Σε νέο αδιέξοδο ο Τραμπ με το Ιράν: Οι επιλογές που απομένουν και η στρατηγική της Τεχεράνης

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει φτάσει σε ένα ακόμη σταυροδρόμι στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και κάθε φορά που φτάνει σε ένα τέτοιο σημείο, οι επιλογές του περιορίζονται ακόμη περισσότερο

Η κυβέρνηση Τραμπ εξήγησε την Κυριακή ότι η παύση των αεροπορικών επιθέσεων, η οποία έχει πλέον διαρκέσει τρεις νύχτες, μετά από 13 συνεχόμενες νύχτες επιθέσεων, είχε στόχο να δημιουργήσει περιθώριο για διπλωματία. Προειδοποίησε, όμως, επίσης ότι είναι «έτοιμη για δράση» ενόψει μιας πιθανής νέας κλιμάκωσης.

Υπάρχουν ορισμένα σημάδια διπλωματικής δραστηριότητας. Το Ιράν δήλωσε ότι φιλοξένησε τις τελευταίες ημέρες συνομιλίες με το Ομάν σε επίπεδο αναπληρωτών υπουργών Εξωτερικών.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει κανένα σημάδι ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θα αλλάξει στάση όσον αφορά το βασικό της αίτημα, το οποίο προκάλεσε την τελευταία έξαρση της έντασης με τις ΗΠΑ: την επιμονή της να ελέγχει τη ναυτιλία μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ βρίσκεται και πάλι σε μια γνωστή του θέση. Προσπάθησε να εξαναγκάσει το Ιράν να κάνει παραχωρήσεις με εντατικές επιθέσεις.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

Με κατάνυξη το προσκύνημα στη Σπιναλόγκα: Τιμήθηκε η μνήμη του Αγίου Παντελεήμονα (φωτογραφίες)

Ωστόσο, αυτό το σχέδιο δεν αποδίδει καλύτερα τώρα από ό,τι μετά τον αρχικό γύρο των συγκρούσεων. Θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση με την αποστολή χερσαίων δυνάμεων, μια κίνηση που θα μπορούσε να αξιοποιήσει το στρατιωτικό πλεονέκτημα των ΗΠΑ. Ωστόσο, αυτό θα ενείχε τον κίνδυνο σημαντικών απωλειών για τις ΗΠΑ σε έναν πόλεμο που είναι ήδη βαθιά «αντιδημοφιλής».

Σχεδόν πέντε μήνες μετά την έναρξη ενός πολέμου που, όπως είχε δηλώσει, θα διαρκούσε λίγες εβδομάδες, ο Τραμπ συνεχίζει να προσπαθεί να δημιουργήσει περιθώρια ελιγμών έναντι της Τεχεράνης. Όμως, η στρατηγική αυτή φαίνεται να έχει ως μόνο αποτέλεσμα να του αφήνει λιγότερα περιθώρια και χειρότερες επιλογές.

Και η πολιτική ένταση αυξάνεται. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου την περασμένη εβδομάδα αυξάνει την πιθανότητα αύξησης του κόστους της βενζίνης και εντείνει την αγωνία για την πλειοψηφία των Αμερικανών που αντιτίθενται στον πόλεμο.

Μια εναλλακτική διαδρομή μεταφοράς πετρελαίου μέσω της Ερυθράς Θάλασσας απειλείται πλέον από τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης, που υποστηρίζονται από το Ιράν.

Τα παγκόσμια αποθέματα αργού πετρελαίου πλησιάζουν σε κρίσιμα χαμηλά επίπεδα, πυροδοτώντας φόβους για επιδείνωση της ενεργειακής κρίσης. Όλα αυτά εκτυλίσσονται ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, οι οποίες πλησιάζουν με γοργούς ρυθμούς και στις οποίες οι Ρεπουμπλικανοί του Τραμπ αντιμετωπίζουν ήδη μια δύσκολη πορεία.

Οι τρεις επιλογές του Τραμπ

Όπως συμβαίνει εδώ και εβδομάδες, οι επιλογές του Τραμπ φαίνονται απαράδεκτες. Αυτό ίσως εξηγεί τις εναλλαγές στη στάση του την περασμένη εβδομάδα, από απειλές για χρήση τεράστιας στρατιωτικής δύναμης έως ισχυρισμούς ότι το Ιράν ικετεύει να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις.

Δεδομένης της αποτυχίας να αλλάξει η γεωπολιτική κατάσταση του πολέμου, μια τέτοια ρητορική φαίνεται να απευθύνεται περισσότερο στο εγχώριο κοινό παρά στην Τεχεράνη.

Ο Τραμπ θα μπορούσε ακόμα να αποφασίσει να δώσει συνέχεια στη σφοδρή ρητορική του της περασμένης εβδομάδας, μετά την επέκταση του γεωγραφικού εύρους των στόχων στο Ιράν κατά τη διάρκεια της τελευταίας σειράς επιθέσεων.

Θα μπορούσε να προσπαθήσει να στραγγαλίσει περαιτέρω την ιρανική οικονομία, χτυπώντας υποδομές μεταφορών και σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, μια τέτοια προσέγγιση θα επέφερε ακόμη μεγαλύτερη ταλαιπωρία στους Ιρανούς πολίτες, τους οποίους ο Τραμπ φαινόταν πρόθυμος να βοηθήσει στην αρχή του πολέμου.

Ακόμη και ορισμένοι από τον στενό του κύκλο πιστεύουν ότι αυτό δεν θα επηρεάσει τους καταπιεστικούς ηγέτες της Τεχεράνης.

Το CNN σημείωσε ότι ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο Πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου Στρατού Νταν Κέιν εξέφρασαν την ανησυχία τους για την κλιμάκωση του πολέμου σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή στον Λευκό Οίκο.

Μια άλλη επιλογή θα ήταν η επέκταση του οικονομικού αποκλεισμού των ΗΠΑ στα πλοία και τα λιμάνια του Ιράν, με στόχο να στραγγαλιστεί η χρηματοδότηση της ιρανικής κυβέρνησης και τα έσοδα που απαιτούνται για τη διατήρηση του στρατιωτικού μηχανισμού του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης. Το μειονέκτημα είναι ότι κάτι τέτοιο θα χρειαζόταν εβδομάδες ή μήνες και, παρόλα αυτά, ενδέχεται να μην αλλάξει τη στάση της Τεχεράνης. Δεν είναι σαφές αν ο Τραμπ διαθέτει την προσωπική υπομονή ή τον εσωτερικό πολιτικό χώρο για να ακολουθήσει μια τέτοια πορεία. Και το Ιράν πιθανότατα θα ανταποκριθεί ανανεώνοντας τις επιθέσεις εναντίον εμπορικών δεξαμενόπλοιων στο στενό — εντείνοντας έτσι τις επιπτώσεις του πολέμου στην παγκόσμια οικονομία και την πολιτική πίεση στις ΗΠΑ.

Μια τρίτη επιλογή θα μπορούσε να οδηγήσει τις ΗΠΑ να προσπαθήσουν να ανανεώσουν το Μνημόνιο Κατανόησης που κατέρρευσε και το οποίο είχε επιφέρει μια βραχύβια εκεχειρία. Ωστόσο, η Τεχεράνη είναι απίθανο να συμφωνήσει, εκτός αν εξασφαλίσει αυτό που πίστευε εξ αρχής ότι της παρείχε το μνημόνιο — το δικαίωμα να ρυθμίζει και να αποκομίζει έσοδα από τη ναυτιλιακή κίνηση στο Ορμούζ.

Αυτό θα αποτελούσε ήττα για τις ΗΠΑ, δεδομένου ότι η κρίσιμη αυτή θαλάσσια οδός ήταν ανοιχτή πριν από τον πόλεμο. Ο Τραμπ θα αντιμετώπιζε, εν τω μεταξύ, εσωτερική πολιτική κριτική από τους σκληροπυρηνικούς της εξωτερικής πολιτικής, αν φαινόταν να προσφέρει στην Τεχεράνη ακόμη πιο ευνοϊκούς όρους από εκείνους του αρχικού μνημονίου, το οποίο περιελάμβανε την υπόσχεση άρσης των κυρώσεων και τη δημιουργία ενός ταμείου περιφερειακής ανασυγκρότησης.

«Χρειαζόμαστε κάτι διαφορετικό»

Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Μπιλ Κάσιντι, για παράδειγμα, δήλωσε την Κυριακή ότι ο Τραμπ θα πρέπει να ξεκινήσει έναν «εθνικό διάλογο, όπου ο πρόεδρος θα απευθυνθεί στον αμερικανικό λαό και στο Κογκρέσο, και το Κογκρέσο θα συμβάλει στη λήψη μιας δύσκολης απόφασης.

Υπάρχει άλλος τρόπος να προχωρήσουμε;», είπε στο CNN, ενώ πρόσθεσε ότι ελπίζει σε μια λύση που δεν θα δίνει στο Ιράν τη δυνατότητα να ελέγχει το Ορμούζ και δεν θα συνεπάγεται τη δαπάνη από τις ΗΠΑ «δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων για κάτι που μέχρι στιγμής δεν έχει αποδείξει αποτελέσματα».

«Χρειαζόμαστε κάτι διαφορετικό», είπε ο Κάσιντι.

Ωστόσο, είναι ενδεικτικό του διλήμματος του Τραμπ το γεγονός ότι, μετά από πέντε μήνες πολέμου, κανείς δεν έχει προτείνει μια εφαρμόσιμη λύση για το πώς θα μπορούσε να μοιάζει αυτό το «κάτι διαφορετικό».

Μπορεί ο Τραμπ να βρει διέξοδο;

Ο Λευκός Οίκος ανέθεσε στον πρέσβη των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, Μάικ Γουόλτς, το καθήκον να εξηγήσει τη μεταβαλλόμενη στρατηγική της κυβέρνησης και την αναζήτηση διεξόδου από τον πόλεμο στις κυριακάτικες τηλεοπτικές εκπομπές.

Ο Γουόλτς επισήμανε την πρόσφατη ενίσχυση της στρατιωτικής δύναμης στη Μέση Ανατολή, η οποία τροφοδότησε τις προσδοκίες ότι ο Τραμπ ενδέχεται να προσπαθήσει να εντείνει τη σύγκρουση. «Το καθεστώς πρέπει να πιστέψει τον πρόεδρο όταν λέει: “Είμαστε έτοιμοι για δράση” και ότι όλες οι επιλογές βρίσκονται επί τάπητος», δήλωσε στην εκπομπή του CBS.

Στην εκπομπή «Meet the Press» του NBC, ο Γουόλτς υποστήριξε ότι «το Ιράν είναι διπλωματικά απομονωμένο, οικονομικά απομονωμένο και στρατιωτικά καταστραμμένο». Πρόσθεσε: «Ποτέ δεν ήταν τόσο αδύναμο, και εμείς διαπραγματευόμαστε από θέση ισχύος».

Από στρατιωτική άποψη, αυτό μπορεί να ισχύει. Ωστόσο, ο ασύμμετρος χαρακτήρας της σύγκρουσης σημαίνει ότι, όσο το Ιράν μπορεί να απειλεί πλοία με drones και πυραύλους στα Στενά του Ορμούζ, έχει τη δυνατότητα να αυξήσει το παγκόσμιο κόστος του πολέμου.

Και η επιβίωση του καταπιεστικού καθεστώτος του, παρά τον θάνατο του Ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, δημιουργεί την εντύπωση δύναμης έναντι της παγκόσμιας υπερδύναμης των ΗΠΑ.

«Κανένας δρόμος δεν οδηγεί προς μια ειρηνευτική συμφωνία»

Ο πόλεμος στο Ιράν, εν τω μεταξύ, συνεχίζει να αποτελεί πολιτικό βάρος για την κυβέρνηση Τραμπ. Μια νέα δημοσκόπηση αντικατοπτρίζει τα χαοτικά μηνύματα του προέδρου σχετικά με τη σύγκρουση, με μόνο το 31% των Αμερικανών να δηλώνουν ότι έχουν σαφή κατανόηση της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ. Μόνο το 40% δήλωσε ότι οι ΗΠΑ έχουν το πλεονέκτημα στη σύγκρουση. Και το 76% δήλωσε ότι ο πόλεμος με το Ιράν ήταν πιο δύσκολος από ό,τι περίμενε η κυβέρνηση Τραμπ.

Ωστόσο, ο Γουόλτς επέμεινε ότι ο βασικός στόχος του προέδρου, δηλαδή να αποτρέψει το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικού όπλου, θα αναγνωριστεί από την ιστορία.

Εδώ και μήνες, ο Τραμπ επιδιώκει να αναγκάσει το Ιράν να υποκύψει χωρίς να εμπλέξει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε εκείνου του είδους τους χερσαίους πολέμους στη Μέση Ανατολή που είχε καταδικάσει κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας.

Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι ο πόλεμος ενδέχεται να μην είναι κερδισμένος εντός των αυτοεπιβαλλόμενων ορίων της αμερικανικής δράσης.

Ένα ακόμη βήμα προς την κλιμάκωση της σύγκρουσης μπορεί απλώς να οδηγήσει τον Τραμπ ξανά στο ίδιο μη αξιοζήλευτο δίλημμα. Δεν υπάρχει όμως καμία προφανής οδός προς μια ειρηνευτική συμφωνία που να ικανοποιεί τους στόχους των ΗΠΑ.

Μοιάζει με τον ορισμό μιας κατάστασης χωρίς νικητή.

Με πληροφορίες από CNN