Η Πανσέληνος του Αυγούστου είναι γνωστή διεθνώς ως Sturgeon Moon, δηλαδή «Φεγγάρι του Οξύρρυγχου»

Την Παρασκευή 28 Αυγούστου θα απολαύσουμε την τελευταία Πανσέληνο του καλοκαιριού, όμως φέτος δεν θα είναι απλά μόνο ένα «γεμάτο» αυγουστιάτικο φεγγάρι.

Η συγκεκριμένη Πανσέληνος συμπίπτει με μερική έκλειψη Σελήνης, ενώ την ίδια ημέρα το Υπουργείο Πολιτισμού ανοίγει δωρεάν 126 αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία και μουσεία σε ολόκληρη τη χώρα.

Η Πανσέληνος θα κορυφωθεί στις 07:18 το πρωί της Παρασκευής, ώρα Ελλάδας. Αυτό σημαίνει ότι το βράδυ της Πέμπτης 27 Αυγούστου η Σελήνη θα είναι ήδη σχεδόν πλήρης και θα αποτελεί το βασικό θέαμα της νύχτας.

Πότε ακριβώς είναι η Πανσέληνος

Η Σελήνη περνά στην ακριβή φάση της Πανσελήνου στις 07:18 της 28ης Αυγούστου στην Ελλάδα. Το γεγονός ότι η κορύφωση γίνεται το πρωί δεν σημαίνει ότι δεν θα είναι ορατή το προηγούμενο βράδυ.

Στην Αθήνα, για παράδειγμα, η Σελήνη ανατέλλει περίπου στις 20:08 το βράδυ της 28ης Αυγούστου. Την προηγούμενη ημέρα, 27 Αυγούστου, ανατέλλει περίπου στις 19:43, όταν η φωτισμένη πλευρά της θα βρίσκεται ήδη στο 98% περίπου.

Για πρακτικούς λόγους, λοιπόν, η βραδιά της Πέμπτης 27 Αυγούστου είναι αυτή που ενδιαφέρει περισσότερο όποιον θέλει να βγει για να δει την Πανσέληνο. Θα φαίνεται σχεδόν ολόγιομη και θα βρίσκεται στον ουρανό για μεγάλο μέρος της νύχτας.

Οι ακριβείς ώρες ανατολής και δύσης της Σελήνης αλλάζουν ανάλογα με την περιοχή, επομένως όποιος θέλει να φωτογραφίσει την ανατολή της καλό είναι να ελέγξει τα τοπικά δεδομένα.

Γιατί λέγεται «Φεγγάρι του Οξύρρυγχου»

Η Πανσέληνος του Αυγούστου είναι γνωστή διεθνώς ως Sturgeon Moon, δηλαδή «Φεγγάρι του Οξύρρυγχου».

Η ονομασία προέρχεται από παραδοσιακές ονομασίες Πανσελήνων που συνδέονται με τις εποχές και τη ζωή των αυτόχθονων λαών της Βόρειας Αμερικής. Ο Αύγουστος ήταν η εποχή κατά την οποία ο οξύρρυγχος, ένα μεγάλο ψάρι του γλυκού νερού, ήταν ιδιαίτερα σημαντικός στις περιοχές γύρω από τις Μεγάλες Λίμνες.

Δεν πρόκειται για επίσημη αστρονομική ονομασία ούτε για ελληνική παράδοση. Τα ελληνικά δημοσιεύματα χρησιμοποιούν την ονομασία κυρίως ως πληροφοριακό στοιχείο για τη συγκεκριμένη Πανσέληνο.

Είναι η μεγαλύτερη Πανσέληνος του χρόνου;
Όχι. Και εδώ χρειάζεται να ξεχωρίσουμε την πραγματικότητα από έναν τίτλο που επαναλαμβάνεται συχνά.

Η Πανσέληνος του Αυγούστου δεν είναι supermoon. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα αστρονομικά δεδομένα, το 2026 η supermoon Πανσέληνος είναι αυτή του Δεκεμβρίου, όχι του Αυγούστου.

Ο όρος supermoon χρησιμοποιείται για Πανσελήνους που συμβαίνουν κοντά στο περίγειο της σεληνιακής τροχιάς, δηλαδή όταν η Σελήνη βρίσκεται σχετικά κοντά στη Γη. Η αυγουστιάτικη Πανσέληνος δεν ανήκει σε αυτή την κατηγορία.

Αν το φεγγάρι φαίνεται μεγαλύτερο όταν ανατέλλει, πρόκειται κυρίως για την ψευδαίσθηση της Σελήνης: όταν βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα, ο εγκέφαλος συγκρίνει τον δίσκο της με αντικείμενα του τοπίου και η Σελήνη μπορεί να φαίνεται πολύ μεγαλύτερη από ό,τι όταν βρίσκεται ψηλά στον ουρανό.

Το δεύτερο φαινόμενο: Η μερική έκλειψη

Το ενδιαφέρον της συγκεκριμένης Πανσελήνου βρίσκεται και στο γεγονός ότι ακολουθεί μερική έκλειψη Σελήνης.

Η έκλειψη συμβαίνει όταν η Σελήνη περνά μέσα από τη σκιά της Γης. Στην περίπτωση της 28ης Αυγούστου, μόνο ένα μεγάλο τμήμα του σεληνιακού δίσκου περνά μέσα από την πιο σκοτεινή περιοχή της σκιάς, την umbra. Για τον λόγο αυτό πρόκειται για μερική και όχι ολική έκλειψη.

Η έκλειψη είναι ιδιαίτερα βαθιά, καθώς μεγάλο μέρος του δίσκου της Σελήνης θα βρεθεί μέσα στη σκιά της Γης. Ωστόσο, το πόσο θα δει ένας παρατηρητής εξαρτάται από την περιοχή.

Τι θα δούμε από την Ελλάδα

Στην Ελλάδα η έκλειψη αρχίζει ουσιαστικά μέσα στη νύχτα. Η παρασκιά της Γης αγγίζει τη Σελήνη περίπου στις 04:23. Η μερική φάση αρχίζει στις 05:33 στην Αθήνα και η Σελήνη βρίσκεται τότε περίπου 14 μοίρες πάνω από τον δυτικονοτιοδυτικό ορίζοντα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η Ελλάδα δεν βλέπει το πραγματικό μέγιστο της παγκόσμιας έκλειψης, επειδή εκείνη τη στιγμή η Σελήνη έχει ήδη δύσει. Στην Αθήνα, το καλύτερο ορατό σημείο της έκλειψης είναι περίπου στις 06:50, όταν η Σελήνη βρίσκεται μόλις 0,4 μοίρες πάνω από τον ορίζοντα. Λίγα λεπτά αργότερα, στις 06:54, δύει.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι για να προσπαθήσει κάποιος να δει την έκλειψη από την Ελλάδα θα χρειαστεί εντελώς καθαρό δυτικό-νοτιοδυτικό ορίζοντα, κατά προτίμηση από υπερυψωμένο σημείο.

Σε άλλες περιοχές της χώρας οι ώρες διαφέρουν. Η ορατότητα είναι καλύτερη σε ορισμένες περιοχές της δυτικής Ελλάδας, ενώ στα ανατολικά και στα νησιά το διαθέσιμο παράθυρο είναι μικρότερο. Για παράδειγμα, τα δεδομένα για την Πάτρα δίνουν μέγιστο περίπου στις 06:59, ενώ για τη Ρόδο περίπου στις 06:35.

Άρα, αν ο στόχος είναι απλώς η Πανσέληνος, δεν υπάρχει λόγος να περιμένεις μέχρι το ξημέρωμα. Αν θέλεις να κυνηγήσεις και την έκλειψη, τότε χρειάζεται πολύ πρωινό ξύπνημα και σημείο με ελεύθερη θέα προς τα δυτικά.

Χρειάζονται ειδικά γυαλιά;

Όχι. Η παρατήρηση μιας σεληνιακής έκλειψης είναι ασφαλής με γυμνό μάτι. Δεν χρειάζονται τα ειδικά προστατευτικά γυαλιά που χρησιμοποιούνται στις ηλιακές εκλείψεις.

Κιάλια ή ένα μικρό τηλεσκόπιο μπορούν να κάνουν πιο καθαρά ορατή τη σκιά της Γης πάνω στη Σελήνη, αλλά δεν είναι απαραίτητα για να παρακολουθήσει κάποιος το φαινόμενο.

Και στην Ελλάδα; 126 χώροι ανοίγουν δωρεάν

Το δεύτερο μεγάλο κομμάτι της φετινής Πανσελήνου είναι η καθιερωμένη διοργάνωση του Υπουργείου Πολιτισμού.

Την Παρασκευή 28 Αυγούστου, συνολικά 126 αρχαιολογικοί χώροι, ιστορικοί τόποι, μνημεία και μουσεία σε ολόκληρη την Ελλάδα θα υποδεχθούν το κοινό με ελεύθερη είσοδο.

Σε 61 χώρους θα πραγματοποιηθούν οργανωμένες εκδηλώσεις, ενώ ακόμη 65 χώροι θα παραμείνουν ανοιχτοί για το κοινό χωρίς οργανωμένη εκδήλωση. Τα ωράρια διαφέρουν ανά περίπτωση και κινούνται περίπου από τις 19:30 ή 20:00 έως τις 23:00 ή 24:00.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μουσικές εκδηλώσεις, θεατρικές παραστάσεις, χορό, εκθέσεις και ξεναγήσεις. Υπάρχουν επίσης δράσεις στις 26, 27, 29 και 30 Αυγούστου, ανάλογα με τον χώρο.

Τι μπορείς να κάνεις στην Αθήνα

Δεν χρειάζεται να φύγει κάποιος από την Αθήνα για να συνδυάσει την Πανσέληνο με μια πολιτιστική έξοδο.

Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο θα έχει την Παρασκευή 28 Αυγούστου ελεύθερη είσοδο στις μόνιμες και περιοδικές εκθέσεις μετά τις 19:00, με τους εκθεσιακούς χώρους να παραμένουν ανοιχτοί έως τις 23:00. Παράλληλα έχουν προγραμματιστεί θεματικές ξεναγήσεις από αρχαιολόγους του Μουσείου στις 20:00 και στις 20:30, με δωρεάν συμμετοχή αλλά απαραίτητη κράτηση.

Το Μουσείο Ακρόπολης θα λειτουργήσει την ίδια ημέρα από τις 09:00 έως τα μεσάνυχτα, ενώ στις 18:00 έχει προγραμματιστεί ξενάγηση στην περιοδική έκθεση από αρχαιολόγο του Μουσείου. Για τη συγκεκριμένη ξενάγηση απαιτείται ηλεκτρονική κράτηση.

Στον Πειραιά, το Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιά οργανώνει στις 21:00 τη μουσική εκδήλωση «Φεγγαρόφωτες Μελωδίες».

Και αυτά είναι μόνο μερικά από τα σημεία της χώρας. Το πλήρες πρόγραμμα του Υπουργείου περιλαμβάνει δεκάδες ακόμη χώρους.

Από τη Θεσσαλονίκη μέχρι την Πελοπόννησο

Η διοργάνωση δεν περιορίζεται στην Αθήνα.

Στη Θεσσαλονίκη, αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία θα παραμείνουν ανοιχτά έως αργά το βράδυ, ενώ έχουν προγραμματιστεί πολιτιστικές εκδηλώσεις. Στο Ρωμαϊκό Ωδείο, στο Γαλεριανό Συγκρότημα και σε άλλους χώρους πραγματοποιούνται διαφορετικές δράσεις ή παρέχεται ελεύθερη πρόσβαση στο κοινό.

Στην Πελοπόννησο, επίσης, αρχαιολογικοί χώροι συμμετέχουν στη διοργάνωση με εκδηλώσεις και διευρυμένο ωράριο.

Υπάρχουν ακόμη δράσεις στη Χαλκιδική, στη Θεσσαλία, στη Μακεδονία, στα νησιά και σε πολλές άλλες περιοχές.

Η πλήρης λίστα έχει σημασία, γιατί το ωράριο και το περιεχόμενο της βραδιάς δεν είναι ίδια σε όλους τους χώρους. Πριν από την επίσκεψη χρειάζεται έλεγχος του συγκεκριμένου προγράμματος.

Πώς να τη φωτογραφίσεις

Για μια καλή φωτογραφία της Πανσελήνου δεν χρειάζεται απαραίτητα επαγγελματικός εξοπλισμός.

Το πιο ενδιαφέρον αποτέλεσμα συνήθως έρχεται όταν η Σελήνη φωτογραφίζεται χαμηλά στον ορίζοντα, μαζί με ένα κτίριο, ένα μνημείο, ένα βουνό ή κάποιο άλλο αναγνωρίσιμο στοιχείο. Αυτό δίνει και την αίσθηση κλίμακας που λείπει από μια απλή φωτογραφία του φεγγαριού.

Με κινητό, είναι προτιμότερο να χρησιμοποιηθεί το χειροκίνητο ή το night/telephoto mode, εφόσον υπάρχει, και να μειωθεί η έκθεση ώστε η Σελήνη να μη γίνει μια λευκή, άμορφη κηλίδα. Με φωτογραφική μηχανή, ένας τηλεφακός και τρίποδος δίνουν σαφώς περισσότερες δυνατότητες.

Για την έκλειψη, το σημαντικότερο δεν είναι τόσο ο εξοπλισμός όσο η θέση: πρέπει να έχεις καθαρή θέα προς τον δυτικονοτιοδυτικό ορίζοντα και να είσαι ήδη στο σημείο πριν από την έναρξη της μερικής φάσης.

Το πρόγραμμα με μια ματιά

Πέμπτη 27 Αυγούστου

Η Σελήνη ανατέλλει περίπου στις 19:43 στην Αθήνα.
Θα είναι ήδη σχεδόν πλήρης.
Είναι η καλύτερη βραδιά για την κλασική παρατήρηση της Πανσελήνου.

Παρασκευή 28 Αυγούστου

07:18: ακριβής φάση Πανσελήνου στην Ελλάδα.
04:23: αρχίζει η παρασκιά της έκλειψης.
05:33 περίπου: αρχίζει η μερική φάση στην Αθήνα.
06:50: καλύτερο ορατό σημείο της έκλειψης στην Αθήνα, με τη Σελήνη μόλις πάνω από τον δυτικό ορίζοντα.
06:54: η Σελήνη δύει στην Αθήνα.
Το βράδυ πραγματοποιούνται οι περισσότερες εκδηλώσεις της «Αυγουστιάτικης Πανσελήνου» σε μουσεία, μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους.

Τελικά, ποια είναι η καλύτερη βραδιά;

Αν θέλεις να δεις την Πανσέληνο, κράτησε το βράδυ της Πέμπτης 27 Αυγούστου. Η Σελήνη θα είναι πρακτικά ολόγιομη και θα έχει ανέβει αρκετά στον ουρανό όσο περνά η νύχτα.

Αν θέλεις να συνδυάσεις το φεγγάρι με μια έξοδο, η Παρασκευή 28 Αυγούστου έχει το επιπλέον πλεονέκτημα των δωρεάν μουσείων, μνημείων και αρχαιολογικών χώρων σε όλη την Ελλάδα.

Και αν θέλεις να παρακολουθήσεις και την έκλειψη, η υπόθεση μεταφέρεται στις πρώτες πρωινές ώρες της 28ης Αυγούστου. Εκεί το ζητούμενο δεν είναι πλέον μια καλοκαιρινή έξοδος, αλλά ένας καθαρός δυτικός ορίζοντας και λίγη υπομονή.

Η φετινή Πανσέληνος, επομένως, έχει τρία διαφορετικά επίπεδα ενδιαφέροντος: το ολόγιομο φεγγάρι το βράδυ της 27ης, τη δωρεάν πρόσβαση σε 126 χώρους πολιτισμού στις 28 και τη μερική έκλειψη λίγο πριν από την ανατολή του ήλιου.

Πηγή: Newsit.gr

#ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ #ΣΕΛΗΝΗ