Πόλεμος στη Μέση Ανατολή: Ασαφείς στόχοι, κατάρρευση μεταπολεμικών συμμαχιών και το βρώμικο παιχνίδι της Τουρκίας

Η γεωπολιτική ρευστότητα, οι αντιφάσεις της Δύσης και η στρατηγική διπλών ισορροπιών της Άγκυρας

Την εκτίμηση ότι η Τουρκία λειτουργεί διαχρονικά ως «επιτήδειος ουδέτερος», επιδιώκοντας αποκλειστικά την αποκόμιση γεωπολιτικών και οικονομικών ωφελημάτων, διατύπωσε ο Δρ. Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών, κ. Θεοφάνης Μαλκίδης, υπογραμμίζοντας ότι η στρατηγική αυτή ενδέχεται να φτάνει σε οριακό σημείο μετά τις τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Μιλώντας στο ραδιόφωνο του CRETAONE 102,3 και στον Γιάννη Ραψομανίκη, ο κ. Μαλκίδης περιέγραψε μια τουρκική πολιτική που ακροβατεί μεταξύ Δύσης και Ανατολής, χωρίς σταθερές συμμαχίες, αλλά με σταθερό στόχο την ενίσχυση της ισχύος της Άγκυρας. Όπως σημείωσε, η Τουρκία εμφανίζεται κατά περίπτωση ως σύμμαχος της Δύσης ή ως συνομιλητής χωρών που βρίσκονται σε αντιπαράθεση με αυτήν, αξιοποιώντας τη θέση της για να αντλεί οφέλη από όλες τις πλευρές.

Ασάφεια στόχων και οικονομικές συνέπειες

Ο κ. Μαλκίδης τόνισε ότι από την έναρξη της σύγκρουσης διαφαίνεται μια εμφανής ασάφεια ως προς τους αρχικούς στόχους των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους. Αν και η αρχική στόχευση φαινόταν να αφορά την αλλαγή καθεστώτος και την εγκαθίδρυση ενός δυτικού τύπου πολιτικού συστήματος στο Ιράν, στην πορεία προέκυψαν νέες, πιο σύνθετες και επικίνδυνες παράμετροι. Η ενίσχυση της τρομοκρατίας, η ανακύκλωση προσώπων στην εξουσία και η γενικευμένη αποσταθεροποίηση συνθέτουν, όπως σημείωσε, ένα περιβάλλον αβεβαιότητας χωρίς σαφή στρατηγική εξόδου.

Παράλληλα ο κ. Μαλκίδης αναφέρθηκε και στο οικονομικό σκέλος της κρίσης στη Μέση Ανατολή το οποίο, έχει άμεσες και διεθνείς συνέπειες. Οι επιπτώσεις στην ενέργεια, είτε πρόκειται για το πετρέλαιο είτε για το φυσικό αέριο, εντείνουν την ανησυχία διεθνώς και αποδεικνύουν ότι η σύγκρουση ξεπερνά τα γεωγραφικά όρια της περιοχής, όπως είπε χαρακτηριστικά.

Η απόσταση της ΕΕ και η πιθανή κατάρρευση του ΝΑΤΟ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Λατινοπούλου για τους γείτονές της που συνελήφθησαν: «Το έκανα για όσους υποφέρουν από κακούς γείτονες»

Σε ό,τι αφορά την Ευρώπη, ο κ. Μαλκίδης περιέγραψε μια εικόνα αποστασιοποίησης και εσωτερικής αδυναμίας, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη συνοχή τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και του ΝΑΤΟ. Επισήμανε ότι οι διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες και τα οικονομικά συμφέροντα οδηγούν σε αποκλίσεις, υπονομεύοντας την έννοια της κοινής πολιτικής. Υπογράμμισε ότι η Ευρώπη φαίνεται να έχει απομακρυνθεί από τις ιδρυτικές της αρχές, λειτουργώντας περισσότερο ως πεδίο εξυπηρέτησης επιχειρηματικών συμφερόντων παρά ως ένωση αξιών και πολιτικής σύγκλισης.

Στο πλαίσιο αυτό, στάθηκε ιδιαίτερα στο ενδεχόμενο αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ, σημειώνοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη, αν και ακραία, θα είχε απρόβλεπτες συνέπειες για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Όπως τόνισε, η ήδη εύθραυστη ισορροπία θα διαταρασσόταν περαιτέρω, οδηγώντας σε ένα πιο αβέβαιο γεωπολιτικό περιβάλλον.

Το «βρώμικο» παιχνίδι του Ερντογάν και της Τουρκίας

Ταυτόχρονα χαρακτήρισε την Τουρκία ως τον κατεξοχήν «επιτήδειο ουδέτερο» της διεθνούς σκηνής. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η τουρκική στρατηγική βασίζεται διαχρονικά στην ταυτόχρονη διατήρηση σχέσεων με αντίπαλα στρατόπεδα, με μοναδικό γνώμονα την αποκόμιση οφελών. Περιέγραψε μια πολιτική συνεχούς ακροβασίας μεταξύ Δύσης και Ανατολής, όπου η Άγκυρα εμφανίζεται άλλοτε ως σύμμαχος και άλλοτε ως ανεξάρτητος παίκτης, προσαρμόζοντας τη στάση της ανάλογα με τα συμφέροντά της.

Ο κ. Μαλκίδης υπογράμμισε ότι η Τουρκία επιχειρεί να παρουσιαστεί ως δύναμη διαμεσολάβησης και ειρήνης, χωρίς όμως να υπηρετεί ουσιαστικά τη σταθερότητα. Αντιθέτως, όπως είπε, πρόκειται για μια στρατηγική καθαρού ωφελιμισμού, όπου η ρητορική περί ειρήνης λειτουργεί ως εργαλείο προβολής και επιρροής. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στις αντιφάσεις της τουρκικής πολιτικής, επισημαίνοντας τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ σε συνδυασμό με τις σχέσεις της με χώρες που βρίσκονται σε αντιπαράθεση με τη Δύση, καθώς και τη στρατιωτική της δραστηριότητα σε περιοχές όπως η Συρία και το Ιράκ.

Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε και απέναντι στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τονίζοντας ότι η ρητορική του περί ειρήνης δεν συνάδει με τις πρακτικές που ακολουθεί. Όπως ανέφερε, η τουρκική ηγεσία επιχειρεί να εμφανιστεί ως εγγυητής σταθερότητας, την ώρα που στην πράξη επιδιώκει γεωπολιτική αναβάθμιση και οικονομικά οφέλη. Έδωσε έμφαση και στη στάση της Άγκυρας απέναντι στους Κούρδους, κάνοντας λόγο για πολιτικές που έρχονται σε αντίθεση με τις αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που επικαλούνται οι δυτικές συμμαχίες.

Ο κ. Μαλκίδης εκτίμησε ότι οι εξελίξεις μετά την 28η Φεβρουαρίου ενδέχεται να σηματοδοτούν μια καμπή για την Τουρκία, καθώς οι σχέσεις της με το Ισραήλ έχουν επιδεινωθεί σημαντικά και οι νέοι γεωπολιτικοί συσχετισμοί ενδέχεται να περιορίσουν τον ρόλο της στην περιοχή.

Παράλληλα, σημείωσε ότι το κουρδικό ζήτημα ενδέχεται να εξελιχθεί σε καθοριστικό παράγοντα για τις μελλοντικές εξελίξεις, με άμεσες επιπτώσεις για την ίδια την Τουρκία.

Κομβικής σημασίας το ενιαίο αμυντικό δόγμα Ελλάδας – Κύπρου

Αναφερόμενος στην Ελλάδα και την Κύπρο, υπογράμμισε την ανάγκη για ενιαία στρατηγική και σταθερή προσήλωση στην υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας. Όπως σημείωσε, η γεωπολιτική συγκυρία δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένων κινδύνων, αλλά και πιθανών ευκαιριών, εφόσον υπάρξει σαφής σχεδιασμός και συντονισμένη δράση.

Τόνισε ότι η Ελλάδα συχνά επωμίζεται το κόστος των διεθνών εξελίξεων χωρίς αντίστοιχα οφέλη, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια πιο ενεργητική και διεκδικητική στάση για την προάσπιση της εθνικής μας κυριαρχίας.

Τέλος, ο Θεοφάνης Μαλκίδης περιέγραψε ένα διεθνές σύστημα σε φάση βαθιάς αναδιάταξης, όπου κυριαρχούν τα συμφέροντα και όχι οι αξίες. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Τουρκία συνεχίζει να λειτουργεί με καθαρά ωφελιμιστικά κριτήρια, ενώ η στάση της, όπως εκτίμησε, ενδέχεται να γίνει πιο επιθετική όσο περιορίζεται ο γεωπολιτικός της ρόλος. Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη εμφανίζεται αδύναμη να διαμορφώσει ενιαία στρατηγική, γεγονός που εντείνει την αβεβαιότητα για το μέλλον της περιοχής.

Παρακολουθήστε τη συνέντευξη: