Ο στρατηγικός αναλυτής εξηγεί γιατί το μνημόνιο δεν αποτελεί τετελεσμένο, πώς αξιολογεί την επέκταση της ελληνοαιγυπτιακής οριοθέτησης και γιατί ζητά σχεδιασμό με ορίζοντα το Καστελλόριζο και την Κύπρο

Η ουσιαστική απάντηση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο βρίσκεται στην ενίσχυση των θαλάσσιων συμφωνιών της Ελλάδας και ιδιαίτερα στην επέκταση της οριοθέτησης με την Αίγυπτο, υποστήριξε ο Νίκος Λυγερός, μιλώντας στο Cretaone 102,3 και την Αντιγόνη Ανδρεάκη.

Ο στρατηγικός αναλυτής απέρριψε την προσέγγιση ότι το μνημόνιο δημιουργεί ένα μη αναστρέψιμο τετελεσμένο. Έδωσε έμφαση στη συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου του 2020 και υποστήριξε ότι η επόμενη διαπραγμάτευση πρέπει να υπηρετεί ευρύτερο στρατηγικό στόχο, πέρα από την αντιμετώπιση των τουρκικών διεκδικήσεων σε επιμέρους περιοχές.

Για την Κρήτη, συνέδεσε τις θαλάσσιες οριοθετήσεις τόσο με την προστασία των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων όσο και με τις οικονομικές προοπτικές από ενδεχόμενη αξιοποίηση ενεργειακών πόρων.

Τι αφορά το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Σύμφωνα με την ανάλυση του κ. Λυγερού, το μνημόνιο επιχειρεί να θεμελιώσει θαλάσσια οριοθέτηση μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, παρακάμπτοντας τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών που παρεμβάλλονται.

Ο ίδιος το χαρακτήρισε παράνομο και υποστήριξε ότι η πολιτική προβολή του δεν πρέπει να συγχέεται με τη νομική του ισχύ ή να οδηγεί στην παραδοχή ότι η Ελλάδα έχει ήδη απολέσει δικαιώματα.

Απαντώντας στο ερώτημα γιατί δεν έχει ανατραπεί από το 2019, παρέπεμψε στη μερική οριοθέτηση Ελλάδας–Αιγύπτου:

«Το αναιρέσαμε το 2020 με τη συμφωνία οριοθέτησης, τη μερική οριοθέτηση με την Αίγυπτο», ανέφερε, αποδίδοντας στη συμφωνία τον χαρακτήρα έμπρακτης αμφισβήτησης των τουρκολιβυκών διεκδικήσεων.

Γιατί η Αίγυπτος έχει δικό της συμφέρον

Ο κ. Λυγερός εξήγησε ότι η αντίθεση του Καΐρου στο τουρκολιβυκό μνημόνιο συνδέεται και με τις δικές του θαλάσσιες διεκδικήσεις έναντι της Λιβύης.

Όπως περιέγραψε, οι διαφορετικές προσεγγίσεις Αιγύπτου και Λιβύης στη μεταξύ τους οριοθέτηση δημιουργούν πεδίο σύγκλισης ελληνικών και αιγυπτιακών συμφερόντων.

«Έχουμε τώρα ένα κοινό συμφέρον», σημείωσε, υποστηρίζοντας ότι η επέκταση της υφιστάμενης συμφωνίας μπορεί να ενισχύσει τις θέσεις και των δύο χωρών απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Κατά την εκτίμησή του, εκεί πρέπει να επικεντρωθεί η ελληνική διπλωματική προσπάθεια: στο περιεχόμενο της επόμενης συμφωνίας και στα δικαιώματα που αυτή θα κατοχυρώνει.

«Να είναι στρατηγική η αξία της»

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στο Καστελλόριζο και στην προοπτική θαλάσσιας επαφής Ελλάδας–Κύπρου.

Υποστήριξε ότι μια περιορισμένη επέκταση της ελληνοαιγυπτιακής οριοθέτησης, χωρίς να λαμβάνει υπόψη αυτόν τον στόχο, θα αποτελούσε ενδιάμεση διευθέτηση.

«Να είναι στρατηγική η αξία της και όχι μόνο τακτική, σε τοπικό επίπεδο», τόνισε για τη συμφωνία που θα επιδιώξει η Ελλάδα.

Ο ίδιος κάλεσε κυβέρνηση και αντιπολίτευση να επικεντρωθούν στις προϋποθέσεις μιας τέτοιας διαπραγμάτευσης, επιμένοντας ότι το σύμπλεγμα του Καστελλόριζου έχει καθοριστική σημασία στον ελληνικό θαλάσσιο σχεδιασμό.

Η Κρήτη και η διάκριση ΑΟΖ–έρευνας και διάσωσης

Στη συζήτηση τέθηκε και το ενδεχόμενο αξιοποίησης των μεταναστευτικών ροών από τη Λιβύη προς την Κρήτη για την προβολή τουρκικών διεκδικήσεων.

Ο κ. Λυγερός επέμεινε ότι τα ζητήματα θαλάσσιας οριοθέτησης δεν πρέπει να συγχέονται με τις αρμοδιότητες έρευνας και διάσωσης.

«Το τουρκολιβυκό μνημόνιο αφορά ΑΟΖ», υπογράμμισε, διευκρινίζοντας ότι ακόμη και το ίδιο το κείμενό του δεν αποτελεί ρύθμιση για επιχειρήσεις διάσωσης.

Με αυτή τη διάκριση απάντησε στο υποθετικό σενάριο τουρκικής επέμβασης για διάσωση ναυαγών με επίκληση του μνημονίου.

Το οικονομικό ενδιαφέρον και ο ρόλος της Περιφέρειας

Ο αναλυτής στάθηκε και στην οικονομική διάσταση για την Κρήτη, αναφερόμενος σε προβλεπόμενα περιφερειακά έσοδα από ενδεχόμενη εκμετάλλευση υδρογονανθράκων. Συνέδεσε αυτή την προοπτική με τη δυνατότητα χρηματοδότησης περιβαλλοντικών και εκπαιδευτικών δράσεων.

Το ενδιαφέρον της Περιφέρειας, όπως υποστήριξε, πρέπει επομένως να είναι ενεργό και να συνοδεύεται από ενημέρωση για τις εξελίξεις στις οριοθετήσεις.

«Την αφορά άμεσα, όχι έμμεσα επειδή είναι απλώς ένα νησί της Ελλάδας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, επισήμανε ότι οι λεπτομέρειες των διπλωματικών συνομιλιών δεν είναι δημόσιες κατά την εξέλιξή τους. Για τον ίδιο, αυτό καθιστά αναγκαία την ανάδειξη των στρατηγικών ζητημάτων και την ενημέρωση των τοπικών θεσμών για όσα διακυβεύονται νότια και ανατολικά της Κρήτης.