Πώς έθαβαν έναν άνθρωπο στην Κρήτη όταν πέθαινε μακριά από το χωριό του

Όταν ήταν εφικτό, η σορός μεταφερόταν πίσω στον τόπο καταγωγής, ώστε ο άνθρωπος να αποχαιρετιστεί από συγγενείς, φίλους και συγχωριανούς και να ταφεί στον τόπο με τον οποίο ήταν δεμένη η οικογένειά του

Σήμερα, η μεταφορά ενός νεκρού από μια πόλη ή μια άλλη περιοχή προς τον τόπο καταγωγής του είναι μια διαδικασία που γίνεται οργανωμένα. Στην παλιά Κρήτη, όμως, όταν κάποιος άφηνε την τελευταία του πνοήμακριά από το χωριό του, τα πράγματα ήταν πολύ διαφορετικά.

Η επιθυμία να ταφεί κάποιος στον τόπο του είχε ιδιαίτερη σημασία στις παραδοσιακές κοινωνίες. Η κηδεία δεν αποτελούσε μόνο οικογενειακή υπόθεση, αλλά γεγονός ολόκληρης της κοινότητας. Στην κρητική παράδοση, άλλωστε, η εκφορά του νεκρού ονομαζόταν «ξόδι», το φέρετρο «κιβούρι» και εκείνοι που το μετέφεραν «σηκωταί».

Η επιστροφή στον τόπο του

Όταν ήταν εφικτό, η σορός μεταφερόταν πίσω στον τόπο καταγωγής, ώστε ο άνθρωπος να αποχαιρετιστεί από συγγενείς, φίλους και συγχωριανούς και να ταφεί στον τόπο με τον οποίο ήταν δεμένη η οικογένειά του.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ηράκλειο: Σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης επτά περιοχές μετά την κακοκαιρία

Πριν από τα σύγχρονα μέσα μεταφοράς, μια τέτοια επιστροφή μπορούσε να είναι ιδιαίτερα δύσκολη, ειδικά όταν ο θάνατος συνέβαινε σε μεγάλη απόσταση ή σε ορεινή και δυσπρόσιτη περιοχή. Η μεταφορά των νεκρών από συγγενείς και φίλους αποτελούσε μέρος της παλαιότερης ταφικής πρακτικής, ενώ η επιστροφή του νεκρού στην πατρίδα του για ταφή συναντάται διαχρονικά στον ελληνικό χώρο.

Το «ξόδι» και ο τελευταίος αποχαιρετισμός

Μόλις ο νεκρός έφτανε στον τόπο όπου θα γινόταν η κηδεία, ακολουθούσαν οι καθιερωμένες τελετουργίες. Το λείψανο παρέμενε στο σπίτι, όπου συγγενείς και συγχωριανοί μπορούσαν να τον αποχαιρετήσουν, ενώ ακολουθούσαν ο θρήνος και η εκφορά προς την τελευταία του κατοικία.

Χαρακτηριστική είναι και μια παλιά κρητική δοξασία: όσο το λείψανο βρισκόταν μέσα στο σπίτι, δεν σκούπιζαν, επειδή πίστευαν ότι μαζί του βρίσκονταν οι ψυχές άλλων νεκρών που είχαν έρθει για να συνοδεύσουν την ψυχή του. Σε ορισμένες περιπτώσεις γέμιζαν ακόμη και το μαξιλάρι του νεκρού με φύλλα ελιάς.

Έτσι, για τους ανθρώπους της παλιάς Κρήτης, η ταφή δεν ήταν απλώς η ολοκλήρωση μιας διαδικασίας. Ήταν η τελευταία επιστροφή του ανθρώπου στον τόπο του, ανάμεσα στους δικούς του και στην κοινότητα στην οποία ανήκε.