Το νέο κληρονομικό δίκαιο αλλάζει διαθήκες, δικαιώματα συζύγων και συντρόφων, νόμιμη μοίρα και χρέη κληρονομιάς, φέρνοντας εκσυγχρονισμό σε ένα πλαίσιο που παρέμενε αμετάβλητο επί δεκαετίες

Σε τροχιά εφαρμογής μπαίνει το νέο κληρονομικό δίκαιο, το οποίο φέρνει σαρωτικές αλλαγές στις διαθήκες, τις κληρονομιές και τα δικαιώματα συζύγων και συντρόφων, αναμορφώνοντας ένα θεσμικό πλαίσιο που παρέμενε σχεδόν αμετάβλητο εδώ και δεκαετίες.

Η μεταρρύθμιση στοχεύει στον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών, στην καλύτερη προστασία της περιουσίας και στην προσαρμογή του δικαίου στις σύγχρονες κοινωνικές και οικογενειακές πραγματικότητες. Οι νέες ρυθμίσεις επηρεάζουν άμεσα όσους σχεδιάζουν να συντάξουν διαθήκη, να οργανώσουν τη διαχείριση της περιουσίας τους ή να διεκπεραιώσουν κληρονομικές υποθέσεις.

Το νέο πλαίσιο θα τεθεί σε ισχύ από τον Σεπτέμβριο του 2026 και αποτελεί την πρώτη μεγάλη παρέμβαση στο κληρονομικό δίκαιο έπειτα από περίπου 80 χρόνια.

Αλλαγές στις διαθήκες και τις διαδικασίες

Με τις νέες διατάξεις απλοποιείται η διαδικασία σύνταξης δημόσιας διαθήκης, ενώ η μυστική διαθήκη θα απαιτεί πλέον την παρουσία δύο μαρτύρων, ενισχύοντας τις δικλίδες ασφάλειας γύρω από τη διαδικασία.

Παράλληλα, θεσπίζεται ειδική διαδικασία για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου, προκειμένου να διασφαλίζεται η ισότιμη δυνατότητα διάθεσης της περιουσίας τους μέσω διαθήκης.

Οι ιδιόγραφες διαθήκες εξακολουθούν να ισχύουν, ωστόσο θα υπόκεινται σε αυστηρότερους ελέγχους γνησιότητας και εγκυρότητας. Επιπλέον, δικαίωμα σύνταξης διαθήκης αποκτούν πλέον και άτομα από την ηλικία των 16 ετών.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης απαγόρευση σύνταξης διαθηκών υπέρ προσωπικού νοσοκομείων, μονάδων φροντίδας ηλικιωμένων και ιδρυμάτων περίθαλψης όπου φιλοξενείται ή νοσηλεύεται ο διαθέτης, επιχειρώντας να αποτρέψει φαινόμενα εκμετάλλευσης ή καταχρηστικών πιέσεων.

Ενισχύονται τα δικαιώματα συζύγων και συντρόφων

Σημαντικές αλλαγές επέρχονται και στην εξ αδιαθέτου διαδοχή, δηλαδή στις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει διαθήκη.

Ο ή η σύζυγος αποκτά αυξημένο ποσοστό στην κληρονομιά όταν υπάρχει ένα παιδί, καθώς πλέον θα δικαιούται το 1/3 της περιουσίας. Σε περίπτωση ύπαρξης περισσότερων παιδιών, διατηρείται το ισχύον ποσοστό του 1/4.

Αν δεν υπάρχουν παιδιά, ο ή η σύζυγος θα κληρονομεί ολόκληρη την περιουσία πριν από γονείς και λοιπούς συγγενείς.

Το νέο δίκαιο εξισώνει ουσιαστικά τα σύμφωνα συμβίωσης με τον γάμο ως προς τα κληρονομικά δικαιώματα, ενώ για πρώτη φορά αναγνωρίζονται δικαιώματα κληρονομικής διαδοχής και σε σύντροφο χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης, υπό την προϋπόθεση ότι η σχέση διαρκεί τουλάχιστον τρία χρόνια.

Τι αλλάζει στη νόμιμη μοίρα και στα χρέη

Ανατροπές φέρνει το νέο πλαίσιο και στον τρόπο κατανομής της περιουσίας μεταξύ των κληρονόμων.

Οι κληρονόμοι δεν αποκτούν πλέον υποχρεωτικά συγκυριότητα σε ακίνητα ή άλλα περιουσιακά στοιχεία, καθώς θα μπορούν να ζητούν την αξία του μεριδίου τους σε χρήμα. Με τον τρόπο αυτό, η λεγόμενη «νόμιμη μοίρα» μετατρέπεται ουσιαστικά σε χρηματική αξίωση, διευκολύνοντας την εκκαθάριση των κληρονομιών και περιορίζοντας τις δικαστικές διαμάχες μεταξύ συγγενών.

Παράλληλα, προβλέπεται αυξημένη προστασία των κληρονόμων απέναντι σε υπέρογκα χρέη. Ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται πλέον με την προσωπική του περιουσία για τα χρέη της κληρονομιάς, εκτός εάν δηλώσει ρητά ότι επιθυμεί να διαχειρίζεται ελεύθερα την κληρονομική περιουσία.

Νέοι κανόνες για την εκκαθάριση κληρονομιάς

Αλλαγές προβλέπονται και στη διαδικασία εκκαθάρισης των κληρονομιών. Εκκαθαριστής θα ορίζεται πλέον δικηγόρος από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου, με στόχο να διασφαλίζονται μεγαλύτερη διαφάνεια, ταχύτητα και επαγγελματική διαχείριση.

Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει και άλλες επιμέρους τροποποιήσεις. Οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες παύουν να περιλαμβάνονται στις τάξεις κληρονομίας, ενώ επεκτείνεται η προστασία της οικογενειακής στέγης, ώστε σε περίπτωση θανάτου μισθωτή να καλύπτεται και ο σύντροφος που έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης.

#ΔΙΑΘΗΚΗ #ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ