Κρίσιμη συνάντηση και αυτοψία από ιδιώτη μελετητή στο μέγαρο Κοθρή – «Μπερδεμένο κουβάρι» η αποκατάσταση του, αγωνία για την τύχη του διατηρητέου!

Αγκομαχώντας προχωρά  η δρομολόγηση του έργου αποκατάστασης ενώ εμπλοκή υπάρχει και με τις άμεσες παρεμβάσεις προστασίας 

Στην αυτοψία και στην κρίσιμη -ως προς τη λήψη αποφάσεων- συνάντηση εξειδικευμένου ιδιώτη μελετητή με τον δήμο Ηρακλείου, στρέφονται τα βλέμματα με φόντο το μέγαρο Κοθρή-Λιοπυράκη, το οποίο περιμένει καρτερικά εδώ και χρόνια να αποκατασταθεί και να αξιοποιηθεί ως δημοτική πινακοθήκη.

Όσο βεβαίως το ιστορικό αρχιτεκτόνημα του σπουδαίου αρχιτέκτονα Δημήτρη Κυριακού περιμένει καρτερικά, τα προβλήματα επιδεινώνονται, όπως άλλωστε αποδεικνύουν τα επαναλαμβανόμενα συμβάντα καταπτώσεων τμημάτων του διατηρητέου νεοκλασσικού στη συμβολή των οδών 25ης Αυγούστου και Επιμενίδου.

Τον περασμένο Μάιο είχε πάει «η ψυχή όλων στη κούλουρη». Λόγω του σεισμού που ταρακούνησε νωρίς το πρωί ολόκληρη την Κρήτη, έπεσαν κομμάτια από την πρόσοψη του ιστορικού Μεγάρου που δεσπόζει ακόμα, αν και έντονα «λαβωμένο» επί της οδού Πλάνης . Κι αν από τύχη, ένεκα φυσικά και της πολύ πρωινής ώρας, δεν σημειώθηκε κάποιος τραυματισμός ή ατύχημα, εντούτοις η εικόνα της μερικής κατάρρευσης στο εμβληματικό διατηρητέο , ήρθε να μας «πονέσει» όλους. Πριν από ενάμιση μήνα είχαμε και νέο περιστατικό καταπτώσεων τμημάτων του κτηρίου, κυρίως του γείσου, λόγω αυτή τη φορά των έντονων καιρικών φαινομένων. Είτε λόγω σεισμών, είτε λόγω κακοκαιρίας, το σπουδαίο Μέγαρο Κοθρή-Λιοπυράκη, στην «καρδιά» του Ηρακλείου, καταρρέει, χρόνο με τον χρόνο, μήνα με τον μήνα ολοένα και περισσότερο, αναζητώντας ακόμα «φως» για την πολυ-αναμενόμενη διάσωση και αξιοποίηση του.

Μέγαρο Κοθρή: Η παραχώρηση στον δήμο και το εγχείρημα αποκατάστασης που προχωρά «αγκομαχώντας»

Το 2017 παραχωρήθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού στον Δήμο Ηρακλείου για 30 χρόνια, χωρίς ανταλλάγματα το μέγαρο Κοθρή-Λιοπυράκη , με στόχο την μετατροπή του σε δημοτική πινακοθήκη και πολυχώρο πολιτισμού. Η λειτουργία της Δημοτικής Πινακοθήκης, όταν με το καλό αποκατασταθεί το Μέγαρο Κοθρή-Λιοπυράκη, σύμφωνα με τη σχετική απόφαση του Δήμου Ηρακλείου, θα περιλαμβάνει την αξιοποίηση και την έκθεση της συλλογής που διαθέτει ο Δήμος Ηρακλείου (πίνακες ζωγραφικής, γλυπτά, χαρακτικά, κ.ά.), η οποία αποτελείται από έργα αξιόλογων καλλιτεχνών, μεταξύ αυτών Θεοτοκόπουλου, Βασιλείου, Τσαρούχη, Μόραλη, Μ. Τζομπανάκη, Φασιανού, Φανουράκη κ.ά. Επιπλέον, θα περιλαμβάνει τη διοργάνωση περιοδικών θεματικών και ατομικών εκθέσεων, τη συντήρηση έργων τέχνης και τη λειτουργία πωλητηρίου και art-cafe, με αξιοποίηση της αυλής του κτηρίου.

Σήμερα, μια 9ετία μετά, και κατόπιν εμπλοκών, καθυστερήσεων και γραφειοκρατικών αγκυλώσεων, είμαστε πολύ μακριά ακόμα από τον τελικό στόχο της διάσωσης-επανάχρησης του σπουδαίου νεοκλασσικού, αφού βρισκόμαστε ακόμα στο πρώιμο στάδιο των μελετών, όπου έχουμε μάλιστα σημαντικές καθυστερήσεις.

Είναι ενδεικτικό πως αν και στην εκπνοή του του 2025 θα έπρεπε να είχαν ολοκληρωθεί και οι 3 μελέτες (προμελέτη, οριστική μελέτη, μελέτη εφαρμογής) δεν υπάρχει καν ολοκληρωμένη προμελέτη, για την οποία στον δήμο Ηρακλείου περιμένουν ακόμα την απάντηση του Υπουργείου Πολιτισμού. Αναγκαστικά το δημοτικό συμβούλιο έδωσε 12μηνη παράταση στη σύμβαση για την εκπόνηση των 3 αυτών σταδίων της μελέτης, επισφραγίζοντας και τυπικά μια νέα μεγάλη καθυστέρηση.

Την ίδια ώρα, σε «γόρδιο δεσμό» εξελίσσεται επί του παρόντος και το έτερο μέτωπο που αφορά σε άμεσες παρεμβάσεις επί του κτηρίου ώστε να ανοίξει η οδός Επιμενίδου η οποία παραμένει κλειστή εδώ και πολύ καιρό λόγω ακριβώς της επικινδυνότητας ετοιμορροπίας που παρουσιάζει το Μέγαρο Κοθρή-Λιοπυράκη!

Στο μέτωπο αυτό η αρχαιολογία με πρόσφατο έγγραφο της έχει βάλει δύσκολα στην πλευρά του δήμου Ηρακλείου, που αναζητά τον βέλτιστο τρόπο για να μπορέσει να ανταποκριθεί στα όσα απαιτητικά ζητά η αρχαιολογική υπηρεσία. Τα δεδομένα αυτή τη στιγμή μοιάζουν πολύπλοκα και δυσοίωνα για το διατηρητέο μνημείο επί της άλλοτε ξακουστής οδού Πλάνης και το ερώτημα βέβαια είναι πόσο μπορεί να περιμένει ακόμα, και πόσο μπορεί να αντέξει ακόμα το σπουδαίο νεοκλασσικό;

Δημήτρης Σπυριδάκης αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων Ηρακλείου

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Κρήτη: Η πραγματική «βόμβα» για το νησί δεν είναι ιρανικοί πύραυλοι, έρχεται από τη θάλασσα

Μέγαρο Κοθρή: Ο αντιδήμαρχος Δημήτρης Σπυριδάκης σκιαγραφεί τις καθυστερήσεις και το τι μέλει γενέσθαι

Για το που ακριβώς βρισκόμαστε και γιατί και υπάρχει εμπλοκή και στα  παράλληλα μέτωπα γύρω από το μέγαρο Κοθρή μίλησε στο cretaone.gr ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων Ηρακλείου Δημήτρης Σπυριδάκης, σκιαγραφώντας ένα «μπερδεμένο κουβάρι».

«Σε ότι αφορά το πιο άμεσο ζήτημα, των παρεμβάσεων προστασίας, πριν από λίγες ημέρες ήρθε στη Τεχνική Υπηρεσία σχετικό έγγραφο από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, την Εφορία Νεωτέρων Μνημείων με μια δέσμη παρεμβάσεων για το διατηρητέο κτίριο, προκειμένου να μπορέσει να ανοίξει και η κλειστή οδός Επιμενίδου.

Η αρχαιολογία έκανε τη δική της αυτοψία και μας έστειλε εγγράφως αυτά που ζητά σε επίπεδο παρεμβάσεων.  Το θέμα είναι ότι αυτά που μας ζητά δεν είναι τόσο εύκολα. Είναι απαιτητικά και σε χρόνο και σε χρήματα. Ενδεικτικά π.χ. αναφέρουμε, ότι αν και προχωρήσαμε στην αλλαγή της προστατευτικής περίφραξης, τοποθετώντας νέα με πιο πυκνή δομή και με μεγαλύτερη αντοχή και ικανότητα συγκράτησης, δεν επαρκεί αυτό για την αρχαιολογική υπηρεσία που ζητά άλλες παρεμβάσεις.

Πρέπει να δούμε πρακτικά πως μπορούν αυτά να υλοποιηθούν. Αύριο Δευτέρα, αργά το μεσημέρι εκτός απροόπτου πάντα,, θα έχουμε μια συνάντηση με αυτοψία βεβαίως από έναν εξειδικευμένο ιδιώτη μελετητή, ώστε να δούμε πως θα κινηθούμε και τι θα πράξουμε« ανέφερε ο κ. Σπυριδάκης.

Σε ότι αφορά στο άλλο μέτωπο, στο εγχείρημα δηλαδή αποκατάστασης και ανάδειξης του Μεγάρου Κοθρή με τη στέγαση δημοτικής πινακοθήκης, η προσπάθεια, όπως εξήγησε ο αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων Ηρακλείου,  αποδεικνύεται διαδικαστικά πολύπλοκη και εξαιρετικά χρονοβόρα.

«Σε ότι αφορά στην αποκατάσταση και ανάδειξη του Μεγάρου Κοθρή με τη στέγαση εκεί δημοτικής πινακοθήκης, τον Απρίλιο του 2024 υπογράφτηκε από τον δήμο Ηρακλείου η σύμβαση για την ανάθεση της μελέτης. Μιλάμε βέβαια για ένα «πακέτο» μελετών. Η «Μελέτη Αποκατάστασης – Επανάχρησης Μεγάρου Κοθρή», αφορά στην εκπόνηση των μελετών που απαιτούνται για την αποκατάσταση και επανάχρηση του μεγάρου Κοθρή ως Δημοτική Πινακοθήκη και αφορούν, την τοπογραφική αποτύπωση του ακινήτου, την πλήρη πρόταση λειτουργικής, αισθητικής και τεχνικής αναβάθμισης από αρχιτεκτονικής, στατικής σκοπιάς και βέλτιστης εφαρμογής Ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων στο κτήριο και στον περιβάλλοντα χώρο κ.α. Οι προς εκπόνηση μελέτης απλώνονται σε 3 στάδια:

–Προκαταρτική Μελέτη Σκοπιμότητας και Προμελέτη
-Οριστική Μελέτη
-Μελέτη Εφαρμογής.

Βάσει του αρχικού χρονοδιαγράμματος θα έπρεπε και τα αυτά στάδια να είχαν ολοκληρωθεί μέχρι τις 31/12/2025. Αυτή τη στιγμή όμως δεν έχουμε καν ολοκληρωμένο το α’ στάδιο, δηλαδή την προμελέτη. Για αυτό και τις προάλλες το δημοτικό συμβούλιο Ηρακλείου ενέκρινε τη χορήγηση παράτασης της προθεσμίας για άλλους 12 μήνες, μέχρι δηλαδή τις 31/12/2026» ανέφερε ο Δημήτρης Σπυριδάκης στο cretaone.gr και συνέχισε:

«Η χορήγηση της μεγάλης αυτής παράτασης ήταν αναγκαστική, όπως καταλαβαίνετε από τη στιγμή που δεν έχει ολοκληρωθεί καν ακόμα το α’ στάδιο, αυτό της προμελέτης. Εδώ θα πρέπει να εξηγήσουμε όμως τα εξής:

Ως δήμος Ηρακλείου είχαμε αποστείλει πριν από ένα περίπου χρόνο την προμελέτη στην Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων για να κάνει τις παρατηρήσεις της. Ο σχετικός φάκελος με τις παρατηρήσεις διαβιβάστηκε το καλοκαίρι, συγκεκριμένα τον Ιούνιο,  προς έγκριση στη Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεώτερων και Σύγχρονων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού. Μέχρι και τώρα, τη στιγμή αυτή που μιλάμε, δεν έχουμε λάβει απάντηση.

Άρα παραμένει σε εκκρεμότητα η προμελέτη. Θα ήθελα να τονίσω και το εξής. Προφανώς όλοι γνωρίζουμε ότι οι υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού κινούνται με πιο αργούς ρυθμούς. Στην προκειμένη περίπτωση όμως, του Μεγάρου Κοθρή, δεν ευθύνονται μονάχα οι συνήθεις αργοί ρυθμοί του Υπουργείου Πολιτισμού. Υπάρχει και μια σημαντική ιδιαιτερότητα. Το ζήτημα της στατικότητας του κτηρίου απλώνεται σε δυο κομμάτια ιδοκτησιακά και στο μέρος που αφορά το δημόσιο, δηλαδή στον δήμο Ηρακλείου με βάση την παραχώρηση που μας έχει γίνει αλλά και στο μέρος που αφορά σε ιδιώτη. Υπάρχει δηλαδή η ιδιαιτερότητα της συνιδιοκτησίας που καθιστά πολύπλοκη εξίσωση το ζήτημα του στατικού φορέα. Σε κάθε περίπτωση αυτή τη στιγμή αναμένουμε αναγκαστικά την απάντηση του Υπουργείου Πολιτισμού κεντρικά, για να προχωρήσει η προμελέτη και να «ξεκλειδώσει» και τα 2 επόμενα στάδια της μελέτης, την οριστική μελέτη και την μελέτη εφαρμογής. Για να είμαστε ρεαλιστές, δεν έχουμε απάντηση επί του παρόντος σε τι ακριβώς χρόνους θα γίνει αυτό».

Το ιστορικό αλλά δυστυχώς ετοιμόρροπο Μέγαρο Κοθρή-Λιοπυράκη

Το Μέγαρο Κοθρή-Λιοπυράκη χρονολογείται από το 1915 και έχει παραχωρηθεί από το 2017, δωρεάν για 30 χρόνια, στον Δήμο Ηρακλείου.

Σύμφωνα με στοιχεία της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου Ηρακλείου, το Μέγαρο Λιοπυράκη αποτελεί αναμφισβήτητα το κορυφαίο δείγμα κτίσματος του αρχιτεκτονικού ρεύματος του εκλεκτικισμού, με πλήθος στοιχείων του ρομαντικού νεοκλασικισμού στο Ηράκλειο. Το κτήριο χρονολογείται στα τέλη της πρώτης δεκαετίας του 20ού αι. και φέρει τη σφραγίδα του αρχιτέκτονα Δημήτρη Κυριακού. Πρόκειται για ένα από τα πιο μεγαλοπρεπή μέγαρα που κατασκευάστηκαν την εποχή εκείνη, στον σημαντικότερο οδικό άξονα της πόλης, τη λεωφόρο Μαρτύρων 25ης Αυγούστου, η οποία συνέδεε το λιμάνι με το κέντρο της πόλης.

Η κατασκευή των μεγάρων αυτών, τα οποία συνέθεσαν ένα γοητευτικό αρχιτεκτονικό σύνολο, προσέδωσε στον δρόμο μια νέα, ευρωπαϊκής υφής μορφή, διαμορφώνοντας την πρώτη εικόνα για όποιον έφτανε στην πόλη. Τα εν σειρά κατασκευασμένα μέγαρα έγιναν η αιτία να ονομαστεί σκωπτικά η ενετική Ruga Maistra, που ήταν γνωστή κατά την τουρκοκρατία με την ονομασία Βεζίρ Τσαρσί, “Λεωφόρος της Απάτης” ή της “Πλάνης”, επειδή έδινε εσφαλμένη εντύπωση στον επισκέπτη για τη μορφή της πόλης πίσω από αυτή.

Το μέγαρο είναι γωνιακό, σχήματος Γ, τριώροφο με ενδιάμεσα τρία διώροφα τμήματα. Τα τριώροφα τμήματα καλύπτονται με ξύλινη κεραμοσκεπή στέγη, ενώ τα διώροφα με δώμα.

Στη γωνία του κτίσματος δεσπόζει ευρεία απότμηση μορφολογημένη με ιδιαίτερη προσοχή. Το οικοδόμημα χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα σημαντικές αρχιτεκτονικές λύσεις. Η κυρίαρχη ρυθμολογική διακόσμηση αναπτύσσεται στον πρώτο όροφο, ενώ το ισόγειο αποκτά τη στιβαρότητα βάσης-βάθρου. Ο δεύτερος όροφος διαμορφώνεται ως “αττικόν”, έχει δηλαδή μειωμένο ύψος και απλούστερα μορφολογικά στοιχεία από τον πρώτο όροφο, όπου αναπτύσσεται η ζώνη του ρυθμού. Διακόπτεται σε τρία σημεία, όπου εκεί παρεμβάλλονται τα δώματα.

Η τοποθέτηση των ανοιγμάτων και των εξωστών, στις δύο κύριες όψεις καθώς και στη γωνιακή απότμηση του οικοδομήματος, σχεδιάστηκε με τη χρήση αυστηρών αξόνων συμμετρίας. Η ρυθμική επανάληψη αρχιτεκτονικών και μορφολογικών στοιχείων δημιουργεί ένα αισθητικά εξαιρετικό αποτέλεσμα.

Το κτήριο Κοθρή έχει χρησιμοποιηθεί ως κατοικία, μαθητική εστία και γραφεία της 1ης Εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων (μέχρι το 1996). Η απομάκρυνση της Εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων μετά από σεισμό σηματοδότησε και την εγκατάλειψη χρήσης των ορόφων της βόρειας πτέρυγας του μεγάρου, χωρίς να χρησιμοποιηθεί ξανά.