«Οι Υφάντρες των Ανωγείων, εικαστική αφήγηση, υφές και συλλογική μνήμη»

Υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Κρήτης η έκθεση φωτογραφίας «Οι Υφάντρες των Ανωγείων, εικαστική αφήγηση, υφές και συλλογική μνήμη»

Υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Κρήτης, με την υποστήριξη και την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού (ΥΠ.ΠΟ.), την αιγίδα του Γεωπάρκου του Ψηλορείτη και σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Ανωγείων, η ΑΜΚΕ PHOTOXENIA διοργανώνει την έκθεση φωτογραφίας της φωτογράφου Μαρίας Χουλάκη με τίτλο «Οι Υφάντρες των Ανωγείων, εικαστική αφήγηση, υφές και συλλογική μνήμη», καθώς και παράλληλη εσπερίδα.

Οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο 14 Νοεμβρίου 2026 στα Ανώγεια, με την εσπερίδα να φιλοξενείται στη Δομή Υφαντικής Ανωγείων στις 17:30 και την παρουσίαση της έκθεσης στο «Ανώγεια Κέντρο Υφαντικής» στις 20:00.

Η έκθεση φωτογραφίας της Μαρίας Χουλάκη αποτελεί μια χειρονομία σεβασμού και αναγνώρισης προς τις υφάντρες των Ανωγείων για την τεράστια συλλογική προσπάθεια που κατέβαλαν, τόσο για τη συνοχή του κοινωνικού ιστού όσο και για την ανεκτίμητη συμβολή τους στην άυλη πολιτιστική κληρονομιά της Κρήτης. Η πρώτη παρουσίαση της έκθεσης στο «Ανώγεια Κέντρο Υφαντικής» αποδίδει τον οφειλόμενο φόρο τιμής στον τόπο και τις υφάντρες του.

Εικαστική αφήγηση, υφές και συλλογική μνήμη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Σαουδική Αραβία: Ποινή 100 μαστιγωμάτων σε γυναίκα επειδή γέννησε εκτός γάμου

Όπως επισημαίνει στο επιμελητικό της κείμενο η Μαρία Χουλάκη, η φωτογραφική έκθεση «Οι Υφάντρες των Ανωγείων, εικαστική αφήγηση, υφές και συλλογική μνήμη» προάγει την υφαντική τέχνη ως ζωντανό φορέα μνήμης, ταυτότητας και γυναικείας εμπειρίας και όχι μόνο ως λαογραφικό τεκμήριο.

Με αφορμή τον πίνακα του λαϊκού ζωγράφου Αλκιβιάδη Σκουλά (Γρυλιού), η φωτογράφος Μαρία Χουλάκη ανατρέχει στις παλαιότερες υφάντρες των Ανωγείων και τις φωτογραφίζει με φόντο τα έργα τους. Η παρουσίαση των φωτογραφιών πλαισιώνεται από τα αυθεντικά υφαντά, περίτεχνες χειροποίητες δημιουργίες μιας διαχρονικά γυναικείας τέχνης. Το έργο του Αλκιβιάδη Σκουλά συμπεριλαμβάνεται στα εκθέματα της έκθεσης και ανήκει στην προσωπική συλλογή της Μαρίας Χουλάκη.

Οι γυναίκες των Ανωγείων, ζώντας και μεγαλώνοντας τα παιδιά τους στο ορεινό περιβάλλον του Ψηλορείτη, συντονίζουν την καθημερινότητά τους με τον κύκλο της φύσης, τη βιοποικιλότητα και τη χειροτεχνία. Η συνύπαρξη της φωτογραφικής εικόνας με τα αυθεντικά υφαντά στον εκθεσιακό χώρο συγκροτεί ένα ενιαίο εικαστικό περιβάλλον πολλαπλών αναγνώσεων, όπου η εικόνα και το αντικείμενο λειτουργούν συμπληρωματικά. Η προσέγγιση αυτή υπερβαίνει τις συμβατικές μορφές παρουσίασης της παράδοσης και εισάγει ένα σύγχρονο μοντέλο καλλιτεχνικής πρακτικής, στο οποίο η φωτογραφία ενεργοποιεί τη μνήμη αντί να την αναπαριστά.

Σύνδεση με την αναβίωση της υφαντικής και εκπαιδευτικές δράσεις

Παράλληλα, η έκθεση συνδέεται οργανικά με την πρόσφατη αναβίωση της υφαντικής τέχνης στα Ανώγεια μέσω θεσμικών εκπαιδευτικών δράσεων (Πιλοτικό Πρόγραμμα Υφαντικής, ΚΕΔΙΒΙΜ και ΠΑ.Δ.Α., χρηματοδοτούμενο από το ΥΠ.ΠΟ.), ενισχύοντας τη συνέχεια ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν. Η φωτογραφία λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στην τοπική κοινότητα και την κοινωνία, εστιάζοντας στην πολιτισμική αξία της υφαντικής μέσα από ένα σύγχρονο, κατανοητό και εικαστικά τεκμηριωμένο πλαίσιο.

Η έκθεση προτείνει έναν χώρο όπου το υφαντό είναι ταυτόχρονα εικόνα και ύλη, παρελθόν και παρόν, προσωπική ιστορία και συλλογική μνήμη. Στο πλαίσιο της έκθεσης, ο όρος «υφές» δεν χρησιμοποιείται περιγραφικά, αλλά ως εννοιολογικό εργαλείο που συνδέει τη φωτογραφική επιφάνεια με τα υλικά, τις χειρονομίες και τον χρόνο της υφαντικής διαδικασίας, αναδεικνύοντας τη μνήμη ως βιωμένη και απτή εμπειρία.

Οι εκπαιδευτικές δράσεις που πλαισιώνουν την έκθεση αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του καλλιτεχνικού και επιμελητικού σχεδιασμού. Στόχος τους είναι η μετάδοση της άυλης γνώσης της υφαντικής μέσα από βιωματικές, συμμετοχικές και σύγχρονες παιδαγωγικές μεθόδους, σε άμεση συνάφεια με τους στόχους της καλλιτεχνικής παιδείας. Η εκπαιδευτική διαδικασία θα συνεχιστεί και μέσα από το πρόγραμμα του Κ.Ε.ΠΕ.Α. Ανωγείων, για την ευρύτερη ενημέρωση της εκπαιδευτικής κοινότητας.

Συντελεστές Έκθεσης

• Επιμέλεια και σχεδιασμός έκθεσης: Μαρία Χουλάκη

• Φωτογραφίες: Μαρία Χουλάκη

• Φιλοξενία έκθεσης: Ανώγεια Κέντρο Υφαντικής, Επιστημονική Διευθύντρια Χριστίνα Τριποδιανάκη

• Μουσική performance: Νίκη Ξυλούρη

Συντελεστές Εκπαιδευτικού Προγράμματος

• Ζωή Παπαδάκη: ΕΡΓΑΣΤΙΝΗ, Εκπαιδεύτρια Υφαντικής

• Ζαχαρένια Κεφαλογιάννη, Αγάπη Καλομοίρη: Κ.Ε.ΠΕ.Α. Ανωγείων

• Μαίρη Μπαγκέρη: Σταυράκειο Γενικό Λύκειο Ανωγείων

• Δήμητρα Στασινού: Γυμνάσιο Ανωγείων

• Άννα Καρατζάνη: Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΑ.Δ.Α., Συντονίστρια Προγράμματος Υφαντικής ΥΠ.ΠΟ.

• Γιώργης Α. Καλομοίρης: Ψηφιακή αξιοποίηση φωτογραφικών αρχείων, Αρχαιολόγος – Πολιτιστικός Διαχειριστής (MSc², PhDc), Συνιδρυτής και Επιμελητής «Αργαστήρι Culture – Tech – Innovation»