«Κόκκινος συναγερμός» για τα αιωρούμενα σωματίδια στην Κρήτη: Από τα 200 μικρογραμμάρια… στα 17 μέσα σε λίγες ώρες

Σκόνη με… τοξικό φορτίο στην Κρήτη – Τι ανησυχεί τους επιστήμονες 

«Το χθεσινό αεράκι μας καθάρισε την ατμόσφαιρα», τόνισε η Μαρία Κανακίδου, Καθηγήτρια Υπολογιστικής Χημείας Περιβάλλοντος και Διευθύντρια του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικών Χημικών Διεργασιών του Τμήματος Χημείας του Πανεπιστημίου Κρήτης, μιλώντας στην εκπομπή «Live με την Αντιγόνη» στο Cretaone 102,3 και την δημοσιογράφο Αντιγόνη Ανδρεάκη, αναφερόμενη στο έντονο επεισόδιο αφρικανικής σκόνης που έπληξε χθες το νησί και έθεσε την Κρήτη σε κόκκινο συναγερμό.

Όπως εξήγησε, μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες οι συγκεντρώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων κατέγραψαν εντυπωσιακή πτώση: Χθες έφτασαν τα 200–204 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο, ενώ σήμερα κινούνται στα 17 μικρογραμμάρια, τιμή που θεωρείται πολύ καλή.

Τι είναι τα αιωρούμενα σωματίδια και γιατί μας αφορούν

Τα αιωρούμενα σωματίδια (PM) αποτελούν έναν από τους πιο επικίνδυνους ατμοσφαιρικούς ρύπους για την ανθρώπινη υγεία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Λατινοπούλου για τους γείτονές της που συνελήφθησαν: «Το έκανα για όσους υποφέρουν από κακούς γείτονες»

Σύμφωνα με την κ. Κανακίδου, επηρεάζουν περισσότερο την υγεία από το όζον, ιδιαίτερα άτομα με αναπνευστικά προβλήματα, άσθμα και καρδιοαναπνευστικές παθήσεις.

Από το 2022, οι μετρήσεις στην Κρήτη εστιάζουν κυρίως στα μεγαλύτερα αιωρούμενα σωματίδια, τα οποία σχετίζονται με επεισόδια ερημικής σκόνης και είναι πολλές φορές ορατά με γυμνό μάτι.

Πότε χτυπά «κόκκινο» – Τι προβλέπει η νομοθεσία

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχει ένα σαφές όριο για την μέση ημερήσια τιμή των αιωρούμενων σωματιδίων που δεν πρέπει να ξεπερνά τα 50 μικρογραμμάρια/m³ για περισσότερες από 35 ημέρες τον χρόνο.

Χθες, στο νησί οι μετρήσεις ξεπέρασαν κατά πολύ αυτό το όριο, με αποτέλεσμα η Περιφέρεια Κρήτης να εκδώσει ανακοίνωση κόκκινου συναγερμού, καλώντας τους πολίτες να λάβουν μέτρα προστασίας.

Μεταφερόμενη ρύπανση και όζον: Ένα διακρατικό πρόβλημα

Η κ. Κανακίδου υπογράμμισε ότι η ποιότητα του αέρα στην Κρήτη είναι γενικά πολύ καλή, ωστόσο το νησί δέχεται ρύπους από άλλες περιοχές, μέσω της ατμοσφαιρικής μεταφοράς.

Το όζον, που στην Κρήτη εμφανίζεται σε σχετικά υψηλά επίπεδα λόγω του καλού καιρού, αποτελεί δευτερογενή ρύπο και είναι εξαιρετικά δύσκολο να ελεγχθεί.

«Δεν εκπέμπεται απευθείας – παράγεται μέσω χημικών διεργασιών στην ατμόσφαιρα», εξήγησε, τονίζοντας πως απαιτούνται διακρατικές συμφωνίες για τον περιορισμό του.

 Άνεμοι, βροχές και κλιματική αλλαγή

Οι άνεμοι, όπως σημείωσε, λειτουργούν διπλά από τη μία καθαρίζουν την ατμόσφαιρα απομακρύνοντας τα σωματίδια, αλλά από την άλλη μπορούν και να μεταφέρουν ρύπους.

Παράλληλα, η μείωση των βροχοπτώσεων λόγω της κλιματικής αλλαγής έχει ως αποτέλεσμα να εμφανίζονται επεισόδια σκόνης ακόμα και τον χειμώνα, κάτι που παλαιότερα ήταν σπάνιο.

Τα κλιματικά μοντέλα δείχνουν ότι η Κρήτη βρίσκεται σε μια μεταβατική ζώνη: σε κάποιες περιοχές η σκόνη θα αυξηθεί, σε άλλες θα μειωθεί, όμως η ξηρασία ευνοεί την ανύψωση σκόνης στην ατμόσφαιρα.

Σκόνη με… τοξικό φορτίο

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η σκόνη μπορεί να περιέχει μέταλλα και, όταν αναμειγνύεται με ατμοσφαιρικούς ρύπους, αυτά μπορούν να μετατραπούν σε πιο τοξικές μορφές.

Επιπλέον, κατά τη διαδρομή της μέσα από διαφορετικές χώρες, η σκόνη μπορεί να μεταφέρει μικρόβια, υδρογονάνθρακες και άλλους ρύπους, γεγονός που αναδεικνύει τη διακρατική διάσταση του προβλήματος.

Τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες

Η κ. Μαρία Κανακίδου συνέστησε χρήση μάσκας κατά τις ημέρες έντονης σκόνης, ακόμα αποφυγή άσκησης σε εξωτερικούς χώρους και αποφυγή αερισμού των σπιτιών, ώστε να μη μπαίνει η σκόνη στο εσωτερικό.

Παράλληλα, οι πολίτες μπορούν να ενημερώνονται καθημερινά από την επίσημη πλατφόρμα airquality.crete.gov.gr, όπου δημοσιεύονται οι νομοθετημένες μετρήσεις της ΕΕ για την ποιότητα του αέρα στην Κρήτη και ιδιαίτερα πολίτες που αντιμετωπίζουν αναπνευστικά προβλήματα ή άσθμα λαμβάνοντας τα απαραίτητα μέτρα προστασίας.

Τα αιωρούμενα σωματίδια αποτελούν έναν αόρατο αλλά υπαρκτό κίνδυνο, που η κλιματική αλλαγή καθιστά ολοένα και πιο συχνό.

Η ανακοίνωση της Περιφέρειας Κρήτης

Οι Διευθύνσεις Δημόσιας Υγείας, Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού της Περιφέρειας Κρήτης ενημερώνουν τους πολίτες ότι, σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα προγνωστικά δεδομένα, αναμένεται σήμερα, Πέμπτη 29 Ιανουαρίου 2026 αύξηση συγκεντρώσεων αιωρούμενων σωματιδίων (ΑΣ10) σε όλη την Κρήτη.

Βάσει των προβλέψεων, οι συγκεντρώσεις ΑΣ10 ενδέχεται να παρουσιάσουν σημαντική αύξηση κατά τις μεσημβρινές ώρες, με πιθανότητα υπέρβασης των ημερήσιων ορίων, ιδίως στο Ηράκλειο (24hrs median <150μg/m3).

Η ανακοίνωση εκδόθηκε στο πλαίσιο της έγκαιρης ενημέρωσης και προστασίας της Δημόσιας Υγείας, καθώς το φαινόμενο είχε ήδη προβλεφθεί και αναφερθεί σε προηγούμενη ενημέρωση στις 23 Ιανουαρίου 2026.

Η ποιότητα του αέρα παρακολουθείται σε συνεχή βάση και οι πολίτες μπορούν να ενημερώνονται σε πραγματικό χρόνο μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας: https://airquality.crete.gov.gr, καθώς και μέσω της αντίστοιχης εφαρμογής για κινητές συσκευές.

Η Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας βρίσκεται σε διαρκή συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας και θα επανέλθει με νεότερη ενημέρωση εφόσον απαιτηθεί.

Συστάσεις Προστασίας του πληθυσμού

Για τον γενικό πληθυσμό:

Κάθε άτομο θα πρέπει να περιορίσει τη σωματική άσκηση ιδιαίτερα αν αισθάνεται

ενόχληση στα μάτια ή εμφανίζει βήχα, ρινική συμφόρηση ή ενόχληση στο λαιμό

Για ευπαθείς ομάδες πληθυσμού:

Άτομα με αναπνευστικό πρόβλημα

Καρδιοπαθείς

παιδιά καθώς και

τα άτομα άνω των 65 ετών

θα πρέπει να περιορίσουν τη σωματική άσκηση-δραστηριότητα και το χρόνο παραμονής τους σε εξωτερικούς χώρους.

Άτομα με άσθμα μπορεί να χρειαστούν πιο συχνά εισπνοές ανακουφιστικού φαρμάκου.