Ιράν: Άφαντος ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ – Σκιές γύρω από την ηγεσία

Πληροφορίες ότι είναι ζωντανός, αλλά κρύβεται – Ερωτήματα για τη διακυβέρνηση και την ασφάλειά τουω

Στην πρώτη του ομιλία προς το ιρανικό έθνος στις 12 Μαρτίου, ο νέος ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ υποσχέθηκε να «εκδικηθεί το αίμα των μαρτύρων» και να διατηρήσει κλειστά τα Στενά του Ορμούζ. Το μήνυμα ωστόσο δεν μεταδόθηκε από τον ίδιο, αλλά διαβάστηκε στην κρατική τηλεόραση από γυναίκα παρουσιάστρια, ενισχύοντας τα ερωτήματα για την κατάστασή του.

Έκτοτε, η αβεβαιότητα γύρω από το πού βρίσκεται και ποια είναι η πραγματική κατάσταση της υγείας του έχει ενταθεί. Ο 56χρονος δεν έχει εμφανιστεί δημόσια, ενώ δεν έχουν δοθεί στη δημοσιότητα νέα βίντεο ή ηχογραφήσεις με τη φωνή του. Οι εικόνες που δημοσιεύονται συχνά εμφανίζουν σκηνοθετημένες ή ακόμη και τεχνητά δημιουργημένες σκηνές, γεγονός που ενισχύει τη φημολογία.

Εικόνες με τεχνητή νοημοσύνη και ερωτήματα για την αυθεντικότητα

Σύμφωνα με ανάλυση της Wall Street Journal και ειδικών στην οπτική προπαγάνδα του Ιράν, πολλές φωτογραφίες του νέου ανώτατου ηγέτη φαίνεται να έχουν δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί με τεχνητή νοημοσύνη.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Πένθος στην οικογένεια του ΠΑΣΟΚ – «Έφυγε» πρόωρα η αγαπητή Αριστέα Καζάκου

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και η φωτογραφία προφίλ στον νέο λογαριασμό του στο X, η οποία βασίζεται σε παλαιότερη φωτογραφία που τροποποιήθηκε μέσω εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης της Google.

Παράλληλα, σε ορισμένες ιρανικές πρεσβείες δεν έχουν ακόμη αναρτηθεί πορτρέτα του, παρότι οι εικόνες του ανώτατου ηγέτη συνήθως κοσμούν δημόσιους χώρους και κρατικά γραφεία.

Η ιρανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο Χαμενεΐ είναι ζωντανός και ασκεί κανονικά τα καθήκοντά του. Ωστόσο, στο εσωτερικό της χώρας εντείνονται τα ερωτήματα: είναι τραυματισμένος; Βρίσκεται σε κατάσταση που του επιτρέπει να κυβερνά; Και, ακόμα πιο απλά: ζει;

Ο τραυματισμός στην ισραηλινή επίθεση και οι απώλειες της οικογένειας

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ανέλαβε την ηγεσία μετά τον θάνατο του πατέρα του, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου έπειτα από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στο συγκρότημα κατοικιών του. Στην επίθεση έχασαν επίσης τη ζωή τους μέλη της οικογένειας, μεταξύ των οποίων η σύζυγός του, η αδελφή του και ο ανιψιός του.

Σύμφωνα με αξιωματούχους από το Ιράν, το Ισραήλ, τις ΗΠΑ και ευρωπαϊκές χώρες, ο ίδιος τραυματίστηκε κατά την επίθεση, ωστόσο παραμένει ασαφές πόσο σοβαρός είναι ο τραυματισμός.

Η διευθύντρια εθνικών πληροφοριών των ΗΠΑ Τούλσι Γκάμπαρντ δήλωσε ότι ο Χαμενεΐ έχει τραυματιστεί σοβαρά, γεγονός που, σύμφωνα με την ίδια, έχει προκαλέσει αναταραχή στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας.

Δύο Ιρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ιδιωτικά ότι ο ηγέτης έχει τραυματιστεί, αλλά διέψευσαν ότι έχει καταστεί ανίκανος να ασκήσει τα καθήκοντά του, υποστηρίζοντας ότι παραμένει σε κρυφή τοποθεσία για λόγους ασφαλείας.

Ο ρόλος των Φρουρών της Επανάστασης και η πραγματική ισορροπία εξουσίας

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η Jerusalem Post, εκτιμήσεις από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ δείχνουν ότι ο Χαμενεΐ είναι ζωντανός, ωστόσο δεν ασκεί πλήρη έλεγχο στον κρατικό μηχανισμό.

Δύο πηγές υποστηρίζουν ότι η ισορροπία ισχύος φαίνεται να ευνοεί το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), το οποίο ενδέχεται να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων.

«Το πιθανότερο σενάριο είναι ότι οι Φρουροί της Επανάστασης τον ελέγχουν και όχι το αντίθετο», δήλωσε πηγή με γνώση της κατάστασης.

Αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι ακόμη και αν συμμετέχει σε διαδικασίες λήψης αποφάσεων, η εξουσία του δεν φαίνεται να είναι συγκρίσιμη με το επίπεδο συγκεντρωτικής ισχύος που διέθετε ο πατέρας του.

Προσπάθεια επίδειξης σταθερότητας

Σε δήλωση που αποδόθηκε στον ίδιο με αφορμή το περσικό νέο έτος, Νοβρούζ, ο Χαμενεΐ υποστήριξε ότι η στρατηγική αποσταθεροποίησης του Ιράν δεν θα επιτύχει.

«Ο πόλεμος αυτός ξεκίνησε με την ψευδαίσθηση ότι αν εξοντώσουν την κεφαλή του συστήματος και ορισμένους στρατιωτικούς αξιωματούχους με επιρροή, θα δημιουργηθεί φόβος και απελπισία», ανέφερε το μήνυμα που μεταδόθηκε μέσω αφηγητή στην κρατική τηλεόραση. «Όμως ο λαός δημιούργησε μια μεγάλη γραμμή άμυνας σε όλη τη χώρα».

Παρά τα μηνύματα αυτά, η απουσία του από δημόσιες εμφανίσεις δεν έχει περιορίσει τη φημολογία για την υγεία του. Το Ισραήλ έχει θέσει τον Χαμενεΐ ψηλά στη λίστα πιθανών στόχων, ενώ υψηλόβαθμοι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν σκοτωθεί σε στοχευμένες επιθέσεις.

Ο επικεφαλής εθνικής ασφάλειας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, σκοτώθηκε σε ισραηλινό αεροπορικό πλήγμα λίγες ημέρες μετά τη συμμετοχή του σε δημόσια συγκέντρωση στην Τεχεράνη, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για την ασφάλεια της ηγεσίας.

Προπαγάνδα, συμβολισμοί και η εικόνα της συνέχειας

Η αποφυγή δημοσίων εμφανίσεων συνάδει με το χαμηλό προφίλ που διατηρούσε και πριν αναλάβει την ηγεσία. Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είχε δώσει μόλις μία συνέντευξη, το 2021, με στόχο να τιμήσει τον παππού του, ενώ ελάχιστο αρχειακό υλικό υπάρχει για τη δημόσια παρουσία του.

Σε μια προσπάθεια να τον παρουσιάσουν στο ευρύ κοινό, τα ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν πρόσφατα βίντεο χαμηλής ανάλυσης στο οποίο εμφανίζεται να διδάσκει θρησκευτικά.

Οι Ιρανοί γνώριζαν ελάχιστα για τον νέο ηγέτη πριν την ανάδειξή του, πέρα από το γεγονός ότι θεωρούνταν στενός συνεργάτης του πατέρα του και διαδραμάτιζε ρόλο στα παρασκήνια του ισχυρού γραφείου του ανώτατου ηγέτη.

Σύμφωνα με τον αναλυτή Χαμιντρέζα Αζίζι από το Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών και Ασφαλιστικών Υποθέσεων, η επιλογή του σηματοδοτεί συνέχεια του πολιτικού συστήματος. «Εκπροσωπεί την απόλυτη συνέχεια, όσο μυστηριώδης κι αν φαίνεται. Για τους υποστηρικτές του καθεστώτος αυτό αποτελεί θετικό στοιχείο, καθώς θεωρούν ότι η κληρονομιά του Αλί Χαμενεΐ συνεχίζεται», σημείωσε.

Την ίδια στιγμή, επικριτές του καθεστώτος σατιρίζουν την απουσία του από τη δημόσια ζωή. Βίντεο που δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη και δείχνει υποστηρικτές του καθεστώτος να επευφημούν ένα χάρτινο ομοίωμά του έγινε viral, ενώ κάποιοι τον αποκαλούν «ο αγιατολάχ από χαρτόνι».

Η κρατική προπαγάνδα επιχειρεί να καλύψει το κενό με αφίσες, διαφημιστικές πινακίδες και βιογραφικά βίντεο που υπογραμμίζουν τη συνέχεια μεταξύ πατέρα και γιου.

Σε πολλές εικόνες, ο Χαμενεΐ εμφανίζεται δίπλα στον πατέρα του και στον Ρουχολάχ Χομεϊνί, τον πρώτο ανώτατο ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Μια μεγάλη διαφημιστική πινακίδα στη βόρεια Τεχεράνη τον παρουσιάζει με θρησκευτική ενδυμασία μέσα σε χαρακώματα, να δείχνει πυραύλους που εκτοξεύονται, περιτριγυρισμένος από αξιωματικούς των Φρουρών της Επανάστασης. Η εικόνα επιχειρεί να τον συνδέσει συμβολικά με τον Ιμάμη Αλί, ιδιαίτερα σε σχέση με τη μάχη του Χάιμπαρ.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Πεντράμ Χοσρονετζάντ του Western Sydney University, τα οπτικά σύμβολα χρησιμοποιούνται για να ενισχύσουν το μήνυμα ότι ο νέος ηγέτης αποτελεί συνέχεια της επαναστατικής παράδοσης και διαθέτει θεϊκή νομιμοποίηση.

«Χρησιμοποιούν οπτικούς συμβολισμούς για να εκπαιδεύσουν την κοινωνία σε μια περίοδο αβεβαιότητας. Το μήνυμα είναι: αυτός είναι ο ηγέτης σας, ακόμη κι αν δεν τον έχετε δει», σημείωσε.

protothema.gr