Η στρατηγική της Άγκυρας και το αδιέξοδο της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής – Τι δήλωσε στο CRETAONE 102,3 ο καθηγητής Νίκος Παπαδάκης

Η συστηματική εργαλειοποίηση του μεταναστευτικού ζητήματος από την Τουρκία συνιστά, σύμφωνα με τον καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης Νίκο Παπαδάκη, έναν από τους βασικούς μοχλούς άσκησης πίεσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και ταυτόχρονα ένα κρίσιμο εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης απέναντι στην Ελλάδα.

Το μεταναστευτικό, όπως ανέφερε μιλώντας στο CRETAONE 102,3 και στον Γιάννη Ραψομανίκη, δεν αντιμετωπίζεται από την Άγκυρα ως ανθρωπιστικό πρόβλημα, αλλά ως στρατηγικό μέσο διαπραγμάτευσης, εκβιασμού και δημιουργίας τετελεσμένων, ανάλογα με τις ευρύτερες επιδιώξεις της.

Αλλαγή μεταναστευτικών ροών και ο ρόλος της Τουρκίας

Ο κ. Παπαδάκης εξήγησε ότι η μείωση των ροών από τα τουρκικά παράλια τα προηγούμενα χρόνια δεν ήταν τυχαία, αλλά αποτέλεσμα της Κοινής Δήλωσης ΕΕ – Τουρκίας του 2016. Ωστόσο, χαρακτήρισε τη συμφωνία «εκ γενετής προβληματική και αποτυχημένη», καθώς κατέστησε την Τουρκία επίσημο ρυθμιστή των ροών, δίνοντάς της τη δυνατότητα να εργαλειοποιεί το μεταναστευτικό ως μοχλό πίεσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ελλάδα.

Όπως σημείωσε, η μετατόπιση των ροών προς τη Λιβύη συμπίπτει χρονικά με γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως η ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στη χώρα και η πρόσφατη ρηματική διακοίνωση της κυβέρνησης της Τρίπολης στον ΟΗΕ, η οποία αμφισβητεί ευθέως ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Κατά τον ίδιο, η Λιβύη λειτουργεί πλέον και ως «πρόξυ» ευρύτερων στρατηγικών επιδιώξεων.

Το διεθνές περιβάλλον και η «ευκαιρία» της Άγκυρας

Ο Νίκος Παπαδάκης συνέδεσε τη σημερινή τουρκική στάση με τις αλλαγές στην αμερικανική στρατηγική υπό τη διακυβέρνηση Τραμπ, κάνοντας λόγο για μια περίοδο όπου το διεθνές δίκαιο «υποχωρεί μπροστά στο δίκαιο της ισχύος». Σε αυτό το πλαίσιο, εκτίμησε ότι η Άγκυρα «τεστάρει τα όρια» και τους μοχλούς πίεσης, επιδιώκοντας να σύρει την Ελλάδα σε διαπραγματεύσεις υπό πίεση.

Παράλληλα, ανέδειξε το «τρίπτυχο ασφαλείας» της Ελλάδας:

την αναβαθμισμένη αποτρεπτική ισχύ των Ενόπλων Δυνάμεων,
το ισχυρό αμερικανικό στρατιωτικό αποτύπωμα στη χώρα,
τη στρατηγική συμμαχία με το Ισραήλ, με το οποίο, όπως είπε χαρακτηριστικά η Ελλάδα μοιράζεται κοινά ζωτικά συμφέροντα.

Αδύναμη και χωρίς συνεκτική πολιτική η Ευρωπαϊκή Ένωση

Στο ερώτημα για τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο κ. Παπαδάκης ήταν ιδιαίτερα επικριτικός. Τόνισε ότι η ΕΕ «δεν διαθέτει πραγματική κοινή μεταναστευτική πολιτική», παρά τα σύμφωνα και τις εξαγγελίες.

Ο Κανονισμός του Δουβλίνου συνεχίζει να εγκλωβίζει τους πρόσφυγες στις χώρες πρώτης υποδοχής, ενώ το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεφάρμοστο. Η επιλογή της Ευρώπης να μεταθέτει το βάρος στις χώρες της περιφέρειας αφήνει την Ελλάδα εκτεθειμένη σε πολλαπλές πιέσεις.

Ενσωμάτωση, φόβοι και ακροδεξιά

Απαντώντας στους φόβους περί «ισλαμοποίησης» της Ευρώπης, ο καθηγητής σημείωσε ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Υπενθύμισε ότι σε μεγάλες δυτικές μητροπόλεις μουσουλμάνοι κατέχουν κορυφαία πολιτικά αξιώματα, ενώ σε πολλές χώρες η ενσωμάτωση έχει προχωρήσει σε σημαντικό βαθμό, αν και όχι χωρίς δυσκολίες.

Τόνισε ότι οι ανησυχίες των πολιτών δεν πρέπει να απαξιώνονται, αλλά να αντιμετωπίζονται με ρεαλιστικές πολιτικές ένταξης, κράτος δικαίου και κοινά αποδεκτούς κανόνες. Διαφορετικά, προειδοποίησε, το κενό αυτό θα συνεχίσει να το εκμεταλλεύεται η ακροδεξιά, εργαλειοποιώντας τον φόβο και την ανασφάλεια.

Μεταναστευτικό και κλιματική κρίση

Κλείνοντας, ο Νίκος Παπαδάκης υπογράμμισε ότι το μεταναστευτικό δεν είναι παροδικό φαινόμενο αλλά «σταθερά της παγκόσμιας ιστορίας». Προειδοποίησε ότι οι κλιματικοί πρόσφυγες δεν είναι σενάριο του μέλλοντος αλλά ήδη παρόν, ιδιαίτερα στην Αφρική, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάγκη για μια συνολική, μακροπρόθεσμη στρατηγική σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Παρακολουθήστε τη συνέντευξη: