Ηράκλειο: 15oC
CretaOne Radio 102,3 Δείτε Ζωντανά
Ακούστε Ζωντανά CretaOne Radio 102,3
Δείτε Ζωντανά CretaOne Radio 102,3

Ώρα αποφάσεων για τη μεταφορά συντελεστή δόμησης: Το παρασκήνιο της συνάντησης στο Μαξίμου

16.11.2026, 8:24

Στην «τσίμπη» ο πρωθυπουργός για τα 584.000 τ.μ. πρόσθετης δόμησης – Τα επιχειρήματα του ΥΠΕΝ για τις αποζημιώσεις των 2 δισ. ευρώ και το κοινό αίτημα των έξι δημοτικών αρχών για απόσυρση

Ανάμεσα στο πολιτικό κόστος μιας σύγκρουσης με τους δημάρχους των βορείων προαστίων και στον κίνδυνο να προκληθεί ένα ντόμινο ανατροπών στον πολεοδομικό σχεδιασμό της χώρας καλείται να αποφασίσει σήμερα ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης για την τύχη της μεταφοράς συντελεστή δόμησης.

Η κρίσιμη συνάντηση στο Μέγαρο Μαξίμου πραγματοποιείται στη σκιά των έντονων αντιδράσεων που έχουν προκαλέσει οι Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ), με το ενδεχόμενο πλήρους αναστολής να παραμένει στο τραπέζι, αλλά και με ισχυρά επιχειρήματα υπέρ της συνέχισης της διαδικασίας, μέσα από ουσιαστικές διορθώσεις και αναθεωρήσεις των μελετών όπου κριθεί αναγκαίο.

Παρά το υψηλό πολιτικό βάρος της αντιπαράθεσης, η εκτίμηση που διατυπώνεται από ανθρώπους με άριστη γνώση του σχεδιασμού είναι ότι η κυβέρνηση θα αναζητήσει μια διέξοδο που θα επιτρέψει την εκτόνωση των αντιδράσεων χωρίς να ακυρωθεί συνολικά η μεταρρύθμιση. Σε αυτή την κατεύθυνση, η ιδανική λύση, θα ήταν η αναθεώρηση των μελετών όπου κρίνεται σκόπιμο και η επανεξέταση των περιοχών υποδοχής, με δεδομένο ότι ο σχεδιασμός που έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση δεν αποτελεί οριστική πολεοδομική απόφαση.

Ωστόσο, τίποτα δεν θεωρείται προαποφασισμένο. Αξιόπιστη πηγή του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, επισημαίνει ότι ο πρωθυπουργός θα λάβει ο ίδιος τις τελικές αποφάσεις, αφού ακούσει τόσο τις ενστάσεις των δημάρχων όσο και τα επιχειρήματα του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και του γενικού γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού Ευάγγελου Κυριαζόπουλου, οι οποίοι θα προβάλλουν την μεθοδολογία των μελετών και την φιλοσοφία του σχεδιασμού.

Στο τραπέζι παραμένουν διαφορετικά ενδεχόμενα, από τη συνέχιση της διαβούλευσης με μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο πέραν των δύο μηνών και ουσιαστικές τροποποιήσεις έως τη διακοπή της διαδικασίας. Το συνολικό πάγωμα, πάντως, αντιμετωπίζεται με επιφυλάξεις από την πλευρά όσων υπερασπίζονται τη φιλοσοφία της μεταρρύθμισης, εξαιτίας των ευρύτερων πολεοδομικών και οικονομικών συνεπειών που θα μπορούσε να προκαλέσει.

Οι έξι δήμαρχοι στο Μαξίμου με αίτημα την απόσυρση

Από πλευράς αυτοδιοίκησης, το κατώφλι του Μεγάρου Μαξίμου θα περάσουν σήμερα το μεσημέρι, οι δήμαρχοι Κηφισιάς Βασίλης Ξυπολυτάς, Φιλοθέης–Ψυχικού Χαράλαμπος Μπονάτσος, Χαλανδρίου Συμεών Ρούσσος, Νέας Ιωνίας Παναγιώτης Μανούρης, Παπάγου–Χολαργού Ηλίας Αποστολόπουλος και Λυκόβρυσης–Πεύκης Μάριος Ψυχάλης, οι οποίοι έχουν συγκροτήσει κοινό μέτωπο απέναντι στον προτεινόμενο σχεδιασμό.

Οι έξι δήμαρχοι έχουν ήδη εκφράσει εγγράφως την αντίθεσή τους, ζητώντας με κοινή επιστολή προς τον Πρωθυπουργό την απόσυρση της υπό διαβούλευση Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και την επανεξέταση του σχεδιασμού από μηδενική βάση, με ουσιαστική συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης. Η κοινή αυτή θέση επιβεβαιώθηκε και κατά την πρόσφατη συνάντησή τους στην Περιφερειακή Ένωση Δήμων Αττικής, υπό τον πρόεδρό της και δήμαρχο Γαλατσίου Γιώργο Μαρκόπουλο.

Οι αντιρρήσεις των δήμων δεν περιορίζονται στα επιπλέον τετραγωνικά μέτρα δόμησης, αλλά αφορούν συνολικά την επιλογή των περιοχών υποδοχής, την επάρκεια των υποδομών και τις επιπτώσεις στην πυκνότητα και στον οικιστικό χαρακτήρα των βορείων προαστίων. Το κοινό αίτημα απόσυρσης προσδίδει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος στη σημερινή συνάντηση, καθώς η κυβέρνηση καλείται να απαντήσει σε μια συντονισμένη αντίδραση έξι δημοτικών αρχών και όχι σε μεμονωμένες τοπικές ενστάσεις.

Οι μελέτες δεν είναι τελικός σχεδιασμός: Το μηδενικό σενάριο

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα που αναμένεται να προβάλει σήμερα η πλευρά του υπουργείου είναι ότι οι μελέτες που έχουν τεθεί σε δημόσια διαβούλευση δεν συνιστούν οριστικές πολεοδομικές αποφάσεις. Πρόκειται για μια διαδικασία σχεδιασμού που προετοιμάζεται εδώ και περίπου δύο χρόνια, με αξιοποίηση στοιχείων από τα υφιστάμενα σχέδια πόλης, τα επιχειρησιακά σχέδια των δήμων και τις καταγεγραμμένες ανάγκες για κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους.

Σκοπός της διαβούλευσης είναι να ελεγχθούν οι παραδοχές των μελετητών, να αξιολογηθούν οι παρατηρήσεις των τεχνικών υπηρεσιών και να ενσωματωθούν οι τεκμηριωμένες αντιρρήσεις της αυτοδιοίκησης. Στο πλαίσιο αυτό, η αναθεώρηση των μελετών σε περιοχές όπου εντοπίζονται σοβαρά πολεοδομικά προβλήματα προβάλλει ως πιθανή διέξοδος για την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επισήμανση ότι στις μελέτες προβλέπεται και μηδενικό σενάριο, το οποίο, όπως υποστηρίζεται από την πλευρά του ΥΠΕΝ, μπορεί να επιλεγεί από τον δήμο και την περιφέρεια στο πλαίσιο της διαδικασίας.

Στο υπουργείο επισημαίνουν πάντως ότι οι δήμοι θα πρέπει να αναλάβουν και το κόστος των επιλογών τους, εφόσον απορρίψουν τη δημιουργία ΖΥΣ, χωρίς να θεωρούν δεδομένη την κρατική χρηματοδότηση για τη διατήρηση κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων. «Δεν μπορούν οι δήμοι να μη θέλουν ΖΥΣ και ταυτόχρονα να απαιτούν από το κράτος να πληρώσει αποζημιώσεις για να μη χαθεί μια πλατεία ή ένα σχολείο», αναφέρουν χαρακτηριστικά. Και θέτουν το ερώτημα: «Όταν αρχίσουν να αίρονται απαλλοτριώσεις στην Κηφισιά και να χτίζονται νέα κτίρια δίπλα σε διατηρητέα, αυτό δεν θα αλλοιώσει τη φυσιογνωμία της πόλης;».

Τα 584.000 τετραγωνικά και η διαφωνία για την δόμηση

Στην καρδιά της αντιπαράθεσης μεταξύ πολιτείας και ΟΤΑ, βρίσκονται έως 584.000 τ.μ. δυνητικής πρόσθετης δόμησης που προβλέπεται να μπορούν να υποδεχθούν οι προτεινόμενες ζώνες των βορείων προαστίων, προκαλώντας ανησυχίες για την αλλοίωση της οικιστικής τους φυσιογνωμίας.

Η πλευρά του ΥΠΕΝ που υπεραμύνεται του σχεδιασμού επιμένει ότι δεν δημιουργούνται νέα οικοδομικά δικαιώματα. «Δεν είναι δικά μας φανταστικά τετραγωνικά. Τα τετραγωνικά αυτά υπάρχουν». Όπως υποστηρίζουν αρμόδιες πηγές δεν πρόκειται για νέα δόμηση, αλλά για υφιστάμενα δικαιώματα που προβλέπονται από τα σχέδια πόλης και τις πολεοδομικές μελέτες της Κηφισιάς και του Ψυχικού. «Για να υλοποιηθεί, όμως, ο πολεοδομικός σχεδιασμός, τα δικαιώματα αυτά πρέπει να αποζημιωθούν. Διαφορετικά, οι προβλέψεις των σχεδίων πόλης θα παραμείνουν ανεφάρμοστες», επισημαίνει η ίδια πηγή.

Ωστόσο, η προέλευση των δικαιωμάτων δεν αναιρεί ότι η μεταφορά τους αυξάνει την επιτρεπόμενη δόμηση στα ακίνητα υποδοχής. Εκεί εντοπίζεται και η βασική αντίρρηση των δήμων, που αμφισβητούν τη δυνατότητα των περιοχών τους να απορροφήσουν επιπλέον τετραγωνικά χωρίς επιβάρυνση των υποδομών και του οικιστικού τους χαρακτήρα.

Ενδεικτικό της λογικής του σχεδιασμού είναι ότι η αύξηση για παράδειγμα του συντελεστή σε μια περιοχή από 0,6 σε 0,7 επιτρέπει σε ένα οικόπεδο 1.000 τ.μ. να αποκτήσει δικαίωμα δόμησης 700 αντί 600 τ.μ. Τα επιπλέον 100 τ.μ. δημιουργούν οικονομικό κίνητρο για την αγορά μεταφερόμενου συντελεστή, ώστε να αποζημιωθεί ο ιδιοκτήτης ενός άλλου ακινήτου που προορίζεται για πλατεία. Το ερώτημα, επομένως, είναι πόση πρόσθετη δόμηση μπορούν να αντέξουν οι περιοχές υποδοχής και με ποια πολεοδομικά κριτήρια έχει προσδιοριστεί αυτή η δυνατότητα.

Ο λογαριασμός των 2 δισ. ευρώ και οι κοινόχρηστοι χώροι

Πίσω από τη διαμάχη βρίσκεται η χρόνια αδυναμία των δήμων να αποζημιώσουν ιδιοκτήτες ακινήτων που έχουν δεσμευτεί για πλατείες, σχολεία, χώρους πρασίνου και διανοίξεις δρόμων. Πηγές που υπερασπίζονται τον σχεδιασμό ανεβάζουν τις δυνητικές ανάγκες αποζημιώσεων ακόμη και στα 2 δισ. ευρώ λόγω των υψηλών αγίων γης σε αυτές τις περιοχές.

Η έλλειψη πόρων έχει αφήσει ανεφάρμοστες πολεοδομικές προβλέψεις δεκαετιών, με την πλευρά του ΥΠΕΝ να προειδοποιεί ότι, εάν δεν εξασφαλιστούν οι απαιτούμενες αποζημιώσεις, υπάρχει κίνδυνος να χαθούν χώροι που έχουν προβλεφθεί για κοινόχρηστες και κοινωφελείς χρήσεις. Ενδεικτικά αναφέρονται περιπτώσεις στο Ψυχικό, στην Κηφισιά και στο Χαλάνδρι, όπου, σύμφωνα με την ίδια επιχειρηματολογία, χάθηκαν για τους ίδιους λόγους πλατείες, σχολικοί και αθλητικοί χώροι ή σχεδιαζόμενες διαπλατύνσεις δρόμων.

Στην ίδια εξίσωση και με ακόμη μεγαλύτερη ένταση βρίσκονται οι ιδιοκτήτες διατηρητέων, που διαθέτουν ανεκμετάλλευτα οικοδομικά δικαιώματα αλλά επιβαρύνονται με υψηλό κόστος συντήρησης. Το υπουργείο υποστηρίζει ότι οι χρηματοδοτήσεις από το Πράσινο Ταμείο και τα προγράμματα «Διατηρώ» δεν επαρκούν για την κάλυψη των αναγκών, με τη μεταφορά συντελεστή να προβάλλεται ως εναλλακτικός μηχανισμός αποζημίωσης μέσω της αξιοποίησης των οικοδομικών δικαιωμάτων, αντί της αποκλειστικής χρηματοδότησης από δημόσιους πόρους. «Φανταστείτε ανθρώπους που ουσιαστικά στερήθηκαν τη δυνατότητα αξιοποίησης της περιουσίας τους για να διατηρηθεί η αρχιτεκτονική φυσιογνωμία μιας περιοχής. Ιδιοκτήτες με υπόλοιπο συντελεστή δόμησης ακόμη και 2,1, τους οποίους η Πολιτεία επιβάρυνε οικονομικά και τώρα κινδυνεύει να τους στερήσει και τη δυνατότητα αξιοποίησης των οικοδομικών δικαιωμάτων τους», επισημαίνουν χαρακτηριστικά πηγές του υπουργείου.

Ο φόβος του ντόμινο στον πολεοδομικό σχεδιασμό

Πέρα από το οικονομικό κόστος, ένα συνολικό πάγωμα των ΖΥΣ εκτιμάται ότι θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο με ευρύτερες συνέπειες για την πολεοδομική μεταρρύθμιση.

Ο προβληματισμός που διατυπώνεται στο ΥΠΕΝ είναι ότι, εάν η κυβέρνηση αποφασίσει να διακόψει τη διαβούλευση υπό την πίεση των τοπικών αντιδράσεων, θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπίσει ανάλογες αντιδράσεις όταν αρχίσουν να δημοσιοποιούνται τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια. Κάθε δήμος που θα διαφωνεί με τις προβλέψεις ενός σχεδίου θα μπορεί να ζητά αντίστοιχη πολιτική παρέμβαση για τη διακοπή της διαδικασίας.

Πρόκειται για ένα επιχείρημα που έχει βάση. Ωστόσο, με δεδομένο ότι ο σχεδιασμός έχει ξεφύγει από κάθε χρονοδιάγραμμα, είναι δύσκολο να προχωρήσει πριν από τις εκλογές. Πληροφορίες, μάλιστα, αναφέρουν ότι σήμερα, αμέσως μετά τη συνάντηση με τους δημάρχους, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα συζητήσει με τον Κυριάκο Μητσοτάκη και το θέμα των πολεοδομικών σχεδίων, προκειμένου να ληφθούν οι οριστικές αποφάσεις για την πορεία της μεγάλης μεταρρύθμισης.

«Το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη διάσταση καθώς ο πολεοδομικός σχεδιασμός αποτελεί μέρος των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η χώρα έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με χρηματοδότηση ύψους περίπου 400 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης, στην οποία, περιλαμβάνονται και οι μελέτες για τις Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή» τονίζει παράγοντας του υπουργείου.

Η χώρα έχει δεσμευτεί να ολοκληρώσει τις σχετικές μελέτες και να τις θέσει σε διαβούλευση, προκειμένου να προχωρήσει ο πολεοδομικός σχεδιασμός. Αυτό δεν σημαίνει ότι μια ενδεχόμενη αναστολή των ΖΥΣ θα οδηγούσε αυτομάτως σε απώλεια ευρωπαϊκών πόρων, αλλά αναδεικνύει τη δυσκολία διακοπής μιας διαδικασίας που εντάσσεται σε ευρύτερο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων.
Στην ίδια λογική, η πορεία των ΖΥΣ συνδέεται με τη μελλοντική λειτουργία της Ψηφιακής Τράπεζας Γης, η οποία αποτελεί βασικό εργαλείο για την ενεργοποίηση του μηχανισμού μεταφοράς συντελεστή δόμησης. Στον ευρύτερο προβληματισμό για την εξέλιξη του πολεοδομικού σχεδιασμού εντάσσονται και τα εκκρεμή ζητήματα της εκτός σχεδίου δόμησης και της αναγνώρισης των κοινόχρηστων δρόμων, που αποτελούν κρίσιμη προϋπόθεση για την οικοδομησιμότητα εκτός σχεδίου ακινήτων σύμφωνα με τη νομολογία του ΣτΕ.

Το πολιτικό κόστος και η δύσκολη ισορροπία του Μαξίμου

Παρά τα πολεοδομικά και οικονομικά επιχειρήματα, η πολιτική διάσταση της υπόθεσης παραμένει καθοριστική. Οι αντιδράσεις των δήμων των βορείων προαστίων έχουν ήδη δημιουργήσει ισχυρή πίεση στην κυβέρνηση, ενώ η συμμετοχή κυβερνητικών στελεχών στις τοπικές συζητήσεις αναδεικνύει ότι οι επιφυλάξεις για τον σχεδιασμό δεν περιορίζονται αποκλειστικά στην αυτοδιοίκηση. Ακόμη και από την πλευρά όσων υπερασπίζονται τη φιλοσοφία των ΖΥΣ αναγνωρίζεται ότι η επικοινωνιακή διαχείριση του θέματος από το υπουργείο δεν υπήρξε επιτυχής.

«Το πολιτικό κόστος μετράει αλλά πρέπει να γίνει αντιληπτό ποιες είναι οι συνέπειες να μην κάνουμε σχεδιασμό και να μείνουμε όπως είμαστε», παραδέχεται άνθρωπος με γνώση του θέματος, αναγνωρίζοντας ότι έγιναν επικοινωνιακά λάθη και ότι δεν εξηγήθηκαν εγκαίρως ούτε η λειτουργία του μηχανισμού ούτε τα προβλήματα που επιχειρεί να αντιμετωπίσει.

«Το όχι των δήμων δεν λέει τίποτα, το έλα να δούμε την μελέτη και αυτές είναι οι απόψεις μας είναι η λύση» αντιτείνουν στο υπουργείο και αναγνωρίζουν ότι οι μελέτες που έχουν τεθεί σε δημόσια διαβούλευση δεν αποτελούν αμετάβλητο σχεδιασμό, αφήνοντας ανοιχτό το περιθώριο ουσιαστικών αναθεωρήσεων και τροποποιήσεων με βάση τις τεκμηριωμένες ενστάσεις και προτάσεις της αυτοδιοίκησης.

Το ερώτημα είναι εάν αυτή η δυνατότητα διορθώσεων θα αποδειχθεί αρκετή για να γεφυρώσει τις διαφορές ή εάν η σημερινή συνάντηση θα αναδείξει ακόμη περισσότερο την απόσταση ανάμεσα στην κυβερνητική επιδίωξη να διασωθεί η μεταρρύθμιση και στην απαίτηση των δήμων να αποσυρθεί ο σχεδιασμός.

Πηγή: protothema.gr

  • Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης καλείται να αποφασίσει για τη μεταφορά συντελεστή δόμησης, αντιμετωπίζοντας αντιδράσεις από έξι δήμους των βορείων προαστίων που ζητούν απόσυρση των σχεδίων.
  • Υπάρχει το ενδεχόμενο αναστολής των Ζώνων Υποδοχής Συντελεστή, αλλά το ΥΠΕΝ υποστηρίζει τη συνέχιση με αναθεωρήσεις, για να αποφευχθεί ένα ντόμινο πολεοδομικών ανατροπών.
  • Οι δήμαρχοι ανησυχούν για την επιβάρυνση των υποδομών από τα 584.000 τ.μ. πρόσθετης δόμησης, ενώ το ΥΠΕΝ υποστηρίζει ότι αυτά τα δικαιώματα υπάρχουν ήδη και πρέπει να αποζημιωθούν.
  • Το πολιτικό κόστος και οι επικοινωνιακές δυσκολίες επιβαρύνουν την κυβέρνηση, ενώ η αναθεώρηση των μελετών θεωρείται πιθανή διέξοδος για την αποκλιμάκωση της έντασης.
Προσθέστε το cretaone.gr ως προτιμώμενη πηγή στο Google

CretaOne TV

Δείτε όλα τα βίντεο του CretaOne TV εδώ

Παρακολουθήστε τώρα →