Ο «μαύρος χρυσός» της Κρήτης – Το δέντρο που κάποτε αποτελούσε πολύτιμο εισόδημα για ολόκληρες οικογένειες

Σήμερα τη συναντάμε ακόμη σε πλαγιές, χωράφια και δίπλα σε δρόμους – Κάποτε όμως η χαρουπιά είχε πολύ μεγαλύτερη θέση στην οικονομία και τη διατροφή της Κρήτης

Μπορεί σήμερα ένα χαρούπι πεσμένο στο χώμα να μη μας κάνει ιδιαίτερη εντύπωση.

Για προηγούμενες γενιές Κρητικών, όμως, ο καρπός της χαρουπιάς ήταν κάθε άλλο παρά ασήμαντος.

Δεν είναι τυχαίο ότι το χαρούπι έμεινε γνωστό στην Κρήτη και ως «μαύρος χρυσός». Η αγροδιατροφική παράδοση του χαρουπιού στην Κρήτη έχει ενταχθεί μάλιστα στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Ένα δέντρο φτιαγμένο για το κρητικό τοπίο

Η χαρουπιά είναι ιδιαίτερα προσαρμοσμένη στο μεσογειακό περιβάλλον και μπορεί να ευδοκιμήσει σε ξηρές και βραχώδεις περιοχές.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Οι συσκευές που «τρώνε» ρεύμα ενώ είναι κλειστές

Ο καρπός της είχε πολλές χρήσεις: καταναλωνόταν από ανθρώπους, χρησιμοποιούνταν ως ζωοτροφή και μεταποιούνταν σε προϊόντα όπως χαρουπάλευρο και χαρουπόμελο.

Σε δύσκολες ιστορικές περιόδους η σημασία του έγινε ακόμη μεγαλύτερη. Στην Κατοχή, για παράδειγμα, η Κρήτη υπήρξε σημαντικός εξαγωγέας χαρουπιών προς τη Βόρεια Ελλάδα.

Όταν το χαρούπι σήμαινε εισόδημα

Η συγκομιδή αποτελούσε κάποτε ολόκληρη εποχική διαδικασία.

Το Υπουργείο Πολιτισμού καταγράφει ότι οικογένειες μετακινούνταν στα χωράφια με τις χαρουπιές και παρέμεναν εκεί μέχρι να ολοκληρωθεί η συγκομιδή. Στη συνέχεια τα χαρούπια συγκεντρώνονταν και μεταφέρονταν με ζώα προς εμπόρους ή εμπορικά λιμάνια.

Σε περιοχές της Κρήτης αποτελούσαν σημαντική πηγή αγροτικού εισοδήματος. Στην αγροτική Ιεράπετρα, για παράδειγμα, πριν από το 1970 αναφέρονται ως ένα από τα σταθερά εισοδήματα των αγροτικών οικογενειών.

Έτσι, ένα δέντρο που σήμερα συχνά περνά απαρατήρητο στην άκρη ενός χωραφιού κουβαλά μαζί του ένα ολόκληρο κεφάλαιο της αγροτικής ιστορίας της Κρήτης.