Επιστήμονες εξετάζουν πώς οι μικρές μεταβολές στη βάδιση μπορούν να αποκαλύψουν πρώιμους βιοδείκτες της νόσου σε άτομα από 45 ετών

Όταν η νόσος Αλτσχάιμερ αρχίζει να επηρεάζει αισθητά τη μνήμη, οι αλλαγές στον εγκέφαλο μπορεί να έχουν ήδη ξεκινήσει εδώ και πολλά χρόνια. Αυτό ακριβώς το «σιωπηλό» διάστημα πριν από την εμφάνιση των συμπτωμάτων προσπαθούν να αξιοποιήσουν οι επιστήμονες, αναζητώντας σημάδια που θα μπορούσαν να προειδοποιήσουν νωρίτερα.

Μια ερευνητική ομάδα από το Texas A&M University εξετάζει τώρα έναν απρόσμενο, αλλά ιδιαίτερα ενδιαφέροντα δείκτη: Τον τρόπο με τον οποίο περπατάμε. Η ερευνήτρια Dr. Jenna Yentes, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Department of Kinesiology and Sport Management, μελετά εάν λεπτομερείς μεταβολές στη βάδιση μπορούν να συνδεθούν με πρώιμους βιολογικούς δείκτες της νόσου Αλτσχάιμερ και άλλων μορφών άνοιας, ακόμη και σε ανθρώπους που δεν παρουσιάζουν κανένα εμφανές πρόβλημα μνήμης ή σκέψης.

Τι μπορεί να «προδώσει» το περπάτημα

Η ιδέα ότι η βάδιση σχετίζεται με τη γνωστική υγεία δεν είναι καινούργια. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι αλλαγές στον τρόπο που περπατά ένας άνθρωπος μπορεί να σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ ή άλλες μορφές άνοιας. Ωστόσο, πολλές από αυτές τις έρευνες αφορούσαν σε άτομα που είχαν ήδη εμφανίσει γνωστική έκπτωση. Η νέα προσέγγιση επιχειρεί να πάει ένα βήμα νωρίτερα: Να διαπιστώσει εάν το περπάτημα μπορεί να δώσει ενδείξεις για τη νόσο πριν εκδηλωθούν τα πρώτα συμπτώματα.

Στη μελέτη θα πάρουν μέρος 50 ενήλικες ηλικίας 45 έως 85 ετών χωρίς διάγνωση άνοιας. Οι συμμετέχοντες θα υποβληθούν σε γνωστικές δοκιμασίες και ερωτηματολόγια υγείας, θα δώσουν δείγματα αίματος, θα κάνουν μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και θα περάσουν από λεπτομερή αξιολόγηση βάδισης. Θα μελετηθεί επίσης η μεταβλητότητα της βάδισης, οι μικρές δηλαδή διαφορές από βήμα σε βήμα που επιτρέπουν στο σώμα να προσαρμόζεται στις αλλαγές του περιβάλλοντος.

Η «εφεδρεία» της βάδισης

Ένας από τους δείκτες που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τους επιστήμονες είναι η λεγόμενη gait reserve, δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στη φυσιολογική ταχύτητα βάδισης ενός ανθρώπου και τη μεγαλύτερη ταχύτητα που μπορεί να διατηρήσει με άνεση. Οι ερευνητές θα καταγράψουν τόσο τη συνήθη, όσο και τη μέγιστη άνετη ταχύτητα περπατήματος, χρησιμοποιώντας τεχνολογία καταγραφής κίνησης. Στη συνέχεια, τα στοιχεία αυτά θα συγκριθούν με τις απεικονιστικές εξετάσεις, τους βιοδείκτες στο αίμα και τα αποτελέσματα των γνωστικών τεστ.

Ένας απόλυτα ίδιος ρυθμός σε κάθε βήμα δεν είναι απαραίτητα ιδανικός, όπως δεν είναι ιδανικές και οι υπερβολικά τυχαίες διακυμάνσεις. Και τα δύο άκρα θα μπορούσαν, σύμφωνα με τους ερευνητές, να αντανακλούν μεταβολές στην ικανότητα του οργανισμού να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος.

Γιατί η έρευνα ξεκινά από τα 45

Η συμμετοχή ατόμων ηλικίας ακόμη και 45 ετών δεν είναι τυχαία. Οι βιολογικές διεργασίες που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ εκτιμάται ότι μπορούν να ξεκινήσουν έως και δύο δεκαετίες πριν τα πρώτα συμπτώματα γίνουν εμφανή. Αυτό σημαίνει ότι ένας άνθρωπος μπορεί να φαίνεται απολύτως λειτουργικός και να μην αντιμετωπίζει πρόβλημα μνήμης, ενώ στον εγκέφαλό του έχουν ήδη αρχίσει αλλαγές που θα γίνουν αντιληπτές πολύ αργότερα, όπως αναφέρει το ygeiamou.gr.

Το ερώτημα που θέτουν οι ερευνητές είναι εάν σε ηλικίες στα 45-55 έτη μπορούν να εντοπιστούν ανεπαίσθητες αλλαγές βάδισης που θα λειτουργούσαν ως πρώιμο «καμπανάκι» και θα οδηγούσαν σε περαιτέρω έλεγχο.

Ένα διαγνωστικό εργαλείο για το μέλλον;

Ο μακροπρόθεσμος στόχος δεν είναι, φυσικά, η διάγνωση της νόσου Αλτσχάιμερ αποκλειστικά από το περπάτημα. Αντίθετα, οι επιστήμονες θέλουν να διαπιστώσουν εάν η βάδιση μπορεί να λειτουργήσει ως εύκολος και οικονομικός δείκτης διαλογής, ο οποίος θα υποδεικνύει ποιοι άνθρωποι χρειάζονται περαιτέρω αξιολόγηση.

Σήμερα, η διερεύνηση της νόσου περιλαμβάνει γνωστικές εξετάσεις, απεικονιστικό έλεγχο και βιοδείκτες αίματος, εργαλεία που δεν χρησιμοποιούνται συνήθως προληπτικά στους υγιείς ενήλικες. Η ερευνητική ομάδα οραματίζεται ότι, στο μέλλον, η μέτρηση της βάδισης θα μπορούσε να αποτελεί ένα απλό τεστ αξιολόγησης, ακριβώς όπως η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης ή των σφυγμών.

Η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και δε σημαίνει ότι κάθε αλλαγή στο περπάτημα αποτελεί ένδειξη για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Εάν, όμως, επιβεβαιωθεί ότι συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της βάδισης συμβαδίζουν με τους πρώτους βιολογικούς δείκτες της νόσου, ένα τόσο απλό καθημερινό χαρακτηριστικό θα μπορούσε, στο μέλλον, να προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την υγεία του εγκεφάλου — αρκετά χρόνια πριν η μνήμη αρχίσει να προειδοποιεί πως κάτι δεν πάει καλά.