Ιράν – Οι διορισμοί του Μοτζάμπα Χαμενεί: Ανασυγκρότηση της πολεμικής ηγεσίας και προετοιμασία για διαπραγματεύσεις

Το σημαντικότερο μήνυμα αυτών των διορισμών απευθύνεται στο εξωτερικό και ειδικότερα στην Ουάσιγκτον

Οι στρατιωτικοί και ασφαλείας διορισμοί που πραγματοποίησε ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, τόσο ως προς τη χρονική τους συγκυρία όσο και ως προς τη σύνθεσή τους, φέρουν σαφείς ενδείξεις για τη φύση της φάσης που η Τεχεράνη προετοιμάζεται να διαχειριστεί, είτε η πορεία της αντιπαράθεσης παραμείνει ανοικτή είτε μεταφερθεί σε σοβαρές διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η επιλογή έξι ανώτερων διοικητών για καίριες θέσεις στο Γενικό Επιτελείο, στους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και στην Μπασίτζ αντανακλά μια προσπάθεια ταχείας ανασυγκρότησης της αλυσίδας διοίκησης, αλλά και επαναπροσδιορισμού του κέντρου λήψης στρατιωτικών και ασφαλείας αποφάσεων στη σημερινή συγκυρία.

Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο αυτών των διορισμών είναι ότι επαναφέρουν στο προσκήνιο μια ομάδα προσώπων που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης και με τη σκληροπυρηνική σχολή ασφαλείας και στρατιωτικής σκέψης του Ιράν. Ο διορισμός του Αχμάντ Βαχιντί ως γενικού διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης, μαζί με τον Μοσταφά Ιζαντί ως αναπληρωτή του, δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από την ανάγκη του Ιράν να αναδιοργανώσει τον θεσμό που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του στρατιωτικού και ασφαλείας του συστήματος. Παράλληλα, σχετίζεται με τα διδάγματα του πρόσφατου πολέμου, ο οποίος ανέδειξε το μέγεθος των προβλημάτων που μπορεί να αντιμετωπίσει η ιρανική ηγεσία όταν τα κέντρα λήψης αποφάσεων δέχονται στοχευμένα πλήγματα.

Την ίδια στιγμή, ο διορισμός του Χοσεΐν Ταέμπ στην ηγεσία της Μπασίτζ προσθέτει μια εσωτερική διάσταση στη διαδικασία αναδιάρθρωσης, δεδομένου ότι η Μπασίτζ αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία διαχείρισης της εσωτερικής ασφάλειας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο: Έφυγε από τη ζωή ο λαϊκός τραγουδιστής Δημήτρης Ξανθάκης

Υπό αυτό το πρίσμα, οι διορισμοί μπορούν να ερμηνευθούν ως προσπάθεια του κ. Χαμενεΐ να εδραιώσει τον έλεγχό του πάνω στους θεσμούς που αποτελούν στην πράξη τη βάση ισχύος του ιρανικού καθεστώτος. Ο νέος ανώτατος ηγέτης, που ανέλαβε το αξίωμά του υπό εξαιρετικές συνθήκες και εν μέσω ανοιχτής σύγκρουσης, δεν μπορεί να αφήσει τις στρατιωτικές και τις υπηρεσίες ασφαλείας σε μεταβατική κατάσταση, ούτε να επιτρέψει την ύπαρξη πολλών κέντρων λήψης αποφάσεων στους Φρουρούς ή στο Γενικό Επιτελείο.

Γι’ αυτό και η ανακατανομή των κορυφαίων θέσεων σηματοδοτεί ότι η περίοδος μετάβασης της εξουσίας έχει ολοκληρωθεί και ότι η νέα ηγεσία περνά από τη φάση της εδραίωσης της νομιμοποίησής της στη δημιουργία ενός μηχανισμού διακυβέρνησης ικανού να διαχειριστεί είτε έναν μακροχρόνιο πόλεμο είτε μια δύσκολη πολιτική διευθέτηση.

Ωστόσο, το σημαντικότερο μήνυμα αυτών των διορισμών απευθύνεται στο εξωτερικό και ειδικότερα στην Ουάσιγκτον. Η επιλογή προσωπικοτήτων με ισχυρό στρατιωτικό και ασφαλείας υπόβαθρο αυτή τη χρονική στιγμή σημαίνει ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να προσέλθει σε οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις διαθέτοντας μια συνεκτική στρατιωτική ηγεσία, ικανή να απειλήσει με κλιμάκωση εάν οι πολιτικές επαφές αποτύχουν.

Σύμφωνα με τον ιρανικό υπολογισμό, οι διαπραγματεύσεις χωρίς προηγούμενη αποκατάσταση της αποτρεπτικής ισχύος ενδέχεται να μετατραπούν σε διαπραγματεύσεις υπό πίεση. Αντίθετα, οι διαπραγματεύσεις που υποστηρίζονται από την αναδιοργάνωση του στρατιωτικού μηχανισμού προσφέρουν στην ηγεσία μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών, ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση και αυξημένη ετοιμότητα για πόλεμο.

Αυτό καθιστά ιδιαίτερα σημαντική τη χρονική στιγμή των διορισμών, καθώς πραγματοποιούνται ενώ οι σχέσεις με την Ουάσιγκτον εξακολουθούν να καθορίζονται από ένα μείγμα στρατιωτικών και οικονομικών πιέσεων, διαπραγματεύσεων και ανταλλαγής μηνυμάτων. Παράλληλα, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ένα από τα σημαντικότερα χαρτιά ισχύος του Ιράν. Ως εκ τούτου, η αναδιοργάνωση της ηγεσίας των Φρουρών της Επανάστασης και ιδιαίτερα του ναυτικού τους σκέλους λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο κατά την οποία ο έλεγχος του θαλάσσιου χώρου και η δυνατότητα απειλής της ναυσιπλοΐας αποτελούν βασικό στοιχείο της διαπραγματευτικής εξίσωσης.

Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν επιδίωξε να απομακρύνει τους Φρουρούς της Επανάστασης από το κέντρο λήψης αποφάσεων. Αντιθέτως, η νέα σύνθεση επιβεβαιώνει τη συνέχιση του κυρίαρχου ρόλου τους στη διαμόρφωση της ιρανικής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας. Αυτό υποδηλώνει τη μορφή της σχέσης που επιδιώκει να οικοδομήσει ο νέος ηγέτης με τον θεσμό που διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση του καθεστώτος κατά τις προηγούμενες κρίσεις και ο οποίος διαθέτει εκτεταμένη επιρροή στην πολιτική, την οικονομία και την ασφάλεια.

Όσον αφορά το Ισραήλ, η ανασυγκρότηση της ιρανικής στρατιωτικής ηγεσίας σημαίνει ότι οι προσδοκίες για ένα παρατεταμένο κενό διοίκησης στους ιρανικούς στρατιωτικούς θεσμούς ενδέχεται να έχουν πλέον διαψευστεί. Η Τεχεράνη προσπαθεί να αποδείξει ότι τα πλήγματα που δέχθηκαν οι διοικητές της δεν οδήγησαν σε αποσύνθεση της ηγεσίας, αλλά την ώθησαν να αναδιοργανωθεί γρήγορα, αξιοποιώντας πρόσωπα με μακρά εμπειρία στους Φρουρούς της Επανάστασης και στους μηχανισμούς ασφαλείας.

Συνολικά, αυτό που επιχείρησε ο νέος Ιρανός ηγέτης μπορεί να συνοψιστεί ως μετάβαση από τη φάση της εδραίωσης της εξουσίας στη φάση της οικοδόμησης ενός «συστήματος διακυβέρνησης εν καιρώ πολέμου», έτοιμου τόσο για διαπραγματεύσεις όσο και για ένοπλη σύγκρουση.