Πολεοδομίες…γιοκ στους δήμους από τον Ιούλιο – Σε δικαστικό αγώνα στο Συμβούλιο Επικρατείας θα πάνε οι δήμοι!

Την 1η Ιουλίου ξεκινά η σταδιακή μετακόμιση των Πολεοδομιών από τους δήμους στο Κτηματολόγιο 

Πολεοδομίες…γιοκ στους δήμους από τον Ιούλιο (τουλάχιστον για το βασικό κομμάτι της δόμησης που αφορά πιο άμεσα τους πολίτες), με τους αυτοδιοικητικούς να ετοιμάζουν ωστόσο προσφυγές στο Συμβούλιο Επικρατείας για να μπλοκάρουν την προωθούμενη «μετακόμιση»…

Η βόμβα για τις Πολεοδομίες, η για την ακρίβεια Υπηρεσίες Δόμησης όπως αποκαλούνται πλέον τα τελευταία χρόνια, είχε αρχικώς «σκάσει» από πλευράς κυβέρνησης τον Σεπτέμβριο στο πλαίσιο της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Από το βήμα της ΔΕΘ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε προαναγγείλει την μεγάλη αλλαγή με την μεταφορά μέρους της λειτουργίας των Πολεοδομιών, εκείνου δηλαδή που αφορά σε οικοδομικές άδειες και ελέγχους κατασκευών στο Κτηματολόγιο.

Στα τέλη Νοεμβρίου ο σχεδιασμός της μετάβασης αποκαλύφθηκε στην πλήρη του μορφή, Τότε ο υπουργός και υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ.κ. Σταύρος Παπασταύρου και Νίκος Ταγαράς καθώς και ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης κ. Δημήτρης Παπαστεργίου είχαν παρουσιάσει στο υπουργικό συμβούλιο το πλαίσιο για τον νέο «Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης» (ΕΟΚΕΔ).

φωτό: pexels

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ηράκλειο: Στο νοσοκομείο 47χρονος μετά από ατύχημα στο λιμάνι

Ουσιαστικά σχηματίζεται ένας νέος εθνικός φορέας, ο οποίος με βάση τις κυβερνητικές εξαγγελίες, θα αξιοποιήσει το δίκτυο των κτηματολογικών γραφείων σε όλη τη χώρα και θα πάρει στα χέρια του τις  διαδικασίες  που συνδέονται με τις άδειες δόμησης: από τις βεβαιώσεις όρων και τις προεγκρίσεις έως την τελική έγκριση και τον έλεγχο των κατασκευών, καθώς και την τήρηση της πολεοδομικής νομοθεσίας. Στις «μεταφερόμενες αρμοδιότητες» περιλαμβάνονται η έκδοση οικοδομικών αδειών και οι έλεγχοι κατασκευών (προεγκρίσεις, βεβαιώσεις όρων δόμησης, δειγματοληπτικοί έλεγχοι, καταγγελίες, έλεγχοι νομιμότητας, διακοπές εργασιών ή ανακλήσεις όπου απαιτείται, καθώς και ενέργειες για αυθαίρετα/επικίνδυνες κατασκευές). Η μετάβαση προβλέπει φυσικά, πέραν της αρμοδιότητας και την μεταφορά ανθρώπινου δυναμικού, υπαλλήλων δηλαδή από τις Υπηρεσίες Δόμησης των δήμων στο νέο αυτό φορέα.

Εξαρχής υπήρξαν έντονες αντιδράσεις από πλευράς της αυτοδιοίκησης που εκφράστηκαν και δια στόματος δημάρχων και δια του επίσημου θεσμικού τους οργάνου, της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ). Πέραν των διαδικαστικών και τεχνικών ζητημάτων, οι αυτοδιοικητικοί ήταν επόμενο κι αναμενόμενο να βγουν στα «κάγκελα» για ένα βασικό, πολιτικής ή για την ακρίβεια υπαρξιακής φύσεως λόγο: Η μεταφορά έστω και εν μέρει των Πολεοδομιών από τους δήμους σε έναν εθνικό φορέα υπό την «ομπρέλα» του Κτηματολογίου συνιστά… «χτύπημα» αποδυνάμωσης και απαξίωσης για την τοπική αυτοδιοίκηση που διεκδικεί ακριβώς το αντίθετο: Αλλαγές και τομές που θα την δυναμώσουν θεσμικά.

Παρά τις αντιδράσεις, στο κυβερνητικό στρατόπεδο δηλώνουν αποφασισμένοι να προχωρήσουν με γοργούς – στο μέτρο του δυνατού – ρυθμούς την μετάβαση. Ο κύβος ερρίφθη οριστικά με κομβική ημερομηνία την 1η Ιουλίου. Είναι η ημερομηνία, όπως έχουν ξεκαθαρίσει από την κυβέρνηση, στην οποία θα ξεκινήσουν να λειτουργούν οι πρώτες πολεοδομίες στο κτηματολόγιο. Θα επιλεγούν δηλαδή ορισμένες Πολεοδομίες για την πρώτη πιλοτική φάση ενώ έως τον Ιανουάριο του 2027 θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η μετάβαση για το σύνολο των Υπηρεσιών Δόμησης της χώρας! Το χρονοδιάγραμμα είναι ρητό, αλλά με αστερίσκους είναι η αλήθεια καθώς εμπράκτως η εφαρμογή μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο χρονοβόρα και επίπονη μιας και μιλάμε για μια σύνθετη εξίσωση με πολλούς παράγοντες και διαδικαστικούς και ανθρώπινους, δεδομένου ότι θα πρέπει να γίνει μετακόμιση υπαλλήλων και εκπαίδευση.

φωτό:
(ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΛΛΙΑΡΑΣ/EUROKINISSI)

Τα επιχειρήματα της κυβέρνησης: Καταπολέμηση διαφθοράς-υποστελέχωσης και εκσυγχρονισμός

Σύμφωνα με την κυβέρνηση, η νέα μεταρρύθμιση οδηγεί σε ταχύτερη εξυπηρέτηση και αποτελεσματικότερη κατανομή φόρτου εργασίας, ενιαία εφαρμογή της νομοθεσίας για όλους σε όλη τη χώρα, ψηφιοποίηση, διαλειτουργικότητα και απλούστευση διαδικασιών, σταδιακή κατάργηση της ανάγκης εντοπιότητας και δυνατότητα εξ αποστάσεως εξυπηρέτησης. Κυρίως, όμως, με το νέο σύστημα οργάνωσης των Κέντρων Δόμησης, παρέχεται ισοτιμία στο δικαίωμα δόμησης για όλους, ανεξαρτήτως της υπηρεσίας στην οποία θα απευθυνθούν, ενώ επιτυγχάνεται η διαφάνεια με τη χρήση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων και τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης στον έλεγχο των οικοδομικών αδειών, για πρώτη φορά στη χώρα. Ταυτόχρονα, η νέα μεταρρύθμιση θα ενισχύσει την αξιοπιστία των θεσμών της Πολιτείας.

Σύμφωνα με την κυβέρνηση, ένα  βασικό πρόβλημα που στοχεύει να καταπολεμήσει η ενσωμάτωση των πολεοδομιών στο Κτηματολόγιο είναι ο κατακερματισμός: διαφορετικές ερμηνείες, διαφορετικοί χρόνοι, διαφορετικές αντοχές σε φόρτο και – σε ορισμένες περιπτώσεις – διαφορετικά επίπεδα διαφάνειας. Όπως προκύπτει από τα διαθέσιμα στοιχεία, σχεδόν το ένα τέταρτο των υπηρεσιών χρειάζεται πάνω από τρεις μήνες για έκδοση άδειας, ενώ έχουν παρατηρηθεί και περιπτώσεις στις οποίες ο χρόνος μπορεί να φτάσει ακόμη και τα πέντε χρόνια, με άμεση οικονομική επίπτωση (μπλοκαρισμένες επενδύσεις, πρόσθετο κόστος, ακινησία).

Το κυβερνητικό επιτελείο έχει σταθεί μάλιστα εμφατικά και σε παραμέτρους που αφορούν την εξυπηρέτηση των πολιτών, είτε ο λόγος για πολύ αργούς ρυθμούς, είτε για κρούσματα διαφθοράς. Όπως σημειώνουν μόνο 185 από τους 332 δήμους διαθέτουν σήμερα Υπηρεσία Δόμησης, ενώ το 23% των ΥΔΟΜ ξεπερνά τους τρεις μήνες για την έκδοση οικοδομικής άδειας – με περιπτώσεις που έφτασαν ακόμη και τα πέντε χρόνια. Το 35% των υπηρεσιών λειτουργεί με έως δύο μηχανικούς, συχνά εξυπηρετώντας πολλαπλούς δήμους, γεγονός που υπονομεύει την αποτελεσματικότητα και την ισονομία. Παράλληλα δεν λείπουν και τα αρκετά εκτεταμένα κρούσματα διαφθοράς σε διάφορες Υπηρεσίες Δόμησης, κυρίως σε τουριστικές περιοχές…

Προσφυγές στο ΣτΕ ετοιμάζουν οι δήμοι για την μεταφορά των Πολεοδομιών στο Κτηματολόγιο

Η απώλεια των Πολεοδομιών για τους δήμους είναι μια εξέλιξη η οποία έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και την οποία δεν μπορούν να την αφήσουν έτσι στο ντούκου.

Έστω και για το γόητρο, οι αιρετοί είναι δεδομένο πως θα προβούν σε κάποια δικαστική αντίδραση. Άλλωστε όπως σημειώνουν, πέραν όλων των άλλων, η μεταρρύθμιση αυτή θέτει ευθέως και ζήτημα συνταγματικής τάξης. Όπως σημειώνει η ΚΕΔΕ, η μεταφορά των Υπηρεσιών Δόμησης από τους δήμους στο Κτηματολόγιο  οδηγεί σε ουσιαστική αποδυνάμωση των δήμων, εγείροντας πολυεπίπεδα ζητήματα θεσμικής και συνταγματικής τάξεως.

Σύμφωνα με τη ΚΕΔΕ, παραβιάζεται το άρθρο 102 του Συντάγματος, το οποίο προβλέπει ότι για τα τοπικά ζητήματα υφίσταται τεκμήριο αρμοδιότητας υπέρ των ΟΤΑ, ενώ κάθε μεταβίβαση αρμοδιότητας προς το Δημόσιο πρέπει να γίνεται με νόμο και υπό την προϋπόθεση ότι δεν θίγεται η αρχή της αυτοτέλειας και της αποκέντρωσης.

Οι δήμοι, σε συνεργασία με την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), προετοιμάζουν αίτηση ακυρώσεως στο Συμβούλιο της Επικρατείας, η οποία αναμένεται να κατατεθεί μέσα στους προσεχείς μήνες.  Στόχος τους είναι να παραμείνουν οι πολεοδομίες υπό την «ομπρέλα» της αυτοδιοίκησης, όπως είναι το θεσμικά ορθόν.