Η δυσκολία εντοπισμού αυτών των αντικειμένων οφείλεται στην τροχιακή γεωμετρία και στη φυσική τους σύσταση

Στις 14 Φεβρουαρίου 2026, στην ετήσια συνάντηση της Αμερικανικής Ένωσης για την Προώθηση της Επιστήμης στο Φοίνιξ της Αριζόνα, η Κέλι Φαστ παρουσίασε δεδομένα σχετικά με ένα διαρκές κενό στις δυνατότητες πλανητικής άμυνας.

Η Φαστ, ασκούσα καθήκοντα υπεύθυνης πλανητικής άμυνας της NASA, ανέλυσε τη διαφορά μεταξύ του εκτιμώμενου και του ανιχνευμένου πληθυσμού κοντινών στη Γη αστεροειδών με διάμετρο άνω των 140 μέτρων.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου 15.000 μη εντοπισμένοι αστεροειδείς παραμένουν αγνώστου θέσης — μια πραγματικότητα που, όπως δήλωσε, αποτελεί τη βασική της ανησυχία, λέγοντας στο συνέδριο «με κρατάει ξύπνια τα βράδια», όπως ανέφερε το Newsweek.

Όπως σημειώνει το dailygalaxy.com, οι αστεροειδείς αυτοί φέρουν επαρκή ενέργεια ώστε να προκαλέσουν περιφερειακή καταστροφή σε περίπτωση πρόσκρουσης. Το γεγονός ότι δεν έχουν εντοπιστεί δεν σημαίνει ότι υπάρχει κάποια γνωστή άμεση απειλή. Αντικατοπτρίζει έναν περιορισμό στην τρέχουσα υποδομή επιτήρησης. Τα αντικείμενα υπάρχουν στο Ηλιακό Σύστημα, απλώς δεν έχουν ακόμη βρεθεί.

Το χάσμα μεταξύ στατιστικής μοντελοποίησης και παρατηρησιακής αστρονομίας ορίζει τη σημερινή κατάσταση της πλανητικής άμυνας. Οι ερευνητές γνωρίζουν ότι τα αντικείμενα υπάρχουν. Δεν μπορούν όμως να πουν πού.

Η σημασία του προβλήματος απογραφής

Οι αστρονόμοι έχουν καταγράψει περίπου 10.000 κοντινούς στη Γη αστεροειδείς με διάμετρο άνω των 140 μέτρων. Τα μοντέλα της υπηρεσίας, βελτιωμένα μέσα από δεκαετίες παρατήρησης, εκτιμούν ότι ο συνολικός πληθυσμός ανέρχεται περίπου σε 25.000. Όπως δήλωσε η Φαστ στο συνέδριο, σύμφωνα με τη Daily Star, «Εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 25.000 από αυτούς και έχουμε καλύψει μόνο περίπου το 40%. Χρειάζεται χρόνος για να τους βρούμε, ακόμη και με τα καλύτερα τηλεσκόπια».

Το κενό των 15.000 αντικειμένων αποτέλεσε το κεντρικό σημείο της παρουσίασής της. Δεν πρόκειται για υποθετικές απειλές. Πρόκειται για στατιστικές εκτιμήσεις που προκύπτουν από μεθοδολογίες δειγματοληψίας. Οι ερευνητές έχουν ανιχνεύσει ένα μέρος του πληθυσμού και εξάγουν συμπεράσματα για το υπόλοιπο με βάση τους ρυθμούς ανακάλυψης, τις τροχιακές κατανομές και τις παρατηρησιακές μεροληψίες.

Ένας αστεροειδής αυτού του μεγέθους που θα προσέκρουε στη Γη θα απελευθέρωνε ενέργεια ισοδύναμη με εκατοντάδες πυρηνικά όπλα. Ένας αστεροειδής 140 μέτρων διαθέτει αρκετή ισχύ ώστε να ισοπεδώσει μια αστική περιοχή ή να προκαλέσει τσουνάμι σε περίπτωση πρόσκρουσης στον ωκεανό. Το καταστροφικό δυναμικό αυτών των «αστεροειδών-δολοφόνων πόλεων» εντείνει την ανάγκη για πληρέστερη ανίχνευση.

Ο καταλυτικός ρόλος του Ήλιου

Η δυσκολία εντοπισμού αυτών των αντικειμένων οφείλεται στην τροχιακή γεωμετρία και στη φυσική τους σύσταση. Πολλοί κοντινοί στη Γη αστεροειδείς προσεγγίζουν από κατευθύνσεις προς τον Ήλιο, γεγονός που τους καθιστά αόρατους στα οπτικά τηλεσκόπια που βασίζονται στο ανακλώμενο ηλιακό φως. Εμφανίζονται σε σκοτεινότερους ουρανούς μόνο αφού περάσουν από τη Γη, οπότε η ανίχνευση λειτουργεί ως προειδοποίηση και όχι ως πρόληψη. Αυτή η ηλιακή λάμψη δημιουργεί ένα μόνιμο «τυφλό σημείο».

Οι έρευνες μέσω υπερύθρων προσφέρουν λύση. Τα τηλεσκόπια που ανιχνεύουν θερμικά ίχνη αντί για ανακλώμενο φως μπορούν να εντοπίσουν σκοτεινούς αστεροειδείς που διαφεύγουν των οπτικών συστημάτων. Η βέλτιστη υπέρυθρη ανίχνευση απαιτεί διαστημικές πλατφόρμες, οι οποίες αντιμετώπισαν χρονοδιαγράμματα ανάπτυξης και δημοσιονομικούς περιορισμούς. Το τηλεσκόπιο NEO Surveyor, χρηματοδοτούμενο από τη NASA και σχεδιασμένο ειδικά για αυτή την αποστολή, έχει προγραμματιστεί να εκτοξευθεί στα τέλη του 2027.

Η έλλειψη χρηματοδότησης κύριος «βραχνάς» της πλανητικής άμυνας

Τον Σεπτέμβριο του 2022, η αποστολή DART της NASA προσέκρουσε στον Δίμορφο, έναν δορυφόρο διαμέτρου περίπου 150 μέτρων που περιφέρεται γύρω από τον αστεροειδή Δίδυμο. Η κινητική πρόσκρουση άλλαξε την περίοδο περιφοράς του Δίμορφου, επιβεβαιώνοντας ότι η εκτροπή αστεροειδούς είναι τεχνικά εφικτή εφόσον υπάρχει επαρκής χρόνος προειδοποίησης. Τα ευρήματα της αποστολής καθιέρωσαν την κινητική πρόσκρουση ως βιώσιμη μέθοδο αντιμετώπισης επιβεβαιωμένων απειλών.

Η επιχειρησιακή ετοιμότητα, ωστόσο, αποτελεί ξεχωριστό ζήτημα. Η Νάνσι Σαμπό από το εργαστήριο εφαρμοσμένης φυσικής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, η οποία ηγήθηκε του συντονισμού του DART, δήλωσε ότι δεν υπάρχει σήμερα κάποιο διαστημόπλοιο αντίστοιχο του DART έτοιμο για άμεση ανάπτυξη. «Το DART ήταν μια εξαιρετική επίδειξη, αλλά δεν έχουμε κάτι έτοιμο να χρησιμοποιήσουμε αν προέκυπτε απειλή. Δεν γνωρίζουμε πού βρίσκονται το 50% των αστεροειδών των 140 μέτρων, κάτι που προκαλεί ανησυχία. Δεν θα είχαμε αυτή τη στιγμή τρόπο να εκτρέψουμε ενεργά κάποιον», ανέφερε.

Η Σαμπό πρόσθεσε ότι οι διαστημικές υπηρεσίες δεν διαθέτουν τη χρηματοδότηση για να διατηρούν ενεργές άμυνες σε ετοιμότητα. Η εκτροπή απαιτεί χρόνια προειδοποίησης για τον σχεδιασμό, την εκτόξευση και την καθοδήγηση μιας αποστολής αναχαίτισης. Χωρίς ανίχνευση, δεν μπορεί να ξεκινήσει η προειδοποίηση.

Μπαίνοντας σε… τροχιά έγκαιρης προετοιμασίας

Το NEO Surveyor αποτελεί την πιο φιλόδοξη προσπάθεια για τη γεφύρωση του κενού ανίχνευσης. Το υπέρυθρο τηλεσκόπιο, τοποθετημένο στο σημείο Λαγκράνζ Ήλιου-Γης 1, θα παρατηρεί προς τον Ήλιο, στην περιοχή όπου τα επίγεια παρατηρητήρια δεν μπορούν να ερευνήσουν αποτελεσματικά. Οι προδιαγραφές της αποστολής στοχεύουν στην ανίχνευση του 65% του εναπομείναντος πληθυσμού επικίνδυνων αστεροειδών μέσα σε πέντε χρόνια λειτουργίας, αυξάνοντας το ποσοστό στο 90% μέσα σε μία δεκαετία.

Τα επίγεια μέσα βελτιώνονται παράλληλα. Το Vera C. Rubin Observatory στη Χιλή, σε λειτουργία από το 2025, διεξάγει νυχτερινές ευρείες έρευνες πεδίου που συμπληρώνουν την ανίχνευση από το διάστημα. Μαζί, αυτά τα συστήματα στοχεύουν να μετατρέψουν έναν εκτιμώμενο πληθυσμό σε καταγεγραμμένο.

Τα πολιτικά πλαίσια έχουν εξελιχθεί παράλληλα με την τεχνολογία. Η Εθνική Στρατηγική Ετοιμότητας της NASA για Αντικείμενα Κοντά στη Γη του 2023 καθορίζει ρόλους για την πολιτική προστασία και τον σχεδιασμό εκκενώσεων. Το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για Θέματα Διαστήματος συντονίζει διεθνή πρωτόκολλα προειδοποίησης πρόσκρουσης με τη συμμετοχή υπηρεσιών από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη και την Ασία. Αυτές οι δομές εξαρτώνται από την ανίχνευση.

Πόσο άμεση είναι η απειλή πρόσκρουσης αστεροειδούς

Η στατιστική πιθανότητα πρόσκρουσης αστεροειδούς 140 μέτρων εκτιμάται σε μία φορά κάθε 20.000 χρόνια. Αυτό τοποθετεί τον κίνδυνο εκτός άμεσης ανησυχίας, αλλά εντός χρονικών οριζόντων σχεδιασμού για υποδομές και διεθνή συντονισμό.

Η επόμενη άσκηση του Διεθνούς Δικτύου Προειδοποίησης για Αστεροειδείς έχει προγραμματιστεί για το 2027, με στόχο τη δοκιμή της παγκόσμιας απόκρισης σε ένα προσομοιωμένο σενάριο πρόσκρουσης. Οι συμμετέχοντες θα εξασκηθούν όχι μόνο στην παρακολούθηση αλλά και στα κανάλια επικοινωνίας που θα μετέφεραν προειδοποιήσεις στους πληθυσμούς που θα επηρεάζονταν. Η άσκηση προϋποθέτει εντοπισμένη απειλή.

Οι δηλώσεις της Φαστ στο Φοίνιξ δεν περιείχαν καμία πρόβλεψη επικείμενης πρόσκρουσης. Ποσοτικοποιούσαν ένα σαφές παρατηρησιακό κενό. Η πλειονότητα των αντικειμένων που μπορούν να προκαλέσουν περιφερειακή καταστροφή δεν έχει ακόμη εντοπιστεί. Η τεχνολογία ανίχνευσης που βρίσκεται υπό ανάπτυξη θα καθορίσει εάν αυτό το κενό θα κλείσει πριν το επόμενο αντικείμενο ανακοινώσει την παρουσία του μέσω εισόδου στην ατμόσφαιρα.

Πηγή: ethnos.gr

#NASA