Κρίστα Πάικ: Τι μπορεί να γίνει μετά την αποτυχημένη εκτέλεση – Τα νομικά διλήμματα

Θεαματική η βελτίωση της υγείας της μετά τις θανατηφόρες ενέσεις

Στις 30 Σεπτεμβρίου, η Κρίστα Πάικ οδηγήθηκε στον θάλαμο εκτελέσεων του Τενεσί για να της χορηγηθεί η θανατηφόρα ένεση. Δέχθηκε δύο δόσεις πεντοβαρβιτάλης, αλλά επέζησε. Μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο σε κρίσιμη κατάσταση, με σοβαρά τραύματα στα χέρια και αβέβαιη πρόγνωση.

Οκτώ ημέρες αργότερα, η 50χρονη θανατοποινίτισσα μπορεί πλέον να περπατά με βοήθεια, να τρώει και να επικοινωνεί. Η βελτίωση της κατάστασής της είναι τόσο μεγάλη, ώστε οι δικηγόροι της μιλούν για μια «αξιοσημείωτη» ανάρρωση.

Ομως η επιβίωσή της, έπειτα από μια διαδικασία που είχε σχεδιαστεί για να της αφαιρέσει τη ζωή, έχει φέρει το δικαστικό σύστημα του Τενεσί αντιμέτωπο με ένα πρωτοφανές ερώτημα: Μπορεί η πολιτεία να επιχειρήσει να εκτελέσει ξανά την ίδια γυναίκα; Και εάν ναι, με ποιον τρόπο;

Το BBC εξετάζει τα πιθανά νομικά σενάρια για μια υπόθεση που δεν έχει προηγούμενο στη σύγχρονη ιστορία των εκτελέσεων με θανατηφόρα ένεση στις ΗΠΑ.

Η απροσδόκητη ανάρρωση μετά την αποτυχημένη εκτέλεση

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Αλλάζει το σκηνικό του καιρού – Δείτε πού θα βρέξει σήμερα Παρασκευή 9 Οκτωβρίου

Την Πέμπτη (08/10), οι δικηγόροι της Κρίστα Πάικ ανακοίνωσαν ότι η εντολέας τους παρουσιάζει θεαματική βελτίωση, παρά τη σοβαρότητα των τραυματισμών της. Σύμφωνα με τη νομική της ομάδα, η 50χρονη έχει ανακτήσει μέρος της κινητικότητας των χεριών της, τα οποία είχαν υποστεί σοβαρές βλάβες κατά την απόπειρα εκτέλεσης. Μπορεί επίσης να περπατά με υποστήριξη και έχει αρχίσει να τρώει. Οι θεράποντες γιατροί εμφανίζονται αισιόδοξοι για τη σωματική της αποκατάσταση, χωρίς ωστόσο να έχει αποσαφηνιστεί η πλήρης έκταση των συνεπειών που μπορεί να έχει υποστεί.

Οι δικηγόροι της επισημαίνουν ότι η σωματική βελτίωση δεν σημαίνει πως έχει ξεπεράσει όσα συνέβησαν στον θάλαμο εκτελέσεων. «Η Κρίστα αντιμετωπίζει το βαθύ ψυχολογικό τραύμα της επιβίωσης από μια αποτυχημένη εκτέλεση, συμπεριλαμβανομένου του τρόμου, του πόνου και της αβεβαιότητας που βίωσε πιστεύοντας ότι επρόκειτο να πεθάνει», αναφέρουν.

Οπως εξηγούν, η ίδια εξακολουθεί να προσπαθεί να επεξεργαστεί όσα συνέβησαν, ενώ παραμένει άγνωστο πόσο χρόνο θα χρειαστεί για να αναρρώσει ψυχολογικά. Η νομική της ομάδα προσθέτει ότι, ακόμη και σε αυτή την κατάσταση, η Πάικ συνεχίζει να εκφράζει την ανησυχία της για άλλους ανθρώπους, ιδιαίτερα για την οικογένεια της Κολίν Σλέμερ, της νεαρής γυναίκας για τη δολοφονία της οποίας καταδικάστηκε.

Το έγκλημα του 1995

Η Κρίστα Πάικ βρίσκεται στην πτέρυγα των θανατοποινιτών εδώ και 30 χρόνια. Ηταν μόλις 18 ετών όταν, το 1995, μαζί με τον τότε 17χρονο σύντροφό της, Ταντάριλ Σιπ, ξυλοκόπησαν, βασάνισαν και δολοφόνησαν τη 19χρονη Κολίν Σλέμερ. Οι τρεις νέοι είχαν γνωριστεί σε πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης για άτομα από οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα.

Η Πάικ καταδικάστηκε σε θάνατο, ενώ ο Σιπ απέφυγε την ίδια ποινή επειδή ήταν ανήλικος όταν διαπράχθηκε το έγκλημα. Παραμένει στη φυλακή.

Η μητέρα της Σλέμερ, η οποία είχε ταχθεί υπέρ της εκτέλεσης της Πάικ, χαρακτήρισε την αποτυχημένη διαδικασία «χάος».

Μπορούν να της χορηγήσουν ξανά θανατηφόρα ένεση;

Σύμφωνα με το BBC, η πιθανότητα μιας νέας εκτέλεσης με θανατηφόρα ένεση δεν έχει αποκλειστεί. Ωστόσο, θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές νομικές προσφυγές. Ο δικηγόρος υπεράσπισης Στίβεν Ρος Τζόνσον, που δραστηριοποιείται στο Τενεσί, εξηγεί ότι η πολιτεία θα αντιμετώπιζε ιδιαίτερα σημαντικά νομικά εμπόδια εάν επέλεγε να επαναλάβει την ίδια διαδικασία.

Το Σύνταγμα των ΗΠΑ απαγορεύει τις σκληρές και ασυνήθιστες ποινές, και οι συνήγοροι της Πάικ θα μπορούσαν να επικαλεστούν τη συγκεκριμένη προστασία για να προσβάλουν τη νομιμότητα μιας δεύτερης απόπειρας. Μάλιστα, η αποτυχημένη εκτέλεση της Πάικ δεν ήταν η πρώτη στο Τενεσί φέτος.

Τον Μάιο, οι Αρχές είχαν αποτύχει να εκτελέσουν τον Τόνι Καράδερς, επειδή δεν μπορούσαν να εντοπίσουν κατάλληλη φλέβα για τη χορήγηση της θανατηφόρας ουσίας. Η εκτέλεσή του αναβλήθηκε για έναν χρόνο. Κατά τον Τζόνσον, αυτά τα δύο περιστατικά θα μπορούσαν να αποτελέσουν βάση για μια ευρύτερη αμφισβήτηση της συνταγματικότητας του πρωτοκόλλου εκτελέσεων με θανατηφόρα ένεση που εφαρμόζει η πολιτεία.

Υπάρχει, όμως, και ένα επιπλέον στοιχείο που αφορά αποκλειστικά την Πάικ. Οι δικηγόροι της είχαν προειδοποιήσει πριν από την εκτέλεση ότι αντιμετωπίζει θρομβοκυττάρωση, μια αιματολογική διαταραχή που σχετίζεται με τα αιμοπετάλια, και ότι οι μικρές φλέβες της θα δυσκόλευαν τη διαδικασία. Η προϋπάρχουσα κατάσταση της υγείας της, σε συνδυασμό με όσα συνέβησαν στις 30 Σεπτεμβρίου, θα μπορούσε να στηρίξει το επιχείρημα ότι η συγκεκριμένη μέθοδος εκτέλεσης είναι αντισυνταγματική όταν εφαρμόζεται στην περίπτωσή της.

Η ηλεκτρική καρέκλα και η πρόταση για επιστροφή στον απαγχονισμό

Μια άλλη δυνατότητα που εξετάζει το BBC είναι η εκτέλεση της Κρίστα Πάικ με διαφορετική μέθοδο. Ηδη, πολιτικά πρόσωπα στο Τενεσί έχουν ζητήσει να προχωρήσει η εκτέλεσή της με άλλα μέσα. Η Ρεπουμπλικανή γερουσιαστής Μάρσα Μπλάκμπερν, υποψήφια για τη θέση του κυβερνήτη στις εκλογές του Νοεμβρίου, ζήτησε την επιστροφή της ηλεκτρικής καρέκλας. Ο βουλευτής Τιμ Μπέρτσετ ανακοίνωσε μέσω των κοινωνικών δικτύων ότι έχει ήδη καταθέσει νομοσχέδιο για την επαναφορά του απαγχονισμού.

Ωστόσο, η αλλαγή της μεθόδου εκτέλεσης δεν είναι απλή υπόθεση. Ο καθηγητής Νομικής του Πανεπιστημίου Βάντερμπιλτ, Κρις Σλόμπογκιν, εξηγεί ότι, επειδή το έγκλημα της Πάικ διαπράχθηκε το 1995, πριν από την αλλαγή της σχετικής νομοθεσίας, θα μπορούσε να εφαρμοστεί στην περίπτωσή της η ηλεκτρική καρέκλα.

Υπάρχει όμως μια κρίσιμη προϋπόθεση: η ίδια θα έπρεπε να παραιτηθεί εγγράφως από το δικαίωμά της στην εκτέλεση με θανατηφόρα ένεση. Με άλλα λόγια, σύμφωνα με τον καθηγητή, η επιλογή της ηλεκτρικής καρέκλας θα έπρεπε να γίνει από την ίδια. Ο Τζόνσον επισημαίνει επιπλέον ότι η αλλαγή της μεθόδου ενδέχεται να απαιτούσε πρόσθετες νομικές διαδικασίες, ακόμη και εγκρίσεις από το γραφείο του κυβερνήτη ή το πολιτειακό νομοθετικό σώμα.

Το ενδεχόμενο εγκεφαλικής βλάβης μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα

Η άγνωστη ακόμη έκταση των ιατρικών συνεπειών της αποτυχημένης εκτέλεσης δημιουργεί ένα επιπλέον νομικό ζήτημα. Σύμφωνα με τον Σλόμπογκιν, υπάρχει το ενδεχόμενο η κατάσταση της υγείας της Πάικ να αποτελέσει εμπόδιο σε οποιαδήποτε νέα απόπειρα εκτέλεσης, ανεξάρτητα από τη μέθοδο που θα επιλεγεί.

Στο αμερικανικό δίκαιο θεωρείται αντισυνταγματική η εκτέλεση ανθρώπου που δεν διαθέτει την αναγκαία νοητική ικανότητα να κατανοήσει γιατί πρόκειται να εκτελεστεί. Η συγκεκριμένη προστασία έχει εφαρμοστεί ιστορικά σε κρατουμένους που έπασχαν από άνοια ή ψύχωση.

Στην περίπτωση της Πάικ, ορισμένοι ειδικοί εκτιμούν ότι υπάρχει πιθανότητα εγκεφαλικής βλάβης μετά τη χορήγηση των δύο δόσεων πεντοβαρβιτάλης. Προς το παρόν, ωστόσο, η ακριβής νευρολογική και ψυχολογική της κατάσταση δεν είναι γνωστή.

Τα προηγούμενα στις ΗΠΑ: Από το άζωτο στην ακύρωση εκτέλεσης

Οι αμερικανικές Αρχές έχουν αντιμετωπίσει και στο παρελθόν περιπτώσεις αποτυχημένων εκτελέσεων, αν και η επιβίωση της Πάικ μετά τη χορήγηση των θανατηφόρων δόσεων θεωρείται πρωτοφανής.

Το 2024, η Αλαμπάμα εκτέλεσε τον Κένεθ Γιουτζίν Σμιθ χρησιμοποιώντας αέριο άζωτο, αφού είχε προηγουμένως αποτύχει να τον εκτελέσει με θανατηφόρα ένεση.

Υπάρχει, ωστόσο, και το παράδειγμα του Ντόιλ Χαμ, επίσης στην Αλαμπάμα. Η εκτέλεσή του διακόπηκε έπειτα από περισσότερες από δύο ώρες αποτυχημένων προσπαθειών να τοποθετηθεί ενδοφλέβια γραμμή. Τελικά, η πολιτεία εγκατέλειψε την προσπάθεια εκτέλεσής του μετά από νομικό συμβιβασμό που συνδεόταν εν μέρει με την κατάσταση της υγείας του. Ο Χαμ πέθανε αργότερα από φυσικά αίτια.

Τα αποδεικτικά στοιχεία που πρέπει να διατηρηθούν

Προς το παρόν, η πολιτεία του Τενεσί έχει αναστείλει όλες τις εκτελέσεις μέχρι το τέλος του 2026. Ο κυβερνήτης Μπιλ Λι έχει διατάξει ανεξάρτηση έρευνα για να διαπιστωθεί τι ακριβώς συνέβη κατά την απόπειρα εκτέλεσης της Πάικ.

Παράλληλα, οι δικηγόροι της ζητούν να μετατραπεί η θανατική ποινή σε ισόβια κάθειρξη χωρίς δυνατότητα αποφυλάκισης υπό όρους. Η απόφαση αυτή βρίσκεται στις αρμοδιότητες του κυβερνήτη, ο οποίος δεν έχει ακόμη αποσαφηνίσει ποια στάση θα ακολουθήσει.

Ο Σλόμπογκιν εκτιμά ότι ο κυβερνήτης ενδέχεται να επιλέξει τη μετατροπή της ποινής, ιδιαίτερα εάν η ανεξάρτητη έρευνα αποκαλύψει ότι οι αρμόδιοι δεν τήρησαν το προβλεπόμενο πρωτόκολλο εκτέλεσης ή ότι η εφαρμογή του παρουσιάζει σοβαρές δυσκολίες.

Την ίδια στιγμή, δικαστήριο έχει διατάξει να διατηρηθούν όλα τα αποδεικτικά στοιχεία που συνδέονται με όσα συνέβησαν στον θάλαμο εκτελέσεων. Την Τετάρτη (07/10), η δικαστής Αϊσία Μάιλς ζήτησε να φυλαχθούν οι ενδοφλέβιες γραμμές, οι σύριγγες, οι συσκευασίες, οι ετικέτες και κάθε άλλο υλικό που χρησιμοποιήθηκε. Απαίτησε επίσης τη διατήρηση των εγγράφων που αφορούν την ψυχολογική κατάσταση της Πάικ πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την αποτυχημένη εκτέλεση, προειδοποιώντας τις Αρχές να φροντίσουν ώστε να μη χαθούν ή διαγραφούν στοιχεία που ενδέχεται να αποδειχθούν κρίσιμα.

Η διαδικασία αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση μελλοντικής δικαστικής προσφυγής εναντίον της πολιτείας.

Ποιος θα αποφασίσει εάν η Κρίστα Πάικ θα εκτελεστεί ξανά;

Σε ακροαματική διαδικασία την Τετάρτη (07/10), δικηγόρος που εκπροσωπούσε την πολιτεία ανέφερε ότι η απόφαση για τον ορισμό νέας ημερομηνίας εκτέλεσης ανήκει στο Ανώτατο Δικαστήριο του Τενεσί. Ωστόσο, όσο παραμένουν αναπάντητα τα ερωτήματα για την κατάσταση της υγείας της Πάικ και τις συνθήκες της αποτυχημένης εκτέλεσης, οποιαδήποτε νέα διαδικασία αναμένεται να αντιμετωπίσει σημαντικά νομικά εμπόδια.

Ο Στίβεν Ρος Τζόνσον εκτιμά ότι, κατ’ ελάχιστον, θα υπάρξει μεγάλη καθυστέρηση, καθώς η πολιτεία θα πρέπει να εξετάσει διεξοδικά τόσο την αποτυχία της διαδικασίας όσο και τις ιατρικές συνέπειες για την κρατούμενη.

Ετσι, 30 χρόνια μετά την καταδίκη της για τη δολοφονία της Κολίν Σλέμερ, η Κρίστα Πάικ βρίσκεται και πάλι αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο της εκτέλεσης, χωρίς να είναι σαφές εάν, πότε και με ποιον τρόπο θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί.

Η 50χρονη επέζησε από δύο θανατηφόρες ενέσεις. Το εάν αυτή η επιβίωση θα οδηγήσει σε νέα εκτέλεση ή σε μετατροπή της ποινής της παραμένει ανοιχτό.

Πηγή: kathimerini.gr