χρόνια.

Το δεύτερο αφορά το ήδη υπάρχον απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, το οποίο εκτιμάται ότι ανέρχεται σε περίπου 450 κιλά. Σύμφωνα με τον ίδιο, εξετάζονται διάφορα σενάρια για τη διαχείρισή του, από τη μεταφορά μέρους ή του συνόλου του σε τρίτη χώρα έως την παραμονή του στο Ιράν υπό καθεστώς διεθνούς επιτήρησης και με διαδικασίες μείωσης του βαθμού εμπλουτισμού του. Σε μια τέτοια περίπτωση, σημαντικός θα ήταν ο ρόλος του Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας.

Οικονομικά ανταλλάγματα και κυρώσεις

Ένα ακόμη κρίσιμο κεφάλαιο των συνομιλιών αφορά τα οικονομικά οφέλη που αναμένει να αποκομίσει το Ιράν. Ο Θεόδωρος Τσίκας επισήμανε ότι η ιρανική οικονομία έχει μεγάλη ανάγκη από την αποδέσμευση κεφαλαίων που παραμένουν παγωμένα σε δυτικές αλλά και αραβικές τράπεζες του Περσικού Κόλπου.

Παράλληλα, η Τεχεράνη επιδιώκει την άρση οικονομικών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί τόσο σε πρόσωπα όσο και σε οργανισμούς της χώρας.

Όπως ανέφερε, στο συγκεκριμένο ζήτημα διεξάγεται ουσιαστικά ένα παζάρι μεταξύ των δύο πλευρών. Η ιρανική πλευρά επιθυμεί την άμεση αποδέσμευση των κεφαλαίων, ενώ οι ΗΠΑ προτείνουν μια σταδιακή διαδικασία, η οποία θα συνδέεται με την εφαρμογή συγκεκριμένων δεσμεύσεων από την Τεχεράνη.

Τα Στενά του Ορμούζ

Σημαντικό σημείο των συνομιλιών αποτελεί επίσης το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ. Ο κ. Τσίκας υπενθύμισε ότι πρόκειται για διεθνές θαλάσσιο πέρασμα κομβικής σημασίας για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα και το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Όπως τόνισε, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της θάλασσας, τα συγκεκριμένα στενά πρέπει να παραμένουν ανοιχτά και η ναυσιπλοΐα να διεξάγεται χωρίς περιορισμούς ή ελέγχους.

Σύμφωνα με τον κ. Τσίκα, οι διαπραγματεύσεις περιλαμβάνουν και αυτό το ζήτημα, καθώς αναζητείται ο τρόπος με τον οποίο θα αποκατασταθεί πλήρως η προηγούμενη κατάσταση.

Το ενδεχόμενο αποτυχίας των συνομιλιών

Αναφερόμενος στα πιθανά σενάρια σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών, ο διεθνολόγος εκτίμησε ότι ο χρόνος πιέζει ιδιαίτερα την αμερικανική πλευρά.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, ο Ντόναλντ Τραμπ δύσκολα θα επιθυμούσε να φτάσει στους εορτασμούς της 4ης Ιουλίου για τα 250 χρόνια της αμερικανικής ανεξαρτησίας με το ιρανικό ζήτημα ανοικτό και με ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις να παραμένουν αναπτυγμένες στην περιοχή.

Για τον λόγο αυτό δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο, εφόσον δεν υπάρξει συμφωνία που να μπορεί να παρουσιαστεί ως πολιτική επιτυχία, ο Αμερικανός πρόεδρος να διατάξει νέες στρατιωτικές επιθέσεις κατά ιρανικών εγκαταστάσεων και στη συνέχεια να ανακοινώσει ότι οι αμερικανικοί στόχοι έχουν σε μεγάλο βαθμό επιτευχθεί, προχωρώντας σε σταδιακή αποχώρηση δυνάμεων από την περιοχή.

Οι εσωτερικές πολιτικές πιέσεις στον Τραμπ

Ο κ. Τσίκας συνέδεσε άμεσα την εξέλιξη των συνομιλιών με την εσωτερική πολιτική κατάσταση στις ΗΠΑ. Όπως υποστήριξε, σημαντικό μέρος της διαχείρισης της κρίσης σχετίζεται με την ανάγκη του Ντόναλντ Τραμπ να παρουσιάσει ένα απτό αποτέλεσμα στο αμερικανικό κοινό. Επισήμανε ότι ο πρόεδρος δέχεται πιέσεις τόσο από τους Δημοκρατικούς όσο και από στελέχη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, ενώ παράλληλα οι αυξημένες τιμές της ενέργειας δημιουργούν πρόσθετο πολιτικό κόστος.

Ενόψει και των ενδιάμεσων εκλογών του φθινοπώρου για το Κογκρέσο, ο διεθνολόγος εκτίμησε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ισχυρό κίνητρο να κλείσει το συγκεκριμένο μέτωπο το συντομότερο δυνατό.

Καταλήγοντας, σημείωσε ότι η μεγάλη πρόκληση των διαπραγματεύσεων είναι να διαμορφωθεί μια συμφωνία που θα επιτρέπει και στις δύο πλευρές να παρουσιάσουν πολιτικά κέρδη χωρίς να εμφανίζονται ηττημένες. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, πρόκειται για μια «πολύ δύσκολη εξίσωση», η οποία καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις αμερικανικές και τις ιρανικές απαιτήσεις, αλλά και στις ευρύτερες γεωπολιτικές ισορροπίες της περιοχής.