Οι φάροι της Κρήτης που κουβαλούν ιστορίες αιώνων

Από τα Χανιά μέχρι τη Σητεία, πέτρινοι φρουροί της θάλασσας στέκουν απέναντι στον χρόνο

Στέκουν στην άκρη λιμανιών, πάνω σε ακρωτήρια και απέναντι στο ανοιχτό πέλαγος. Για δεκαετίες – και σε ορισμένες περιπτώσεις για αιώνες – το φως τους αποτελούσε σημείο αναφοράς για τους ναυτικούς που πλησίαζαν τις ακτές της Κρήτης.

Οι φάροι του νησιού, όμως, δεν είναι απλώς κατασκευές ναυσιπλοΐας. Πίσω από τους πέτρινους πύργους τους βρίσκονται ιστορίες από την Ενετοκρατία και την Αιγυπτιοκρατία μέχρι τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους και τη δημιουργία του σύγχρονου ελληνικού φαρικού δικτύου.

Κάποιοι βρίσκονται σήμερα στην καρδιά πολυσύχναστων πόλεων. Άλλοι συνεχίζουν να στέκουν σε απομονωμένα σημεία του νησιού, εκεί όπου για πολλά χιλιόμετρα υπάρχουν μόνο βράχια, αέρας και θάλασσα.

Ο Φάρος των Χανίων – Το σύμβολο μιας ολόκληρης πόλης

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Νέα Σμύρνη: Αυτή είναι η 45χρονη που δολοφονήθηκε από τον 48χρονο Αλβανό (φώτο)

Είναι ίσως ο πιο αναγνωρίσιμος φάρος της Κρήτης και μία από τις εικόνες που έχουν ταυτιστεί περισσότερο με τα Χανιά.

Στην είσοδο του Ενετικού Λιμανιού, ο Φάρος των Χανίων έχει πίσω του μια ιστορία αρκετών αιώνων.

Σύμφωνα με στοιχεία του Δήμου Χανίων, οι Ενετοί κατασκεύασαν στην περιοχή φάρο περίπου μεταξύ 1595 και 1601.

Η μορφή, όμως, που γνωρίζουμε σήμερα διαμορφώθηκε πολύ αργότερα. Την περίοδο της Αιγυπτιοκρατίας πραγματοποιήθηκαν σημαντικά έργα στο λιμάνι και ανακατασκευάστηκε ο πύργος του φάρου πάνω στην παλαιότερη ενετική βάση.

Ο σημερινός πύργος αποτελείται από τρία διαφορετικά τμήματα: οκτάγωνο στη βάση, δεκαεξάγωνο στη συνέχεια και κυκλικό στην κορυφή.

Η πορεία του δεν ήταν χωρίς περιπέτειες. Το φωτιστικό του σύστημα καταστράφηκε κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και ο φάρος επαναλειτούργησε μετά το τέλος του πολέμου.

Σήμερα εξακολουθεί να αποτελεί το αδιαμφισβήτητο σήμα κατατεθέν του παλιού λιμανιού και ένα από τα πιο φωτογραφημένα σημεία της Κρήτης.

Ο αιγυπτιακός φάρος του Ρεθύμνου

Στην άκρη του παλιού Ενετικού Λιμανιού του Ρεθύμνου δεσπόζει ένας ακόμη χαρακτηριστικός φάρος της Κρήτης.

Ο Αιγυπτιακός Φάρος του Ρεθύμνου αποτελεί σήμερα ένα από τα ιδιαίτερα μνημεία της πόλης και συνδέεται με την περίοδο κατά την οποία η Κρήτη βρέθηκε υπό αιγυπτιακή διοίκηση.

Όπως αναφέρει ο Δήμος Ρεθύμνου, ο φάρος βρίσκεται στην είσοδο του παλιού ενετικού λιμανιού.

Το ίδιο το λιμάνι έχει πολύ παλαιότερη ιστορία, με αποτέλεσμα στο συγκεκριμένο σημείο να συναντώνται δύο διαφορετικές περίοδοι της Κρήτης: η ενετική λιμενική εγκατάσταση και ο μεταγενέστερος αιγυπτιακός φάρος.

Σήμερα μπορεί να μην έχει τον ίδιο ρόλο που είχε κάποτε για τη ναυσιπλοΐα, παραμένει όμως αναπόσπαστο κομμάτι της εικόνας του ιστορικού κέντρου του Ρεθύμνου.

Δρέπανο Χανίων – Ο φάρος που ανάβει από το 1864

Μακριά από την τουριστική εικόνα των μεγάλων λιμανιών βρίσκεται ένας διαφορετικός φάρος.

Στο ακρωτήριο Δρέπανο, στην περιοχή του Αποκόρωνα, ο φάρος στέκει απέναντι στο Κρητικό Πέλαγος από τον 19ο αιώνα.

Σύμφωνα με την επίσημη Υπηρεσία Φάρων του Πολεμικού Ναυτικού, πρωτολειτούργησε το 1864, όταν η Κρήτη βρισκόταν ακόμη υπό οθωμανική κυριαρχία.

Μετά την Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα εντάχθηκε στο Ελληνικό Φαρικό Δίκτυο.

Και αυτός ο φάρος γνώρισε τις συνέπειες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν έπαψε να λειτουργεί, πριν επανέλθει σε λειτουργία μετά το τέλος των πολεμικών επιχειρήσεων.

Αργότερα ηλεκτροδοτήθηκε και συνέχισε να αποτελεί σημαντικό σημείο του φαρικού δικτύου.

Σε αντίθεση με τους φάρους των Χανίων και του Ρεθύμνου, το Δρέπανο διατηρεί περισσότερο την εικόνα του απομονωμένου φρουρού της θάλασσας.

Κάβο Σίδερο – Στο βορειοανατολικό άκρο της Κρήτης

Στην άλλη άκρη του νησιού βρίσκεται ένας από τους πιο ιδιαίτερους φάρους της Κρήτης.

Ο Φάρος Κάβο Σίδερο βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο του νησιού, στην ευρύτερη περιοχή της Σητείας.

Το τοπίο εδώ είναι τελείως διαφορετικό. Μακριά από μεγάλα αστικά κέντρα και λιμάνια, ο φάρος βρίσκεται σε ένα άγριο παραθαλάσσιο περιβάλλον, εκεί όπου η στεριά τελειώνει και ανοίγεται το Αιγαίο.

Η Υπηρεσία Φάρων αναφέρει ότι κατασκευάστηκε το 1880 από τη Γαλλική Εταιρεία Φάρων, με τον πύργο του να φτάνει τα 15 μέτρα.

Αργότερα εντάχθηκε στο Ελληνικό Φαρικό Δίκτυο.

Η ιστορία του άλλαξε δραματικά στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν καταστράφηκε και παρέμεινε εκτός λειτουργίας.

Μετά τον πόλεμο κατασκευάστηκε ξανά και επαναλειτούργησε, ενώ τις επόμενες δεκαετίες εκσυγχρονίστηκε και ηλεκτροδοτήθηκε.

Περισσότερο από έναν αιώνα μετά την πρώτη κατασκευή του, εξακολουθεί να στέκει σε ένα από τα πιο απομακρυσμένα σημεία της Κρήτης.

Περισσότερο από ένα φως μέσα στη νύχτα

Σήμερα η τεχνολογία της ναυσιπλοΐας δεν έχει καμία σχέση με εκείνη του 19ου αιώνα. GPS, ηλεκτρονικοί χάρτες και σύγχρονα συστήματα έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύουν τα πλοία.

Οι φάροι, όμως, δεν έχασαν την αξία τους.

Το Ελληνικό Φαρικό Δίκτυο εξακολουθεί να συντηρείται από την Υπηρεσία Φάρων του Πολεμικού Ναυτικού, ενώ αρκετοί ιστορικοί πέτρινοι φάροι αποτελούν πλέον και σημαντικά μνημεία της ναυτικής ιστορίας της χώρας.

Στην Κρήτη, καθένας τους αφηγείται και μια διαφορετική ιστορία.

Ο ένας έγινε το σύμβολο των Χανίων. Ένας άλλος θυμίζει την αιγυπτιακή περίοδο του Ρεθύμνου. Το Δρέπανο στέκει στις ακτές του Αποκόρωνα από τον 19ο αιώνα και το Κάβο Σίδερο φυλάει το βορειοανατολικό άκρο του νησιού.

Πέτρινοι φρουροί που είδαν πολέμους, άλλαξαν τεχνολογίες και διοικήσεις, έσβησαν και ξανάναψαν – αλλά παρέμειναν στις ίδιες ακτές, απέναντι στην ίδια θάλασσα.