Πού πήγαιναν τουαλέτα οι κάτοικοι του παλιού Ηρακλείου πριν υπάρξει αποχέτευση

Η καθημερινότητα στον Χάνδακα και την ενετική Candia απείχε πολύ από τη σημερινή – Τι γινόταν με τα ανθρώπινα απόβλητα σε μια πυκνοκατοικημένη οχυρωμένη πόλη

Σήμερα ανοίγουμε μια πόρτα, τραβάμε το καζανάκι και μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα δεν σκεφτόμαστε ποτέ ξανά τι συνέβη.

Για τους κατοίκους του παλιού Ηρακλείου τα πράγματα ήταν πολύ διαφορετικά.

Ο Χάνδακας –και αργότερα η ενετική Candia– υπήρξε για αιώνες μια πυκνοκατοικημένη οχυρωμένη πόλη.

Και φυσικά οι χιλιάδες άνθρωποι που ζούσαν μέσα της είχαν ακριβώς τις ίδιες καθημερινές ανάγκες με εμάς.

Δεν υπήρχε η σημερινή τουαλέτα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Πέθανε στα 42 της η δασκάλα Μαρία Παναγιώτου – Μία ημέρα μετά τον γάμο της αδελφής της

Πριν από τα σύγχρονα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, οι λύσεις διέφεραν ανά εποχή, κτίριο και κοινωνική θέση.

Σε προνεωτερικές μεσογειακές πόλεις χρησιμοποιούνταν αποχωρητήρια, βόθροι, λάκκοι και δοχεία νυκτός, ενώ ορισμένα μεγαλύτερα κτίρια μπορούσαν να διαθέτουν πιο οργανωμένες εγκαταστάσεις απομάκρυνσης λυμάτων.

Δεν είναι ασφαλές, πάντως, να φανταστούμε ότι ολόκληρη η Candia εξυπηρετούνταν από ένα ενιαίο αποχετευτικό δίκτυο αντίστοιχο του σημερινού.

Και εδώ ξεκινούσε ένα τεράστιο πρόβλημα

Όσο αυξάνεται ο πληθυσμός μέσα σε περιορισμένο χώρο, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το ζήτημα της υγιεινής.

Στην ενετική Candia οι αρχές είχαν να αντιμετωπίσουν επανειλημμένα επιδημικές απειλές. Ιστορικές μελέτες καταγράφουν, μεταξύ άλλων, τη μεγάλη επιδημία πανώλης του 1592-1595 και τη λειτουργία λοιμοκαθαρτηρίων ως μέρος των υγειονομικών μέτρων της εποχής.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η έλλειψη σύγχρονης αποχέτευσης προκάλεσε από μόνη της τις επιδημίες· η μετάδοση της πανώλης, για παράδειγμα, είναι πολύ πιο συγκεκριμένο βιολογικό φαινόμενο.

Δείχνει όμως πόσο δύσκολη ήταν η διαχείριση της δημόσιας υγείας σε μια πυκνή προνεωτερική πόλη.

Η νύχτα ήταν διαφορετική

Τα δοχεία νυκτός αποτέλεσαν επί αιώνες μία πρακτική λύση σε σπίτια ευρωπαϊκών πόλεων, καθώς δεν υπήρχε λόγος κάποιος να βγαίνει κάθε φορά από το σπίτι για να χρησιμοποιήσει εξωτερικό αποχωρητήριο.

Στη συνέχεια το περιεχόμενο έπρεπε φυσικά να απομακρυνθεί.

Και εκεί ακριβώς βρίσκεται η τεράστια διαφορά από τη σημερινή ζωή: η αποχέτευση δεν ήταν μια αόρατη υπηρεσία θαμμένη κάτω από τον δρόμο. Η διαχείριση των αποβλήτων αποτελούσε πραγματικό κομμάτι της καθημερινότητας.

Η πόλη που μυρίζουμε σήμερα δεν ήταν η ίδια πόλη

Αν μπορούσαμε να περπατήσουμε στον Χάνδακα πριν από μερικούς αιώνες, πιθανότατα μία από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις δεν θα ήταν μόνο τα κτίρια ή τα ρούχα.

Θα ήταν και οι μυρωδιές.

Ζώα, εργαστήρια, αγορές, απορρίμματα και οι περιορισμένες υγειονομικές υποδομές δημιουργούσαν μια αστική εμπειρία πολύ διαφορετική από αυτή που γνωρίζουμε σήμερα.

Το καζανάκι είναι τόσο συνηθισμένο ώστε ξεχνάμε πόσο πρόσφατη είναι, ιστορικά, η δυνατότητα να εξαφανίζονται τα λύματα από ένα σπίτι μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Για τους κατοίκους του παλιού Ηρακλείου, αυτό που σήμερα συμβαίνει κάτω από τους δρόμους ήταν ένα καθημερινό και πολύ πιο… ορατό πρόβλημα.