Πού έθαβαν τους νεκρούς στο παλιό Ηράκλειο όταν η πόλη βρισκόταν μέσα στα τείχη

Πριν δημιουργηθούν τα οργανωμένα νεκροταφεία όπως τα γνωρίζουμε σήμερα, η σχέση της πόλης με τους νεκρούς της ήταν πολύ διαφορετική

Όταν περπατάμε σήμερα στο ιστορικό κέντρο του Ηρακλείου, δύσκολα σκεφτόμαστε ότι κάτω και γύρω από σημεία όπου καθημερινά κινούνται χιλιάδες άνθρωποι υπάρχουν ίχνη από εντελώς διαφορετικές εποχές της πόλης.

Για αιώνες, το Ηράκλειο –ο Χάνδακας των Βυζαντινών και η Candia των Ενετών– ήταν μια πόλη περιορισμένη σε μεγάλο βαθμό από τις οχυρώσεις της.

Και οι νεκροί έπρεπε κάπου να ταφούν.

Οι εκκλησίες είχαν κεντρικό ρόλο

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Πέθανε στα 42 της η δασκάλα Μαρία Παναγιώτου – Μία ημέρα μετά τον γάμο της αδελφής της

Στις μεσαιωνικές και πρώιμες νεότερες πόλεις, οι ταφές συνδέονταν στενά με τους χώρους λατρείας.

Στον Χάνδακα υπήρχαν πολυάριθμοι ναοί και μονές και οι ταφικές πρακτικές διέφεραν ανάλογα με την εποχή, το θρήσκευμα και την κοινωνική θέση του νεκρού.

Ταφές μπορούσαν να πραγματοποιούνται μέσα ή γύρω από εκκλησίες και μοναστηριακούς χώρους, αντί για ένα ενιαίο μεγάλο δημοτικό νεκροταφείο με τη σημερινή έννοια.

Δεν υπήρχε ένα μοναδικό «νεκροταφείο του Ηρακλείου»

Αυτό είναι ίσως το πιο ενδιαφέρον.

Δεν πρέπει να φανταζόμαστε το παλιό Ηράκλειο σαν τη σημερινή πόλη, όπου οι ταφές συγκεντρώνονται σε οργανωμένους κοιμητηριακούς χώρους.

Η πόλη άλλαξε πληθυσμό, θρησκευτική σύνθεση και διοίκηση πολλές φορές. Ενετοί, ορθόδοξοι, καθολικοί, Εβραίοι και αργότερα μουσουλμάνοι άφησαν διαφορετικά ίχνη στη χρήση του αστικού χώρου.

Η πόλη έκρυβε τους νεκρούς πολύ πιο κοντά στους ζωντανούς

Για τον σύγχρονο κάτοικο μπορεί να ακούγεται παράξενο, όμως για πολλούς αιώνες η ταφή κοντά σε έναν ναό αποτελούσε μέρος της καθημερινής πραγματικότητας των ευρωπαϊκών και μεσογειακών πόλεων.

Η απόσταση ανάμεσα στον χώρο κατοικίας, τον χώρο λατρείας και τον χώρο ταφής ήταν πολύ μικρότερη από αυτή που έχουμε συνηθίσει σήμερα.

Η αρχαιολογία συνεχίζει να αποκαλύπτει το παλιό Ηράκλειο

Ακριβώς γι’ αυτό, όταν πραγματοποιούνται ανασκαφές στο ιστορικό κέντρο, τα ευρήματα δεν περιορίζονται σε κτίρια, δρόμους και αντικείμενα.

Ταφές και ανθρώπινα κατάλοιπα μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμη πηγή πληροφοριών για την ηλικία, τις ασθένειες, τη διατροφή και γενικότερα τη ζωή των ανθρώπων μιας άλλης εποχής.

Το εντυπωσιακό είναι ότι το σημερινό Ηράκλειο δεν χτίστηκε απλώς πάνω στα κτίρια του παλιού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η σύγχρονη πόλη βρίσκεται κυριολεκτικά πάνω σε χώρους όπου προηγούμενες γενιές έθαβαν τους ανθρώπους τους.