Νίκος Καζαντζάκης: Η ζωή και το έργο του μεγάλου Κρητικού συγγραφέα

Από το Ηράκλειο της Τουρκοκρατίας στην… παγκόσμια αναγνώριση 

Υπάρχουν προσωπικότητες που ξεπερνούν τα στενά όρια της εποχής τους και μετατρέπονται σε παγκόσμια σύμβολα. Μία από αυτές είναι αναμφίβολα ο Νίκος Καζαντζάκης. Ο άνθρωπος που γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης το 1883 και κατάφερε να γίνει ο πιο πολυμεταφρασμένος Έλληνας συγγραφέας, αφήνοντας ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στη σύγχρονη παγκόσμια λογοτεχνία.

Σχεδόν επτά δεκαετίες μετά τον θάνατό του, το έργο του εξακολουθεί να συγκινεί, να προβληματίζει και να εμπνέει αναγνώστες σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Ο Νίκος Καζαντζάκης γεννήθηκε στο Ηράκλειο, σε μια περίοδο έντονων αναταραχών, καθώς η Κρήτη βρισκόταν ακόμη υπό οθωμανική κυριαρχία. Τα παιδικά του χρόνια σημαδεύτηκαν από τους αγώνες των Κρητικών για ελευθερία, γεγονός που επηρέασε βαθιά τη σκέψη και τη συγγραφική του πορεία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Τραγωδία στον Πειραιά: Νέα ευρήματα για την 24χρονη από την Κρήτη και τον 28χρονο δικηγόρο

Η κρητική ψυχή, η λεβεντιά, η δίψα για ανεξαρτησία και η σύγκρουση ανάμεσα στο χρέος και την προσωπική επιθυμία θα αποτελέσουν αργότερα βασικά στοιχεία των έργων του.

Αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, ταξίδεψε στο Παρίσι για να σπουδάσει φιλοσοφία. Εκεί γνώρισε τις ιδέες του Ανρί Μπερξόν, ενώ επηρεάστηκε έντονα και από τη φιλοσοφία του Φρίντριχ Νίτσε.

Από εκείνη την περίοδο ξεκινά ουσιαστικά η πνευματική του περιπέτεια. Ο Καζαντζάκης δεν έπαψε ποτέ να αναζητά απαντήσεις για τον άνθρωπο, τον Θεό, την ελευθερία και το νόημα της ύπαρξης.

Η ζωή του ήταν ένα αδιάκοπο ταξίδι. Περιηγήθηκε σε χώρες της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής, γνωρίζοντας διαφορετικούς πολιτισμούς και ιδεολογίες. Επισκέφθηκε μεταξύ άλλων τη Ρωσία, την Ιαπωνία, την Κίνα, την Ισπανία και την Αίγυπτο, μετατρέποντας τις εμπειρίες του σε σπουδαία ταξιδιωτικά κείμενα.

Για τον ίδιο, το ταξίδι δεν ήταν τουρισμός. Ήταν ένας τρόπος να κατανοήσει καλύτερα τον κόσμο και τον άνθρωπο.

Τα έργα που τον έκαναν αθάνατο

Το συγγραφικό του έργο είναι τεράστιο και περιλαμβάνει μυθιστορήματα, ποίηση, θεατρικά έργα, δοκίμια και μεταφράσεις. Ωστόσο, ορισμένα έργα ξεχώρισαν και τον καθιέρωσαν διεθνώς.

Ο Αλέξης Ζορμπάς και η φιλοσοφία της ζωής

Ο «Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά» αποτελεί ίσως το πιο γνωστό έργο του. Ο ήρωας του βιβλίου ενσαρκώνει τη χαρά της ζωής, την ελευθερία και την αυθεντικότητα. Η κινηματογραφική μεταφορά του έργου έκανε τον Ζορμπά παγκόσμιο σύμβολο της ελληνικής ψυχής.

Ο «Καπετάν Μιχάλης» και η Κρήτη της αντίστασης

Στο έργο αυτό ο Καζαντζάκης επιστρέφει στις ρίζες του, παρουσιάζοντας τον αγώνα των Κρητικών απέναντι στην οθωμανική κυριαρχία. Πρόκειται για ένα από τα πιο δυνατά και συγκινητικά βιβλία της νεοελληνικής λογοτεχνίας.

«Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται» και «Ο Τελευταίος Πειρασμός»

Μέσα από τα έργα αυτά ο συγγραφέας καταπιάνεται με ζητήματα πίστης, ηθικής και ανθρώπινης φύσης. Οι πρωτότυπες προσεγγίσεις του προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις, αλλά παράλληλα ανέδειξαν τη βαθιά φιλοσοφική διάσταση του έργου του.

Το έργο που ο ίδιος θεωρούσε σημαντικότερο

Παρότι το ευρύ κοινό τον ταυτίζει κυρίως με τον «Ζορμπά», ο ίδιος θεωρούσε κορυφαίο δημιούργημά του την «Οδύσεια», ένα μνημειώδες ποιητικό έργο 33.333 στίχων που συνέχισε συμβολικά το ταξίδι του ομηρικού ήρωα.

Πρόκειται για ένα έργο στο οποίο συμπυκνώνονται οι φιλοσοφικές και πνευματικές του αναζητήσεις.

Η χαμένη ευκαιρία για το Νόμπελ

Ο Νίκος Καζαντζάκης προτάθηκε πολλές φορές για το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας και θεωρήθηκε ένας από τους σημαντικότερους διεκδικητές του. Παρότι δεν το κατέκτησε ποτέ, η διεθνής αναγνώριση που γνώρισε το έργο του τον κατατάσσει ανάμεσα στις κορυφαίες μορφές της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Το τέλος και η αθανασία

Ο μεγάλος Κρητικός συγγραφέας πέθανε στις 26 Οκτωβρίου 1957 στο Φράιμπουργκ της Γερμανίας, σε ηλικία 74 ετών. Η τελευταία του κατοικία βρίσκεται στα ενετικά τείχη του Ηρακλείου, στον προμαχώνα Μαρτινέγκο, με θέα την πόλη όπου γεννήθηκε.

Πάνω στον τάφο του είναι χαραγμένη η φράση που συνοψίζει ολόκληρη τη φιλοσοφία της ζωής του:

«Δεν ελπίζω τίποτα. Δεν φοβούμαι τίποτα. Είμαι λεύτερος»