Δημογραφικό και ερημοποίηση της υπαίθρου οδηγούν σε ανασχεδιασμό του εκπαιδευτικού χάρτη της χώρας

Το υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε χθες την κατάρτιση μελέτης για την εκπόνηση νέας εθνικής στρατηγικής για το σχολικό δίκτυο. Η εθνική στρατηγική θα διαμορφωθεί σε βάθος 20ετίας. Οι άξονες της μελέτης παραπέμπουν ευθέως σε μειώσεις τμημάτων σε υπάρχοντα σχολεία αστικών και ημιαστικών κέντρων, καθώς και συγχωνεύσεις και καταργήσεις σχολείων σε αγροτικές, ορεινές και νησιωτικές περιοχές με μειωμένο πληθυσμό.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπ. Παιδείας, από τις 115.000 οι εγγραφές μαθητών στην Α΄ Δημοτικού το σχολικό έτος 2010-11 έφτασαν τις 71.181 εγγραφές το τρέχον 2025-2026. Για το επόμενο σχολικό έτος εκτιμάται ότι ο αριθμός των εγγραφών θα μειωθεί ακόμη και κάτω από τις 70.000. Η απώλεια μαθητών φθάνει σε 45.000 μέσα στα 16 χρόνια, δηλαδή συρρίκνωση της τάξης του 40%. «Σε μια περίοδο μεγάλων δημογραφικών και κοινωνικών αλλαγών, καθίσταται αναγκαία η πλήρης καταγραφή και ο επανασχεδιασμός του εκπαιδευτικού χάρτη, με βάση συγκεκριμένα οικονομικά δεδομένα, τεκμηρίωση και διαφάνεια.

Για πρώτη φορά επιχειρούμε να αποκτήσουμε μια πλήρη εικόνα του πραγματικού λειτουργικού αποτυπώματος των σχολικών μας μονάδων, ώστε οι αποφάσεις μας να βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα και όχι σε αποσπασματικές εκτιμήσεις», ανέφερε χθες η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, απευθύνοντας πρόσκληση στα ΑΕΙ της χώρας για την εκπόνηση της μελέτης (το κόστοςτης είναι 300.000 ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπ. Παιδείας).

Τα σχολεία χάνουν μαθητές

Η πρωτοβουλία θα δώσει έμφαση στην εκτίμηση του κόστους λειτουργίας των σχολικών μονάδων, στην καλύτερη διαχείριση των πόρων, στην αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού συστήματος σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, ενώ στα παραπάνω έχει προστεθεί και η έμφαση στην ενίσχυση της παιδαγωγικής και διοικητικής αυτονομίας των σχολείων. Οι βασικοί άξονες τους οποίους θα εξετάσει η μελέτη είναι τρεις:

• Οι παράμετροι του κόστους λειτουργίας σχολικών μονάδων διαφορετικού μεγέθους και γεωγραφικής θέσης.

• Η σχέση μεταξύ σχολικής πληρότητας, μεταφορικού κόστους και εκπαιδευτικών αναγκών.

• Εναλλακτικά μοντέλα οργάνωσης του σχολικού χάρτη με βάση παιδαγωγικά, κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια.

Οπως ανέφερε χθες στην «Καθημερινή» εκπαιδευτικός παράγων, με βάση τις αποφάσεις που λαμβάνονται ετησίως έως τώρα, λόγω των επιπτώσεων της μείωσης του μαθητικού πληθυσμού, όλα δείχνουν ότι θα υπάρξουν καταργήσεις σχολείων στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση στις αστικές και ημιαστικές περιοχές, ενώ στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση οι αλλαγές θα αφορούν συνενώσεις τμημάτων με τη σταδιακή δημιουργία μεγαλύτερων σχολείων.

«Το δημογραφικό είναι μεγάλο πρόβλημα για τη χώρα. Αλλά έπρεπε να περάσουν επτά χρόνια διακυβέρνησης της Ν.Δ. για να γίνει μία τέτοια μελέτη στην εκπαίδευση. Εως τώρα πώς λαμβάνονταν οι αποφάσεις, με ποια δεδομένα; Και πόσο θα συνεκτιμηθεί στις όποιες αποφάσεις για τυχόν καταργήσεις σχολικών μονάδων, η ανάγκη για στήριξη της υπαίθρου;» παρατήρησε, μιλώντας χθες στην «Κ», ο αντιπρόεδρος της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδος (ΔΟΕ) Σταύρος Πετράκης. «Επενδύουμε στον έγκαιρο σχεδιασμό και στη σωστή κατανομή ανθρώπινου δυναμικού, ώστε κάθε παιδί, σε κάθε περιοχή της Ελλάδας, να έχει ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση», τόνισε (στο Ρ/Σ ΣΚΑΪ) η κ. Ζαχαράκη.

Η δημογραφική συρρίκνωση θα επηρεάσει και τον αριθμό των εκπαιδευτικών. Οπως ανέφερε η κ. Ζαχαράκη, «από το 2019 μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί 45.000 μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών. Είναι μια πολύ σημαντική ενίσχυση του δημόσιου σχολείου, ιδιαίτερα στην ειδική αγωγή και στα σχολεία γενικής εκπαίδευσης. Πέρυσι προχωρήσαμε σε 10.000 διορισμούς, και φέτος προγραμματίζουμε περίπου 5.500 ακόμη διορισμούς, καλύπτοντας κενά που προκύπτουν από συνταξιοδοτήσεις και αυξημένες εκπαιδευτικές ανάγκες». Φέτος θα αποχωρήσουν 5.043 εκπαιδευτικοί, εκ των οποίων 2.445 από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, 2.588 από τη δευτεροβάθμια, και 14 μέλη του ειδικού εκπαιδευτικού και βοηθητικού προσωπικού.